Lavrentiy Pavlovich Beriya

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lavrentiy Pavlovich Beria
Lavrenty Beria.jpg
Chức vụ
Phó Chủ tịch thứ nhất của Hội đồng Bộ trưởng Liên xô
Nhiệm kỳ 5 tháng 3 năm 1953 – 26 tháng 6 năm 1953
Tiền nhiệm Vyacheslav Molotov
Kế nhiệm Lazar Kaganovich
Nhiệm kỳ 5 tháng 3 năm 1953 – 26 tháng 6 năm 1953
Tiền nhiệm Sergei Kruglov
Kế nhiệm Sergei Kruglov
Tiền nhiệm Nikolai Yezhov
Kế nhiệm Sergei Kruglov
Thư ký thứ nhất Đảng Cộng sản Gruzia
Nhiệm kỳ 15 tháng 1 năm 1934 – 31 tháng 8 năm 1938
Tiền nhiệm Petre Agniashvili
Kế nhiệm Candide Charkviani
Tiền nhiệm Lavrenty Kartvelishvili
Kế nhiệm Petre Agniashvili
Tiền nhiệm Lavrenty Kartvelishvili
Thông tin chung
Đảng phái Đảng Cộng sản Liên xô
Danh hiệu Bản mẫu:Anh hùng Liên xô Medal Stalin Prize.png Medal Stalin Prize.png Badge Supreme Soviet of the Soviet Union.jpg
Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png
Order of Lenin ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png
Order suvorov1 rib.png OrdenSuheBator.png
Sinh 29 tháng 3, 1899(1899-03-29)
Merkheuli, Tỉnh Kutaisi, Đế chế Nga
Mất 23 tháng 12, 1953 (54 tuổi)
Moscow, Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Nga, Liên xô
Chữ ký Lavrentiy Beria Signature.svg
Binh nghiệp
Cấp bậc Nguyên soái Liên xô
Tham chiến Thế chiến II
Khen thưởng Bản mẫu:Anh hùng Liên xô Medal Stalin Prize.png Medal Stalin Prize.png Badge Supreme Soviet of the Soviet Union.jpg
Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png
Order of Lenin ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png Order of Red Banner ribbon bar.png
Order suvorov1 rib.png OrdenSuheBator.png

Lavrentiy Pavlovich Beria (tiếng Gruzia: ლავრენტი პავლეს ძე ბერია, Lavrenti Pavles dze Beria; tiếng Nga: Лавре́нтий Па́влович Бе́рия; 29 tháng 3 năm 1899 – 23 tháng 12 năm 1953) là một chính trị gia Liên xô, Nguyên soái Liên Xô và là người phụ trách an ninh quốc gia, lãnh đạo bộ máy an ninh và cảnh sát mật Liên xô (NKVD) thời Joseph Stalin trong Thế chiến II, và là Phó Thủ tướng trong những năm thời hậu chiến (1946–1953).

Beria là lãnh đạo cầm quyền lâu nhất và có ảnh hưởng nhất của lực lượng cảnh sát mật thời Stalin, đã có được ảnh hưởng lớn nhất trong và sau thời Thế chiến II. Ông đồng thời quản lý những lĩnh vực to lớn của nhà nước Xô viết và trên thực tếNguyên soái Liên xô chỉ huy các đơn vị mặt trận của NKVD chịu trách nhiệm các chiến dịch chống du kích tại Mặt trận phía Đông trong Thế chiến II, cũng như là đội quân ngăn chặn và bắt giữ hàng nghìn "kẻ phản bội, bỏ trốn, nhát gan và bị nghi ngờ giả ốm để đào ngũ". Beria quản lý việc mở rộng các trại lao động Gulag và chịu trách nhiệm chính trong việc giám sát các định chế bảo vệ an ninh mật được gọi là sharashka, rất quan trọng trong chiến tranh. Ông cũng đóng vai trò quyết định trong việc phối hợp du kích quân Liên xô, phát triển một mạng lưới tình báo và phá hoại hiệu quả phía sau các chiến tuyến của Đức. Ông đã tham gia Hội nghị Yalta cùng Stalin, và được Stalin giới thiệu với Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt là "Himmler của chúng tôi".[1]

Sau chiến tranh, ông tổ chức một cuộc tiếp quản cộng sản với các nước TrungĐông Âu. Tính tình tàn nhẫn không thỏa hiệp của Beria khi thi hành trách nhiệm và khả năng của ông được chứng minh khi ông giám sát thành công dự án bom nguyên tử của Liên xô. Stalin dành cho chương trình này sự ưu tiên tuyệt đối và nó đã được hoàn thành trong chưa tới 5 năm với một phần công lao không nhỏ của chương trình gián điệp chống phương Tây của Liên xô được tổ chức NKVD của Beria thực hiện.

Beria được thăng chức Phó thủ tướng thứ nhất, khi ông thực hiện một chiến dịch tự do hóa ngắn. Trong một thời gian ông đã tham gia lãnh đạo "troika" cùng Georgy MalenkovVyacheslav Molotov. Sự tự tin thái quá của Beria vào vị trí của mình sau khi Stalin chết khiến ông đã phán đoán sai những tình cảm của những đồng minh, nhiều người trong số đó vẫn có họ hàng nằm trong nhà tù của Beria. Ngoài ra, những đề xuất của ông để tự do cho Đông Đức và bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ đã khiến các thành viên khác trong Bộ chính trị cảnh giác, đặc biệt trong bối cảnh cuộc khởi nghĩa Đông Đức năm 1953 và chỉ bị dẹp yên sau khi quân đội Liên xô tiến vào.

