Đất phương Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đất phương Nam
Tựa đề của Đất phương Nam.
Thông tin phim
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn
Sản xuất Phạm Khắc
Kịch bản Nguyễn Vinh Sơn
Dựa trên Tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi
Diễn viên Hùng Thuận
Phùng Ngọc
Thúy Loan
Thanh Điền
Lê Quang
Mạnh Dung
Kiều Oanh
Cát Phượng
Âm nhạc Lư Nhất Vũ
Lê Giang
Quay phim Nguyễn Trinh Hoan
Dựng phim Nguyễn Hồ
Phát hành TFS
Công chiếu Năm 1997
Độ dài 60 phút / tập (11 tập)
Quốc gia Việt Nam Việt Nam
Ngôn ngữ Tiếng Việt

Đất phương Nam là một bộ phim truyền hình Việt Nam chuyển thể từ tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi, do Hãng phim Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (TFS) sản xuất năm 1997 trên chất liệu băng từ VHS[1], nghệ sĩ nhân dân Phạm Khắc là giám đốc sản xuất và chỉ đạo nghệ thuật[2]. Bộ phim do nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Vinh Sơn đạo diễn và viết kịch bản[3] nhân dịp kỷ niệm 300 năm Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh[4]. Đây là bộ phim dài tập thứ hai do TFS sản xuất, sau phim Người đẹp Tây Đô, và được xem là thử nghiệm thành công nhất của hãng trong việc sản xuất phim truyền hình nhiều tập[5], là một trong những phim truyền hình chuyển thể thành công từ tác phẩm văn học[6]. Trong nước, sau hơn 10 năm ra đời, bộ phim vẫn liên tục được trình chiếu trên nhiều kênh truyền hình địa phương.[5]

Đất phương Nam cũng là phim dài tập đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu sang Mỹ[7] và được đón nhận đông đảo.[1][8]

Nội dung[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ phim là một câu chuyện về cuộc sống của những con người dân quê bình dị trong thời cuộc loạn lạc thực dân Pháp quay trở lại xâm chiếm Nam Bộ. Mỗi số phận, mỗi cảnh đời trong từng trang tiểu thuyết đã bước ra bằng xương, bằng thịt trở thành những nhân vật trong phim.[9]

Do nghịch cảnh mất mẹ, cậu bé An trôi dạt tha phương trên bước đường đi tìm cha. Lưu lạc về phương Nam, An gặp những cảnh đời ngang trái, những mảnh đời lầm than của người nông dân dưới ách áp bức của phong kiến và thực dân. Giữa đất trời mênh mông nhưng các người nông dân phải chịu cảnh mất đất đai; được mùa nhưng không giữ được vật phẩm. Hoàn cảnh đã đưa đẩy họ trở thành những người nông dân khởi nghĩa. Tuy ba chìm bảy nổi giữa dòng đời, An vẫn luôn sống trong lòng nhân ái, đùm bọc của đồng bào. Đó là nguồn động lực đưa cậu vượt qua những khó khăn gian khó.

Bộ phim khắc họa những chi tiết nhỏ và đặc sắc về từng mảnh đời và số phận người dân, bao gồm cảnh cô bé chờ mẹ vào từng đêm trăng rằm, cảnh cô đào hát vở Võ Đông Sơ-Bạch Thu Hà rồi tự tử, cảnh hạnh phúc ngắn ngủi của gia đình Mười Chức, cảnh một ngọn lửa đôi đèn tân hôn tắt báo hiệu điềm không lành cho sự hy sinh sắp tới của cô dâu Út Trọng,...

Điểm khác biệt so với truyện của Đoàn Giỏi là ở cuối phim, cả hai nhân vật An và người bạn đường Cò của cậu đều đi theo cách mạng (thay vì chỉ nhân vật An như trong truyện).

