Luật Cơ bản Hồng Kông

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Luật Cơ bản Hồng Kông
Basic Law of Hong Kong Cover.png
Trang bìa của Luật cơ bản, được xuất bản bởi Cục Sự vụ Hiến pháp và Đại lục
Tiếng Trung 香港基本法
Pháp luật cơ bản Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa
Phồn thể 中華人民共和國香港特別行政區基本法
Giản thể 中华人民共和国香港特别行政区基本法

Pháp luật cơ bản Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, còn gọi tắt là Luật Cơ bản Hồng Kôngvăn kiện mang tính hiến chế của Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng, bắt đầu từ ngày 01 tháng 07 năm 1997, đã chọn lấy và thay thế địa vị của "Anh vương chế cáo" và "Vương thất huấn lệnh" trong thời kì thuộc địa Hồng Kông, đã xác nhận biện pháp hợp thành, quyền lực và trách nhiệm của Chính phủ Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng cùng các quan hệ của Chính phủ Nhân dân Trung ương nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa với nó.[1] Luật cơ bản Hồng Kông bao gồm 09 chương, 160 điều và 03 phụ lục. Luật được thông qua vào ngày 4 tháng 4 năm 1990 bởi Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc lần thứ 7 và được kí tên bởi Chủ tịch nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa Dương Thượng Côn.

Ngày 19 tháng 12 năm 1984, sau khi Trung Quốc - Anh Quốc trải qua hai năm đàm phán, Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa Triệu Tử DươngThủ tướng Anh Quốc Margaret Thatcher đại biểu chính phủ của hai nước ghi chữ kí vào Tuyên bố chung Trung - Anh, đã giải quyết xong vấn đề chủ quyền Hồng Kông trả về và phụ thuộc.[2] Căn cứ điều 12 đoạn thứ ba của "Tuyên bố chung", nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa sẽ lấy "Luật cơ bản" mà xác lập Hồng Kôngkhu hành chính đặc biệt, vả lại chiếu theo phương châm "Một đất nước, hai chế độ", bảo chứng chế độ chủ nghĩa tư bản có trước khi chuyển giao chủ quyền, duy trì 50 năm không thay đổi.[3] Loại chế độ chủ nghĩa xã hội mà nơi Trung Quốc đại lục thật thi sẽ không có khả năng lan tràn đến Hồng Kông, chính phủ Đặc khu Hương Cảng sẽ duy trì tự trị cao độ. Điều 31 Hiến pháp nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa quy định : "Quốc gia được thiết lập khu hành chính đặc biệt khi tuyệt đối phải cần, chế độ ở bên trong khu hành chính đặc biệt thật hành chiếu theo tình hình cụ thể do Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa quy định theo pháp luật". Trong chức quyền của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc mà điều 62 Hiến pháp nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa quy định bao gồm mục thứ 13 : "Quyết định sự thành lập khu hành chính đặc biệt và chế độ của nó". Sau khi Hồng Kông trả về nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Uỷ ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc từng 05 lần liên tiếp ra tiến hành giải thích "Luật cơ bản Hồng Kông".

Tổng quát[sửa | sửa mã nguồn]

Pháp luật cơ bản Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa là văn kiện mang tính hiến chế của Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng, do Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc căn cứ vào chế định Hiến pháp nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa mà thông qua, Luật Cơ bản quy định chế độ mà Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng thật hành, bảo đảm thiết thật chính sách và phương châm cơ bản về Hồng Kông được thật thi. Chế độ và chính sách của Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng, bao gồm chế độ kinh tế và xã hội, chế độ có liên quan đến bảo vệ quyền lợi cơ bản và tự do của cư dân, chế độ của quản lí hành chính, chế độ của phương diện lập pháp và tư pháp, cùng với chính sách có liên quan, tất cả đều lấy quy định của Luật Cơ bản làm nền móng.

Luật Cơ bản Hồng Kông đã quy định nguồn cội pháp luật, quan hệ của Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng với Chính phủ Nhân dân Trung ương nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, quyền lợi cơ bản và tự do của cư dân Hồng Kông, cùng với kết cấu và chức năng của các ban ngành của chính quyền địa phương, đồng thời đã quy định việc tu sửa và giải thích Luật Cơ bản. Toà án của Hồng Kông được trao cho quyền uy để tra xét lại cho kĩ hành vi của cơ quan hành pháp và lập pháp, và tuyên bố nó không hiệu lực ở trong tình hình những hành vi này không phù hợp với Luật Cơ bản.

