Cần sa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cannabis
Cannabis sativa Koehler drawing.jpg
gai dầu thông thường
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
(không phân hạng) Angiospermae
(không phân hạng) Eudicots
(không phân hạng) Rosids
Bộ (ordo) Rosales
Họ (familia) Cannabaceae
Chi (genus) Cannabis
L.
Các loài

Cần sa hay tài mà, gai dầu, gai mèo, lanh mèo, lanh mán, đại ma, hỏa ma, bồ đà (danh pháp khoa học: Cannabis) là một chi thực vật có hoa bao gồm ba loài: Cannabis sativa L., Cannabis indica Lam., và Cannabis ruderalis Janisch. Ba loài này là thực vật với bản địa ở Trung Á và các khu vực xung quanh. Cần sa đã được sử dụng từ lâu để lấy sợi, hay dùng như chất ma túy hay trị bệnh (xem cần sa (chất)).

Ứng dụng y học[sửa | sửa mã nguồn]

  • Theo các nghiên cứu tại Đại học Complutense ở Madrid và Viện nghiên cứu Cajal (Tây Ban Nha), các hoạt chất trong cần sa (gọi chung là cannabinoid) có thể làm giảm triệu chứng viêm sưng trong bệnh lẫn Alzheimer và từ đó làm chậm sự suy thoái của hệ thần kinh [2]

Tuy nhiên, do cần sa cũng chứa một số chất gây nghiện gây tác hại cho sức khỏe nên việc sử dụng cần sa trong y học thường không dùng nguyên cây mà dùng chiết xuất để loại bỏ các chất độc, đồng thời cần phải được tiến hành dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa với liều lượng được quy định chặt chẽ.

Tác hại[sửa | sửa mã nguồn]

Gây ảo giác[sửa | sửa mã nguồn]

Khi sử dụng cần sa người nghiện có những ảo giác khác thường, màu sắc xung quanh họ trở nên chói chang, rực rỡ hơn, những người đứng trước họ trở nên to hơn, đẹp hơn, hay hung tợn hơn. Các cơn ác mộng với những cảnh tượng kinh khủng như đâm chém nhau, người đứt thành từng đoạn rồi bay lơ lửng trên những đám mây nhiều màu, tràn trề ánh sáng.

Nguy hiểm hơn người nghiện có những cơn hoang tưởng giống như bệnh nhân mắc bệnh tâm thần hoang tưởng. Người nghiện cảm thấy bản thân mình rất anh hùng, dũng cảm hoặc đã "giác ngộ", "thông tuệ hơn bội phần", thậm chí là "vĩ nhân":

Cần sa có chất độc tác động lên hệ thần kinh trung ương gây ra những ảo giác rất nguy hiểm, không làm chủ được hành vi có thể chém giết người khác, tự chém bản thân hoặc dẫn đến tự tử. Cần sa có tính kích thích mạnh, lúc sử dụng thì làm cho con người không có cảm giác đau đớn, mơ mộng hão huyền nhưng khi hết tác dụng bản thân trở nên yếu ớt, mệt mỏi, suy nhược thần kinh, suy dinh dưỡng,…

Hai cuộc nghiên cứu rộng lớn đã được tiến hành ở New ZealandThụy Điển về tác động của việc hút cần sa đến sức khỏe tâm thần. Cuộc điều tra ở New Zealand tiến hành trên 1.000 người, còn ở Thụy Điển là trên 50.000 người sử dụng cần sa, đã đưa ra khuyến cáo: thói quen hút cần sa làm đột biến sự tiến triển của bệnh tâm thần ở người dễ mắc bệnh, nhất là trạng thái tâm thần phân liệt (tất nhiên không phải ai hút cần sa cũng đều bị tâm thần phân liệt, nhưng cần sa làm tăng nguy cơ mắc chứng bệnh này), chưa kể cần sa gây cho người hút trạng thái ngất ngây, dễ bị kích động nên nhiều chuyện đánh lộn nhau ở đường phố do dùng cần sa, thương tích máu me bê bết nhưng nạn nhân (hoặc thủ phạm) vẫn đang mơ màng không cảm thấy đau đớn. Theo một tài liệu ở Mỹ, 16% vụ tai nạn giao thông đường bộ nghiêm trọng có nguyên nhân do tài xế sử dụng cần sa khi điều khiển phương tiện chuyên chở.

Gây nghiện[sửa | sửa mã nguồn]

Cần sa có tính gây nghiện rất cao nhưng lại khó nhận biết. Tùy theo thể trạng của từng người sẽ có tác dụng nhanh hay chậm, có trường hợp dùng thử cần sa ban đầu thấy không có tác dụng gì, cũng có trường hợp lại cảm thấy khó chịu nên đã lầm tưởng rằng dùng cần sa không gây nghiện, nhưng thật chất cần sa nói riêng và các chất gây nghiện khác sau khi sử dụng đều có một phần nằm lại vỏ não dưới dạng tiềm thức, thúc đẩy con người sẽ sử dụng thêm ở những lần tiếp theo (nếu cần sa ở trước mắt họ), tính chất nghiện của cần sa cũng giống như hêrôin người sử dụng càng ngày càng muốn tăng liều lượng (do vỏ não bị “chai” dần trong quá trình hút) và tìm mọi cách để có cảm giác “phê”, nhất đó là tiêm chích.