Diễn viên[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hùng Thuận vai An: vai chính của bộ phim là cậu bé 12 tuổi với gương mặt ngây thơ, trong sáng, đôi mắt biết nói và lối diễn xuất tự nhiên để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả[10] cùng sự quan tâm và yêu mến đặc biệt từ dư luận[11]. Đây là một trong những vai diễn nhỏ tuổi ấn tượng của màn ảnh Việt[10], là hình ảnh mà khán giả Việt có thể tự hào về nền điện ảnh nước nhà[11]. Có nhận xét rằng do cái bóng của vai diễn quá lớn, Hùng Thuận đã không có thêm một vai diễn ấn tượng nào sau đó nữa[10][11][12]. Trước phỏng vấn với báo giới, anh cũng thừa nhận rằng mình "không thể thoát khỏi nhân vật An"[13] dù "đã làm hết sức mình để hoàn thành tốt các nhân vật khác"[14]. Anh cho biết vai diễn này "đã trở thành một phần cuộc sống" và ảnh hưởng rất nhiều đến anh.[13]
  • Phùng Ngọc vai Cò: diễn xuất của anh được đánh giá khá tốt, tuy nhiên, sau khi bộ phim kết thúc, anh cũng mất tích trong làng phim ảnh.[12]
  • Lê Quang vai Võ Tòng: bộ phim được đánh giá là đã dành cho Lê Quang một vai diễn để đời là chàng Võ Tòng đẹp một cách bi tráng.[15]
  • Thanh Điền vai thầy giáo Bảy: ông là một nghệ sĩ ưu tú với khả năng diễn xuất đa dạng, đảm nhận được nhiều loại vai trong các lĩnh vực cải lương, kịch nói, điện ảnh; từng là trưởng đoàn, diễn viên, đạo diễn của Đoàn cải lương Sài Gòn I trong 15 năm. Sau vai thầy giáo Bảy, ông mất quãng đường 10 năm để tiếp tục sự nghiệp diễn xuất.[16]
  • Nguyễn Hậu vai Ba của An
  • Thanh Vy vai Mẹ của An
  • Thúy Loan vai Út Trọng
  • Hồ Kiểng vai Ông Ba Ngù
  • Minh Ngọc vai Ông Sơn Đông
  • Trung Dân vai Út Lục Lâm
  • Mạnh Dung vai Ông Ba bắt rắn
  • Chí Hiếu vai Ông Tám
  • Ánh Hoa vai Bà Tám
  • Kiều Oanh vai Cô đào Năm Xuân
  • Mai Thanh Dung vai Bà Tư Ù
  • Xuân Trang vai Bé Xinh Xinh
  • Vinh Sơn vai Ông hội đồng
  • Cát Phượng vai Vợ Tư Mắm
  • Minh Hiền vai Mười Chức
  • Lê Bình vai Tư Tại
  • Mạc Can vai Ông Ba Phi
  • Kinh Quốc vai Sáu Miều
  • Hữu Thành vai Sư cụ
  • Sa Bảo vai Tạ Ánh Xém

Hoàn cảnh quay phim[sửa | sửa mã nguồn]

Thời gian hoàn thành bộ phim là ba năm, riêng khâu chọn cảnh cho bộ phim diễn ra hơn một năm[5]. Bối cảnh phim mang tính đặc trưng của vùng Tây Nam Bộ với rừng tràm bạt ngàn, dòng sông, con đò, tôm cá và con người lẫn văn hóa vùng nông thôn.[8]

Phim có nhiều cảnh quay tại rừng U Minh thuộc vùng đất mũi Cà Mau với hoàn cảnh quay nhiều khó khăn và khắc nghiệt. Có những vai diễn như Võ Tòng được miêu tả lại là "suốt ngày chạy trong rừng đước bùn đặc quánh, lởm chởm những gốc đước vạt nhọn, đâm nát cả chân", "chạy qua cầu khỉ trơn trợt, chịu đựng bù mắt, muỗi mòng của rừng đước bu kín mặt mày tay chân suốt từ sáng tới chiều tối, ngày nào cũng gãi vì nổi ghẻ", hoặc cảnh đánh nhau với cá sấu dữ dằn, diễn viên cũng "bị ngộp mấy lần và uống mấy bụng nước sình". Khi nhớ lại, diễn viên Lê Quang cho biết việc vượt qua chỉ có thể lý giải bằng hai chữ "yêu nghề".[15]