Nguồn gốc quyền uy của Luật Cơ bản còn tranh biện nghị luận. Học giả pháp luật Trung Quốc Nhiêu Qua Bình cho biết, Luật Cơ bản chính là sự chế định luật pháp trong nước mang tính thuần tuý, quyền uy của nó bắt nguồn ở Hiến pháp nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa[4], nhưng mà một ít học giả pháp luật cho biết là, quyền uy của Luật Cơ bản trực tiếp bắt nguồn ở Tuyên bố chung Trung - Anh. Luận điểm này có quan hệ với nhau, bởi vì nó ảnh hưởng đến mức độ quyền lực mà nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa làm ra bất cứ tu sửa gì về Luật Cơ bản. Điều này vô cùng trọng yếu đối với việc xác định quyền xét xử của Toà án Hồng Kông trong các vấn đề có liên quan với việc chế định luật pháp trong nước của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Quá trình khởi thảo[sửa | sửa mã nguồn]

Do Uỷ ban khởi thảo Pháp luật cơ bản Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng phụ trách khởi thảo, uỷ viên đã bao gồm nhân sĩ người Hương Cảng và nhân sĩ người Đại lục. Uỷ ban thương lượng Luật Cơ bản được thành lập vào năm 1985, uỷ viên là người Hương Cảng, họ phụ trách trưng cầu ý kiến của công chúng ở Hồng Kông về hồ sơ dự thảo kế hoạch Luật Cơ bản. Tháng 04 năm 1988, Uỷ ban khởi thảo Pháp luật cơ bản Khu hành chính đặc biệt Hương Cảng công bố dự thảo phần mở đầu. Tháng 02 năm 1989 công bố dự thảo phần thứ hai, công việc tư vấn thì kết thúc vào tháng 10. Ngày 04 tháng 04 năm 1990, Hội nghị lần thứ ba Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khoá VII nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa thông qua theo đúng kì hạn, Chủ tịch nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa đảm nhiệm lúc đó Dương Thượng Côn ghi chữ kí vào Lệnh Chủ tịch, chính thức công bố Luật Cơ bản Hồng Kông.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ngay sau khi Tuyên bố chung Trung-Anh được ký vào năm 1984, trong đó đặt cơ sở chuyển giao chủ quyền của Hồng Kông từ Vương quốc Anh sang Trung Quốc, Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc (Trung Quốc) đã thành lập Ủy ban soạn thảo Luật cơ bản (BLDC) năm 1985.

Vào tháng 6 năm 1985, Ủy ban Thường vụ thuộc Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc gia đã phê chuẩn danh sách thành viên BLDC, bao gồm 36 thành viên từ Trung Quốc và 23 thành viên từ Hồng Kông. Mười hai trong số 23 thành viên từ Hồng Kông được kết nối với thành phố các lĩnh vực kinh doanh và công nghiệp. Ủy ban được chủ trì bởi nhà ngoại giao Trung Quốc Cơ Bằng Phi.

Một ủy ban tư vấn luật cơ bản bao gồm các nhà lãnh đạo cộng đồng Hồng Kông cũng được thành lập năm 1985 để thu thập quan điểm về dự thảo tại Hồng Kông.

Bản thảo đầu tiên được xuất bản vào tháng 4 năm 1988, sau đó là một cuộc tham vấn cộng đồng năm tháng. Dự thảo thứ hai được xuất bản vào tháng 2 năm 1989 và thời gian tham vấn tiếp theo kết thúc vào tháng 10 năm 1989. Luật cơ bản được chính thức ban hành vào ngày 4 tháng 4 năm 1990 bởi Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc, cùng với các thiết kế cho Cờ của khu vực và Biểu tượng khu vực của HKSAR.

Vào ngày 4 tháng 6 năm 1989, các thành viên của đảng ủng bộ dân chủ BLDC Martin LeeSzeto Wah tuyên bố rằng họ sẽ đình chỉ công việc tại BLDC trong bối cảnh cuộc đàn áp quân sự của các cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989. Ngày 23 Tháng 9 năm 1989, Lee tuyên bố rằng ông sẽ trở lại BLDC vì nhiều người ở Hồng Kông đã thúc giục ông làm như vậy. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã trục xuất Lee và Szeto khỏi BLDC vào tháng 10 năm 1989 dưới dạng "nổi loạn".

Lee và Szeto đã lên tiếng ủng hộ các nhà hoạt động sinh viên ở Bắc Kinh và đã lãnh đạo Liên minh Hồng Kông ủng hộ các phong trào dân chủ yêu nước ở Trung Quốc, một công cụ hỗ trợ các nhà bất đồng chính trị rời khỏi Trung Quốc sau cuộc đàn áp quân sự vào ngày 4 tháng 6 năm 1989.

Nội dung phổ thông của Luật Cơ bản[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]