Việc sử dụng cần sa lâu dài sẽ dẫn tới hội chứng lệ thuộc, có thể mắc chứng đau đầu, trầm cảm, thường xuyên cáu giận nếu giảm liều. Sử dụng cần sa liều lớn còn dẫn đến ảo giác, giảm trí nhớ và mất kiểm soát cơ thể.

Bản thân cần sa ngây nghiện từ từ, nhưng nó lại là một loại chất dẫn trung gian tới các chất gây nghiện tức thì. Theo thống kê ở Mỹ, 80% những người dùng ma túy đá, heroin đều từng dùng qua qua cần sa trước khi tìm đến những loại ma túy có tác dụng mạnh hơn.

Tổn thương nội tạng[sửa | sửa mã nguồn]

Số liệu ghi nhận của Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ cho thấy ngày nay việc hút cần sa có chứa từ 50 đến 80% chất hydrocarbon nhiều hơn hút thuốc lá, có bằng chứng rõ ràng cho sự liên quan giữa hút cần sa với bệnh ung thư phổi. Các nhà khoa học cũng đã khuyến cáo, việc sử dụng cần sa ở độ tuổi vị thành niên có thể gây tác hại lâu dài cho não, làm giảm khả năng nhận thức. Sử dụng cần sa làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần, tâm thần phân liệt.[3]

Theo một nghiên cứu mới công bố năm 2012 trên tạp chí Ung thư của Mỹ, những người đàn ông sử dụng cần sa có nguy cơ mắc bệnh ung thư tinh hoàn cao gấp đôi người bình thường[4] Sử dụng cần sa thừong xuyên gây xuất huyết đại tràng mãn tính.

Hiện nay, gần như người ta biết rõ trong cần sa chứa những chất gì. Có một số chất chính gọi là cannabinoid đã được tìm thấy, như tetrahydrocannabinol (THC) và cannabinol. Ngoài gây viêm phế quản mãn tính, làm hẹp đường thở, cần sa còn làm cho máu người hút chứa hàm lượng rất cao khí độc carbon monoxide (CO). Dùng 1 điếu cần sa, hàm lượng khí CO có trong máu người hút cao bằng hoặc hơn so với hút 5 điếu thuốc lá. Ngoài ra cần sa không có đầu lọc, đồng thời người hút thường hít mạnh hơn, giữ khói lâu hơn trong phổi. Đàn bà có thai mà hút nhiều cần sa thì sanh non, con nhẹ ký, thân ngắn, đầu nhỏ, lớn lên kém tập trung. Mẹ hút, cho con bú thì chất THC từ sữa truyền sang làm ảnh hưởng không tốt tới các cử động bắp thịt của con.

Nhiều thử nghiệm cho thấy nam giới hút cần sa lâu ngày sẽ bị giảm lượng testosterone (nội tiết tố sinh dục nam) trong máu; khối lượng tinh hoàn, sự sinh tinh trùng và khả năng sinh dục cũng giảm. Khi thử nghiệm trên súc vật cái như chuột, thỏ, khỉ, THC ức chế sự phóng noãn (rụng trứng). Nhiều phụ nữ hút cần sa cũng được ghi nhận chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn.

Cần sa làm phá hủy và ức chế tế bào T, tế bào chính để chống nhiễm trùng, đưa đến suy yếu sự miễn dịch (tương tự như cơ chế gây bệnh của virus HIV dù ở mức thấp hơn).

Thí nghiệm ở chuột thấy cần sa làm chết tế bào thần kinh nhất là vùng não có trách nhiệm về trí nhớ ngắn hạn, có thể đưa tới bệnh tâm thần, giảm động lực, kém nhanh nhẹn.

Ảnh hưởng của cần sa vào người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, cao huyết áp, bệnh mạch máu não rất đáng quan tâm. Cần sa làm tăng nhịp tim đập, tăng máu rời khỏi tim, thay đổi huyết áp, giảm dưỡng khí cho mạch máu tim, tất cả đều đưa tới hậu quả không tốt. Tháng 2 năm 2000, American Heart Association đã đưa ra một kết luận là hút cần sa có thể gây ra cơn trụy tim (heart attack) ở người có trái tim không được mạnh: nửa giờ sau khi hút, cơn trụy tim xảy ra bốn lần nhiều hơn là không hút.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Các liệu pháp điều trị tăng nhãn áp - BS Nguyễn Cường Nam, Sức Khỏe & Đời Sống
  2. ^ Cần sa ngừa bệnh Alzheimer - vnexpress.net
  3. ^ “Thêm bằng chứng về tác hại của cần sa”. Thanh Niên Online. Truy cập 12 tháng 4 năm 2015. 
  4. ^ “Hút cần sa, chết sớm vì ung thư tinh hoàn”. Người Lao Động. Truy cập 12 tháng 4 năm 2015. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Cannabaceae tại Wikimedia Commons