Bộ gõ tiếng Việt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Bộ gõ tiếng Việt là một loại phần mềm hỗ trợ soạn thảo văn bản bằng tiếng Việt trên máy tính, thường cần phải có phông ký tự chữ Quốc ngữ đã được cài đặt trong máy tính. Các bộ gõ tiếng Việt khác nhau sẽ hỗ trợ một hay nhiều bảng mã và kiểu gõ. Mỗi bảng mã quy định việc thể hiện font chữ khác nhau và mỗi kiểu gõ quy định việc viết dấu bằng các tổ hợp phím khác nhau.

Bảng mã tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

  • Unicode: là bộ mã chuẩn quốc tế được thiết kế để dùng làm bộ mã duy nhất cho tất cả các ngôn ngữ khác nhau trên thế giới, kể cả các ngôn ngữ sử dụng ký tự tượng hình phức tạp như tiếng Trung, tiếng Thái... Vì điểm ưu việt đó, Unicode đã và đang từng bước thay thế các bộ mã truyền thống, kể cả bộ mã tiêu chuẩn ISO 8859 và hiện đang được hỗ trợ trên rất nhiều phần mềm cũng như các trình ứng dụng.

Vì những khó khăn kỹ thuật trong những năm trước đây, đã xuất hiện rất nhiều bảng mã tiếng Việt khác nhau và không tương thích với nhau. Chỉ sau khi Unicode được sử dụng rộng rãi thì chuẩn tiếng Việt mới được quy về một mối.

  • VISCII: (viết tắt của VIetnamese Standard Code for Information Interchange trong tiếng Anh) là một bảng mã do nhóm Viet-Std đề xướng vào năm 1992 dùng để gõ tiếng Việt. Bảng mã này thay thế các ký tự ít được dùng, hay các ký tự được dùng trong các ngôn ngữ khác, bằng những ký tự chữ Quốc ngữ có dấu. VISCII trước đây được dùng trong nhiều hệ điều hành như MS-DOS, Windows, Unix, Mac OS,...
  • TCVN3: Bảng mã theo tiêu chuẩn (cũ) của Việt Nam. Các font chữ trong bảng mã này có tên bắt đầu bằng .Vn và mỗi font có hai loại thường và hoa (font chữ hoa kết thúc bằng H). Ví dụ: .VnTime , .VNSouthernH. Ngày nay TCVN đã quy định sử dụng font Unicode trong soạn thảo văn bản.
  • VNI: Bảng mã do công ty VNI (Vietnam-International) sở hữu bản quyền. Các font chữ trong bảng mã VNI có tên bắt đầu bằng VNI-, ví dụ như VNI-Times.

Unicode, TCVN3, VNI là ba bảng mã thông dụng nhất, ngoài ra còn có các bảng mã như BK HCM, Vietware, VIQR... Tổng cộng có khoảng 14 bảng mã tiếng Việt khác nhau.[1]

Kiểu gõ tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều cách gõ dấu thanh trên máy tính khác nhau, trong đó ba kiểu phổ biến nhất là VIQR, VNITELEX:

Kiểu Dấu Sắc Dấu Huyền Dấu Hỏi Dấu Ngã Dấu Nặng Dấu Mũ Chữ Ư Dấu Ă Chữ đ
VIQR ' `  ? ~ . ^ * ( dd
VNI 1 2 3 4 5 6 7 8 9
TELEX s f r x j aa uw và [ aw dd

Bộ gõ tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Trên các hệ điều hành[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là các ứng dụng đóng gói dưới dạng phần mềm chạy độc lập trên hệ điều hành hoặc được nhúng trực tiếp vào một phần mềm như Microsoft Office.

Windows[sửa | sửa mã nguồn]

  • WinVNKey ldo nhóm thảo chương TriChlor tại Hoa Kỳ thực hiện từ năm 1992. Lúc đầu WinVNKey chỉ hỗ trợ bảng mã VISCII. Kể từ phiên bản 4.x.x trở đi, TS Ngô Đình Học đã nâng cấp WinVNKey lên thành bộ gõ đa ngữ. Không chỉ gõ được tiếng Việt, WinVNKey còn hỗ trợ gõ tiếng Hán, chữ Nôm và nhiều ngôn ngữ khác.
  • Vietkey là phần mềm gõ tiếng Việt do Đặng Minh Tuấn sáng chế. Trước đây, Vietkey được cài đặt không bản quyền trên nhiều máy vi tính.[2] Kể từ năm 2004, Vietkey đã ngừng phát triển.
  • UniKeyphần mềm nguồn mở do Phạm Kim Long phát triển, hỗ trợ nhiều bảng mã và kiểu gõ tiếng Việt. Từ sau khi dự án Vietkey kết thúc, UniKey trở nên phổ biến vì miễn phí, gọn nhẹ và không cần cài đặt.
  • VPSKeys do Hội Chuyên gia Việt Nam (Vietnamese Professional Society) sáng chế.