Trong cuộc đảo chính của Nikita Khrushchev với sự hỗ trợ của các lực lượng của Nguyên soái Georgy Zhukov, họ đã lập một liên minh để loại bỏ và trừ khử Beria. Cùng năm ấy, ông bị bắt giữ với những cáo buộc giả tạo tội phản quốc do những người lính của Zhukov đưa ra trong một cuộc họp mà toàn thể Bộ chính trị kết án ông. Quân đội của Zhukov đã buộc NKVD phải khuất phục, và sau khi bị thẩm vấn, Beria bị đưa tới tầng hầm tòa nhà Lubyanka và bị tướng Pavel Batitsky bắn chết cùng với những đồng minh thân cận nhất.[2]

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lavrenty Beria sinh năm 1899 tại Merkheuli. Ông gia nhập Bolshevik vào năm 1917 và hoạt động tại Gruzia trong thời gian Cách mạng Tháng Mười và sau đó Beria gia nhập Cheka dưới sự lãnh đạo của ông Felix Dzerzhinsky. Cheka là cơ quan có nhiệm vụ thanh trừng các thành phần chống lại chính quyền Liên Xô. Sau đó Beria trở thành lãnh đạo Bộ Dân ủy Nội vụ NKVD tại Gruzia.

Những người Gruzia trong Cuộc nổi dậy tháng Tám chống chính quyền Xô viết năm 1924

Năm 1922, Beria trở thành người giữ cương vị thứ hai trong Văn phòng phối hợp chính trị Nhà nước Gruzia (OGPU). Trong thời kỳ này, Beria đã hết sức nỗ lực trong việc dập tắt các phong trào Dân tộc Chủ nghĩa nổi dậy chống chính quyền Liên Xô tại Tbilisi năm 1924.

Năm 1926, với sự ủng hộ của Stalin, Beria được cử làm Chủ tịch của OPGU và sau đó, năm 1931 trở thành Tổng bí thư đảng Bolshevik tại Gruzia còn và được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1934.

Năm 1938, ông được Joseph Stalin chuyển đến Moskva làm trợ tá cho Nikolai Yezhov lúc này là chủ tịch NKVD Liên Xô. Không lâu sau đó Yezhov bị bắt giữ do đã cùng với Nikolai Bukharin, Alexei Rykov, Nikolai Krestinsky, Christian RakovskyLev Davidovich Trotsky có ý phản đối lãnh tụ Stalin, do đó mà Beria được lên thay thế ông Nikolai Yezhov giữ chức chủ tịch NKVD.

Phù hiệu của Bộ Dân ủy Nội vụ NKVD

Do vụ Lev Trotsky bị Ramon Mercader ám sát tại Mexico City ngày 20/8/1940 theo lệnh Stalin, tất cả các nhân vật lãnh đạo có ảnh hưởng đến cuộc Cách mạng Nga đều bị chết ngoại trừ lãnh tụ tối cao Joseph Stalin. 15 thành viên của chính quyền Bolshevik đầu tiên thì hết 10 người đã bị xử tử và 4 người đã chết không giải thích được.

Beria cũng tiến hành thanh trừng lực lượng quân đội. 3 trong 5 nguyên soái Liên Xô và 14 trong 16 chỉ huy Hồng quân bị hành quyết. Nhờ các thành tích đó mà sự nghiệp chính trị của Beria thăng tiến nhanh và tới tháng 2/1941, ông được bổ nhiệm làm phó Thủ tướng Chính phủ và tới năm 1946 là Ủy viên Bộ chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.

Theo Markus Wolf, Giám đốc Phản gián của Đông Đức thì trong thời Stalin, Beria, giám đốc KGB và phụ tá Viktor Abakumov có thể bắt giết bất cứ ai theo lệnh của Stalin, và thường lạm dụng bắt gái đẹp ngoài phố về văn phòng hãm hiếp.[3]

Đoạn kết của Beria[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi Stalin chết năm 1953, Beria lên thay thế như một nhà độc tài trên toàn liên bang Xô Viết nhưng bị hạ bệ bởi nhóm đối lập do Nikita Khrushchev, Vyacheslav MolotovGeorgy Malenkov lãnh đạo. Bị bắt chung với Beria còn có các ông Merkulov, Bogdan Kobulov, Sergey Golgidze, Vladimir Dekanozov, Pavel Meshik, và Lev Vlodzimirskiy là những thành viên cùng nhóm với Beria đã bị bắt giữ và tiến hành điều tra trong sáu tháng và xét xử tại trụ sở của Quân khu Moskva.

Nguyên soái Ivan Koniev được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng xét xử đặc biệt của phiên tòa. Toà án đặc biệt của Toà án Tối cao Liên Xô xét xử bí mật Beria từ ngày 16 đến 23 tháng 12 năm 1953. Khi phán quyết được đưa ra, Beria đã bị xử bắn ngay tại phòng giam ông trong hầm phòng không.

Chủ tịch Đoàn Xô Viết Tối cao Liên Xô đã thông qua quyết định tước mọi danh hiệu và tặng thưởng mà nhà nước Liên Xô đã tặng cho ông, bao gồm cả danh hiệu nguyên soái Liên Xô.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Montefiore, Simon Sebag (2005). Stalin: Court of the Red Tsar. Random House. tr. 483. 
  2. ^ Лаврентия Берию в 1953 году расстрелял лично советский маршал
  3. ^ Man Without a Face: The Autobiography of Communism's Greatest, chapter IV, Random House, 1997, isbn=9781891620126

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]