Viết tắt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Sách học tiếng Việt do Henri Oger soạn in năm 1918, viết tắt một số chữ như "người" thành "ng`" và "không" thành "khĝ"
Viết tắt trong văn bản chữ Latin

Viết tắt là một dạng rút gọn cách viết của một từ hoặc từ ngữ. Thông thường, nó bao gồm một hoặc nhiều chữ cái lấy từ chính từ ngữ được viết tắt. Ví dụ, chính chữ viết tắt có thể được viết tắt thành vt

Tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt áp dụng cách viết tắt, không nhất định theo một thể duy nhất. Thông dụng nhất là dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết. Đối với những ngôn ngữ dùng chữ cái Latinh thì họ thường lấy chữ cái đầu tiên của một từ, nhưng tiếng Việt phụ thuộc nhiều vào âm tiết nên không theo hẳn các ngôn ngữ dùng chữ Latinh khác. Ví dụ như tiếng Anh viết United States Agency for International Development thành USAID, dịch sang tiếng Việt là Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ. Nếu áp dụng quy tắc theo tiếng Anh như trên thì sẽ viết tắt tiếng Việt là "CPQH", nhưng vì tiếng Việt căn cứ theo âm tiết nên sẽ viết là "CQPTQTHK".

Dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là cách phổ biến nhất khi viết tắt tiếng Việt, dùng chữ cái đầu tiên của mỗi âm tiết:

Ngoài ra có một số danh từ khác cũng hay xuất hiện trên sách báo dưới dạng viết tắt như:

Dùng gạch xiên[sửa | sửa mã nguồn]

Cách viết tắt dùng gạch xiên cũng có trong các văn bản:

Giảm bớt mẫu âm[sửa | sửa mã nguồn]

Cũng có khi cách viết tắt dùng hai chữ cái của một âm tiết hay giảm bớt một số mẫu âmphụ âm như:

  • tr: trang giấy trong một cuốn sách
  • khg, khĝ: không
  • được, được, dc: được
  • ng: người

Những chữ này thường thấy trong thư từ, ít khi thấy trong sách in.

Viết tắt chỉ một âm tiết[sửa | sửa mã nguồn]

Lối viết tắt trong tiếng Việt cũng có khi rút ngắn 1 trong 2 phần cấu tự mà thôi. Ví dụ như:

Rút ngắn âm tiết[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt có một số tên dùng nguyên tắc viết tắt nhưng thay vì rút lại chỉ chữ cái thì rút lại thành một âm tiết đơn giản:

Danh từ ngoại quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Một số danh từ ngoại quốc cũng du nhập tiếng Việt dưới dạng viết tắt như:

  • bis: tiếng Pháp có nghĩa là "lần nữa", thường dùng trong cách viết địa chỉ ở Việt Nam khi xưa có một căn nhà, sau chia thành hai thì cả hai giữ cùng số nhà nhưng một căn sẽ kèm chữ "bis" như: "12 đường Lê Thái Tổ" và "12bis đường Lê Thái Tổ".
  • CD: đọc là "xi-đi" theo tiếng Anh compact disc
  • DVD: đọc là "đi-vi-đi" digital video disc
  • HIV, SIDA, AIDS
  • TV: đọc là "ti-vi", tức truyền hình

Viết tắt và chat[sửa | sửa mã nguồn]

Với kỹ thuật tin học và sự phát triển của các ngành thông tin mới như điện thoại thông minh, máy tính bảng, cách đánh chữ cũng đã thay đổi và hiện tượng viết tắt càng phổ biến với nhiều cách viết chưa từng thấy trong tiếng Việt dưới dạng sách báo.[1] Chẳng hạn, "không" viết tắt thành "ko", "k",...; "được" viết tắt là "dc",... Thậm chí tại Việt Nam, nhiều học sinh còn dùng ngôn ngữ viết tắt để sử dụng và che giấu sự thiếu văn hóa khi chat.[1][2]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]