Linux[sửa | sửa mã nguồn]

  • x-unikey là phiên bản UniKey chạy trên Linux. Đồng thời, bộ gõ UniKey cũng được phát triển để sử dụng với các công cụ gõ như IBus, SCIM, Fcitx dưới các tên gọi ibus-unikey, scim-unikey, fcitx-unikey.
  • Xvnkb là bộ gõ tiếng Việt chạy trên trình quản lý cửa sổ X trong Linux và BSD.

OS X[sửa | sửa mã nguồn]

  • GoTiengViet của tác giả Trần Kỳ Nam, có hai phiên bản miễn phí và tính phí.
  • NAKL là bộ gõ tiếng Việt nguồn mở dựa trên Xvnkb.

Các hệ điều hành di động[sửa | sửa mã nguồn]

  • Android: Hai bộ gõ tiếng Việt phổ biến là GoTiengVietLaban Key. Ngoài ra, một số ứng dụng bàn phím đa ngôn ngữ như Google Keyboard, SwiftKey, GO Keyboard và nhiều bàn phím mặc định của các nhà sản xuất điện thoại cũng hỗ trợ tiếng Việt.
  • iOS: Kể từ phiên bản 8, iOS cho phép người dùng cài đặt các bộ gõ từ bên thứ ba. Bàn phím mặc định của iOS hỗ trợ gõ theo kiểu TELEX, vì vậy người dùng phải cài một ứng dụng khác như Laban Key nếu muốn gõ kiểu VNI.
  • Windows Phone: Windows Phone 8 hỗ trợ hai kiểu gõ TELEX và VNI. Các bộ gõ tiếng Việt của bên thứ ba chưa trở thành bàn phím tích hợp mà chỉ là ứng dụng riêng, vì vậy người dùng phải gõ tiếng Việt trong các ứng dụng đó rồi cắt dán sang nơi khác.

Trên Web[sửa | sửa mã nguồn]

Là một ứng dụng chạy trên nền Web. Do được tích hợp vào các trang Web theo ngôn ngữ JavaScript nên hoạt động của các bộ gõ này phụ thuộc vào trình duyệt. Hiện nay hầu hết các bộ gõ này đều có thể sử dụng trên các trình duyệt Internet Explorer, Opera, Mozilla FireFox, Google Chrome...

  • MViet (đọc là Em Việt) là bộ gõ tiếng Việt trên Web đầu tiên có khả năng ghi nhớ cách bỏ dấu, cho phép người sử dụng tự cấu hình chế độ bỏ dấu riêng theo sở thích. Do Phạm Sơn và bạn hữu thực hiện.
  • VietTyping là bộ gõ tiếng Việt cho Web có mặt rất sớm trên Internet. VietTyping đã từng được sử dụng trên nhiều website do tính linh hoạt của nó (chỉ chạy trên 1 file JavaScript). Sau này, VietTyping còn có thể chạy kèm một số tập tin bổ sung tính năng. VietTyping là một phần của trình soạn thảo tiếng Việt cho Web Typetool.
  • VietUNI là một trong những bộ gõ tiếng Việt cho Web có mặt sớm nhất trên Internet. VietUNI được tác giả Tran Anh Tuan (tuan@physik.hu-berlin.de) phát triển từ chính nhu cầu của Hội sinh viên Việt Nam tại Đức cho trang Web avys.de (hiện không còn hoạt động) của họ. Sau đó nó được chia sẻ cho cộng đồng. VietUNI nay ít được sử dụng do nó không được phát triển thêm và do nó không linh hoạt bằng các công cụ khác cùng loại.
  • AVIM do Đặng Trần Hiếu phát triển từ năm 2004. AVIM có tên ban đầu là HIM, là một trong những bộ gõ tiếng Việt nổi tiếng nhất hiện nay do được nâng cấp và cải tiến liên tục. Vì đặc biệt linh hoạt và tương thích với nhiều trình duyệt nên AVIM được sử dụng trong hầu hết các diễn đàn.[3]
  • Mudim (MUDzot's Input Method)do Mudzot phát triển dựa trên bộ gõ CHIM của MrChuoi. Bộ gõ này đã tổng hợp được nhiều ưu điểm của các bộ gõ cùng loại đi trước. Mudim có tính tương thích cao, việc cài đặt được đơn giản hoá tối đa trong khi vẫn mang lại sự tiện dụng cho khách viếng thăm trang web. Mudim được phát hành theo giấy phép GPL.
  • Một số bộ gõ hoạt động dưới hình thức phần mở rộng cho Mozilla Firefox: AVIM, CHIM, Mudim.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]