Moctezuma II

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Moctezuma Xocoyotzin
Tlatoani thứ 9 của Tenochtitlan
Người cai trị de facto của Liên minh Tam Quốc
Moctezuma II.jpg
"The Emperor Moctezuma", một phần của công trình "The discovery and conquest of the new world : containing the life and voyages of Christopher Columbus", xuất bản ở Hoa Kỳ năm 1892.
Tlatoani thứ 9 của Tenochtitlan
Tại vị1502 hay 1503–1520
Tiền nhiệmAhuitzotl
Kế nhiệmCuitláhuac
Thông tin chung
Hậu duệIsabel Moctezuma
Pedro Moctezuma
Mariana Leonor Moctezuma
Chimalpopoca
Tlaltecatzin
Thân phụAxayacatl
Thân mẫuXochicueyetl
Sinhk. 1466
Mất29, tháng 6 1520 (53 – 54 tuổi)
Tenochtitlan, Mexico
Moctezuma trong Thảo bản Mendoza.
Chân dung Moctezuma II

Moctezuma Xocoyotzin (khoảng 1466 - 29 tháng 6 năm 1520) phát âm tiếng Nahuatl là [moteːkʷˈsoːma ʃoːkoˈjoːtsin] Về âm thanh nàyphát âm tiếng Nahuatl hiện đại ),[Chú thích 1] nhiều kiểu chính tả khác bao gồm Motecuhzomatzin, Montezuma, Moteuczoma, Motecuhzoma, Motēuczōmah, Muteczuma và ở các sử liệu Âu-Mỹ viết là Moctezuma II, là Tlatoani (thủ lĩnh/vua của một altepetl hay thành bang) thứ 9 của thành TenochtitlanHuey Tlatoani thứ 6 hoặc Hoàng đế trị vì đế quốc Aztec từ năm 1502 hoặc 1503 đến năm 1520. Cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa cư dân Aztec với người châu Âu diễn ra dưới triều đại của ông. Trong khoảng thời gian này, Đế quốc Aztec đạt đến cương vực lớn nhất. Moctezuma mở mang bờ cõi của người Aztec xuống phía nam, bao gồm các vùng lãnh thổ XoconoscoChiapaseo đất Tehuantepec, đồng thời sáp nhập các dân tộc ZapotecYopi vào đế chế.[1] Khi tại vị, ông thực hiện nhiều cải cách lớn như củng cố sự bất bình đẳng giữa hai giai cấp pipiltin (quý tộc) và macehualtin (bình dân), cấm không cho bình dân thăng tiến lên quý tộc.[1]

Nhiều tường thuật lịch sử về Moctezuma mô tả ông là người cai trị thiếu quyết đoán, đưa quốc gia đến bờ vực suy vong và nhiều sử liệu còn khẳng định rằng ông là kẻ mê tín dị đoan vì tưởng rằng người Tây Ban Nha là các á thần.[2] Câu chuyện của ông trong cuộc chinh phạt Mexico vẫn rất nổi tiếng và được đề cập đến trong nhiều tác phẩm tiểu thuyết lịch sử và văn hóa đại chúng.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ tiếng Nahuatl cổ: Motēuczōmah Xōcoyōtzin

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b Hassig, Ross (1988). Aztec warfare: imperial expansion and political control. Civilization of the American Indian series, no. 188. Norman: Nhà xuất bản Đại học Oklahoma. tr. 231. ISBN 0-8061-2121-1. OCLC 17106411.
  2. ^ Williamson, Edwin (1992). The Penguin history of Latin America. New York: Penguin Books. tr. 18. ISBN 0-14-012559-0. OCLC 29998568.