Nhạc phim[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bài ca đất phương Nam: là bài hát chủ đề của phim. Ca khúc do Lư Nhất Vũ, nhạc sĩ dân ca, nhà sưu tầm nghiên cứu âm nhạc dân gian Nam Bộ viết nhạc, nhà thơ Lê Giang phổ lời[17], ca sĩ Tô Thanh Phương trình bày. Lư Nhất Vũ đã thành công trong việc làm nội dung ca khúc thể hiện được hình ảnh ông cha vượt qua bao hiểm nguy, gian khổ đi mở đất từ ba thế kỷ trước, với giai điệu ca khúc mang đậm âm hưởng thiết tha, sâu lắng của dân ca Nam Bộ, xây dựng trên điệu thức "Oán"[18] - một dạng thang âm đặc sắc, tiêu biểu trong âm nhạc tài tử Nam Bộ, còn gọi là điệu thức vọng cổ. Nhạc sĩ Lư Nhất Vũ từng đưa ra nhận xét: "Loại thang âm tưởng chừng đơn giản nhưng không phải dân tộc nào cũng có. Và khó tìm gặp trong kho tàng âm nhạc truyền thống của nhiều nước. Nó không thuộc hệ thống ngũ cung của Hán tộc, và ít thấy xuất hiện trong các làn điệu dân ca Bắc Bộ".[19]
Không lâu sau khi ra mắt, bài hát đã dứt khỏi bộ phim đứng độc lập[18], không còn chỉ của bộ phim mà đã trở thành một bài ca đặc trưng, dành cho vùng đất phương Nam được khán giả thừa nhận mà không phải qua bất cứ cuộc bình chọn hay công nhận nào[20]. Bài hát được đánh giá là đã gây xúc động cho đông đảo người xem[18], là một trong những bài nhạc chủ đề phim Việt "khiến khán giả điên đảo".[20]

Bài hát cũng được nhiều ca sĩ thể hiện lại, bao gồm: Hương Lan, Bích Phượng, Như Quỳnh, Phi Nhung, Trọng Phúc, Cẩm Ly, Quốc ĐạiLương Bích Hữu.

  • Chú bé đi tìm cha: gồm hai phiên bản do ca sĩ Bích Phượng và Tô Thanh Phương trình bày.
Bìa DVD phiên bản phát hành tại Mỹ.

Chuyển thể DVD[sửa | sửa mã nguồn]

Đầu năm 2003, sau ba năm chuẩn bị với phần công việc mang tính kỹ thuật và mỹ thuật đã được tiến hành ở Singapore do một công ty chuyên gia công phim cho Hollywood đảm nhận, bộ phim được chuyển thành bộ đĩa DVD, có phụ đề tiếng Anh và bán tại Mỹ. Bộ phim được nhận xét đã "bán rất chạy", thu hút lượng khách hàng không chỉ là người Việt ở hải ngoại mà còn nhiều người Mỹ. Nhiều thư viện của các trường đại học tại Mỹ đã gọi điện đặt hàng bộ đĩa sau khi xem đoạn phim giới thiệu dài 5 phút. Giám đốc hãng TFS xem việc đưa bộ phim sang DVD là mở đầu cho việc xuất khẩu phim sang Mỹ của hãng.[1]

Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Trong những bộ phim truyền hình nhiều tập của Việt Nam từng sản xuất, Đất phương Nam được đánh giá là bộ phim "vang bóng một thời và có sức sống vượt thời gian"[23]. Báo Pháp luật và Xã hội xếp bộ phim đứng đầu danh sách 5 bộ phim thiếu nhi Việt Nam được yêu thích nhất[24]. Trang tin 24h.com.vn đánh giá đây là một trong những phim truyền hình Việt Nam hay nhất[25]. Báo điện tử Trí thức Trẻ cũng liệt kê bộ phim vào danh sách "Những bộ phim truyền hình Việt sống mãi với thời gian"[26]. Ngoài ra, phim còn giành kỷ lục "Phim được chiếu lại nhiều nhất", từng được phát sóng trên tất cả các đài trên toàn quốc, do 2Sao - trang thông tin tổng hợp giải trí của báo VietNamNet đánh giá và bình chọn.[27]

Gerald Herman, người đóng vai trò trực tiếp trong việc chuyển đĩa DVD và phát hành Đất phương Nam sang Mỹ cho biết:

“ Ngay đêm đó, tôi đã thức suốt để xem. Càng xem càng bị lôi cuốn. (...) Là người có 35 năm trong nghề tiếp thị phim, tôi chợt nghĩ: chắc chắn những người Việt ở ngoại quốc cũng sẽ rất thích Đất phương Nam. Và chắc chắn không chỉ có Việt kiều thích. Đây là một phim ăn khách nếu được đầu tư, gia cố thêm về khâu kỹ thuật.[1] ”

Nhà báo Cát Vũ thuộc Hội Điện Ảnh TP.HCM đánh giá: "sự xuất sắc của bộ phim Đất phương Nam không những đã làm hài lòng người xem mà còn đem lại cho bộ phim một sự nhìn nhận ở đẳng cấp kinh điển về mặt chuyên môn"[5]. Nhà báo Toàn Nguyễn của báo Công an Nhân dân cho rằng bộ phim "gói được cả nghĩa tình, cả khí thế quật cường và cả biết bao phong tục, lối sống của người Nam Bộ", "có nhiều trường đoạn đậm chất điện ảnh và có thể coi đó là một trong những bộ phim truyền hình nhiều tập thành công nhất của hãng TFS".[28]

Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn, người Việt Nam đầu tiên đoạt danh hiệu "Đạo diễn châu Á xuất sắc nhất" tại Liên hoan phim Madrid vào năm 2009, cũng là nhà viết kịch bản cho bộ phim, sau khi xem lại bộ phim đã nhận xét rằng:

“ Xem lại Đất phương Nam, tôi cũng tiếc vì có nhiều điều chưa làm được, chẳng hạn phim chưa lột tả hết sự trù phú của vùng đất "chim bay đầy trời, cá lội đầy sông" cũng như nhiều nét tiêu biểu khác của mảnh đất Nam Bộ. Nguyên nhân vì thời lượng phim hơi ngắn và kinh phí làm phim lúc đó còn eo hẹp.[21] ”

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b Lương Bích Ngọc. “Lần đầu tiên, phim dài tập Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ”. 12/03/2003. VietNamNet. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2012. 
  2. ^ “OST phim Đất phương Nam trên Youtube”. TFS. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2012. 
  3. ^ “Đạo diễn - Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Vinh Sơn trở về với tuổi thơ dữ dội”. 10/12/2011. Tạp chí Điện ảnh Việt Nam. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  4. ^ Ns. Trương Quang Lục. “Bài ca đất phương Nam”. VnMusic - Website chính thức của Hội nhạc sỹ Việt Nam. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  5. ^ a ă â b c Cát Vũ. “Phim truyện truyền hình - Người tình không chung thủy”. 13/04/2012. Cổng thông tin chính thức của Hội Điện Ảnh TP.HCM. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  6. ^ “Văn học chuyển thể thành điện ảnh: Trông người lại nghĩ đến ta”. 25/11/2010. Báo điện tử Công Thương (theo Lao Động). Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  7. ^ Phương Trang. “Bốn anh em trên một con đường”. 01/07/2005. Người Lao Động. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2012. 
  8. ^ a ă Huỳnh Mẫn Chi - Theo SCL. “Đoàn Giỏi và những áng văn của đất, của rừng phương Nam (2)”. 10-02-2008. Đài PT-TH Vĩnh Long. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  9. ^ Hoàng Phạm. “Con trai Hùng Thuận giống "bé An" Đất phương Nam”. 19/11/2011. 2Sao - Trang thông tin Tổng hợp Giải trí của Báo VietNamNet. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  10. ^ a ă â Thu Thủy - TTXVN. “Những vai diễn nhí ấn tượng của màn ảnh Việt”. 1-06-2012. afamilly.vn. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  11. ^ a ă â “Những cái tên trong phim làm diễn viên Việt 'đổi đời'”. 18/03/12. Zing news (theo 2Sao). Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  12. ^ a ă Minh Trang. “Diễn viên nhí vào mùa - Kỳ 2: Vụt sáng và... mất hút”. 16/06/2010. Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  13. ^ a ă “Hùng Thuận khó 'thoát khỏi' vai An”. phimanh.net - Chuyên mục văn hoá giải trí của VnExpress. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  14. ^ “Hùng Thuận: Muốn làm lại từ đầu”. 13/04/2009. Báo Thể thao & Văn hóa - TTXVN (theo Thế giới Văn Hóa). Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  15. ^ a ă Hoàng Kim. “Lê Quang - Võ Tòng hiền như đất”. 19/12/2008. Thanh Niên Online. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2012. 
  16. ^ Song Quốc. “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền: "Gừng càng già càng cay"”. 23/02/2012. Thế giới Gia đình Online – ấn phẩm của báo Đồng Nai. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  17. ^ Nguyễn Thị Minh Châu. “Chân dung một "nhạc sĩ dân ca": Lư Nhất Vũ”. Website Âm nhạc truyền thống Việt Nam - Vietnamese traditional music. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  18. ^ a ă â Ns. Trương Quang Lục. “Bài ca đất phương Nam”. vnmusic.com.vn - Website chính thức của Hội nhạc sỹ Việt Nam. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  19. ^ Nhiều tác giả (1993). Thang âm điệu thức trong âm nhạc truyền thống một số dân tộc miền Nam Việt Nam. Viện Văn hoá nghệ thuật, Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 143. 
  20. ^ a ă “Những OST phim Việt khiến khán giả điên đảo! [Phần 1]”. 26-04-2011. afamily.vn. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  21. ^ a ă Hương Nhu. “Chấp nhận để có lối đi riêng”. 08/08/2009. Mai Vàng - Báo Người Lao Động Điện tử. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  22. ^ “Danh sách đoạt giải Mai Vàng 15 năm”. 14/08/2009. Mai Vàng - Báo Người Lao Động Điện tử. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  23. ^ “Trở về dòng phim đồng quê”. 17/05/2012. Thanh Niên Online (Theo Người Lao Động). Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2012. 
  24. ^ Việt Nữ, Bạn Hải (theo Pháp luật Xã hội). “Top 5 phim thiếu nhi Việt Nam hay nhất”. 01/06/2011. kenh14.vn. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  25. ^ “Đi tìm phim hay nhất Việt Nam”. 24/03/2012. 24h.com.vn. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  26. ^ Nhung Kun. “Những bộ phim truyền hình Việt sống mãi với thời gian (Phần 2)”. 03/05/2012. Báo điện tử Trí thức Trẻ. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  27. ^ Tùng Chi. “20 kỷ lục phim Việt”. 14/10/2010. 2Sao - Trang thông tin Tổng hợp Giải trí của Báo VietNamNet. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2012. 
  28. ^ Toàn Nguyễn. “Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn: 30 năm, 3 phim, 3 mùi vị”. 20/11/2008. Công an Nhân dân Online. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2012. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]