Le Livre noir du communisme

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Le Livre noir du communisme
Le Livre noir du communisme: Crimes, terreur, répression
Blackbook of communism.jpg
Thông tin sách
Tác giả Robert Laffont
Stéphane Courtois
Nicolas Werth
Jean-Louis Panné
Andrzej Paczkowski
Karel Bartosek
Jean-Louis Margolin
Quốc gia Pháp
Chủ đề chủ nghĩa cộng sản, chế độ chuyên chế
Thể loại lịch sử chính trị
Ngày phát hành 1997
Số trang 846
ISBN 2-221-08-204-4

Le Livre noir du communisme: Crimes, terreur, répression (tạm dịch: "Quyển sách đen của Chủ nghĩa Cộng sản: Tội ác, khủng bố, đàn áp"), là một quyển sách liệt kê các tội ác của các chính phủ cộng sản từ xưa đến nay (1997), kể cả đàn áp dân chúng, giết người ngoài pháp luật, trục xuất, và nạn đói nhân tạo. Quyển sách được xuất bản lần đầu tiên tại Pháp vào năm 1997, sau đó được dịch ra nhiều thứ tiếng (bản tiếng Anh được xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Harvard dưới tựa The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression), tác phẩm đã được bán gần 1 triệu bản cho đến năm 2001.

Đội ngũ biên soạn cuốn sách là các nhà nghiên cứu và chuyên gia châu Âu (xem danh sách phía dưới). Họ đã sử dụng các tài liệu vừa được công bố lúc đó từ văn thư lưu trữ mật của KGB, cơ quan an ninh Liên Xô. Trong phần kết luận quyển sách có viết: "các chế độ cộng sản đã...biến tội ác hàng loạt thành một hình thức chính thể" và ước tính khoảng 94 triệu người đã bị giết dưới các chế độ cộng sản, cao hơn cả dưới chế độ phát xít.

Vì đề tài cuốn sách gây tranh cãi, nên một số người đã đưa ra một số nghi vấn về kết luận cũng như các số liệu được các tác giả sử dụng.

Các tác giả[sửa | sửa mã nguồn]

Quyển sách được biên soạn bởi một số nhà nghiên cứu và chuyên gia châu Âu, và được chủ biên bởi Stéphane Courtois. Nhiều người trong số các tác giả là những cựu đảng viên đảng cộng sản[1].

  • Stéphane Courtois là giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia (Centre national de la recherche scientifique, CNRS), cơ quan nghiên cứu lớn nhất của chính phủ Pháp.
  • Nicolas Werth là một nhà nghiên cứu tại Institut d'Histoire du Temps Présent (IHTP) tại Paris.
  • Jean-Louis Panné là một chuyên gia về phong trào Cộng sản quốc tế.
  • Andrzej Paczkowski là phó giám đốc Viện Nghiên cứu Chính trị của Viện hàn Lâm Khoa học Ba Lan và một thành viên trong ủy ban lưu trữ trong Bộ Nội vụ Ba Lan.
  • Karel Bartošek (1930–2004) là một sử gia từ Cộng hòa Séc, và là một nhà nghiên cứu tại IHTP.[2]
  • Jean-Louis Margolin là một giảng viên tại Đại học Provence và là một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á.
  • Sylvain Boulougue là một nhà nghiên cứu tại GEODE, Đại học Paris X.
  • Pascal Fontaine là một nhà báo với kiến thức về Châu Mỹ La Tinh.
  • Rémi Kauffer là một chuyên gia về lịch sử tình báo, khủng bố, và các hoạt động bí mật.
  • Pierre Rigoulet là một nhà nghiên cứu tại Institut d'Histoire Sociale.
  • Yves Santamaria là một sử gia.

Nội dung cuốn sách[sửa | sửa mã nguồn]

Ước tính số nạn nhân

Trong phần giới thiệu, Stéphane Courtois nói rằng "các chế độ Cộng sản... đã biến diệt chủng thành một bộ máy nhà nước toàn diện". Ông đã trích dẫn tổng số lượng người chết là 94 triệu người, không kể số lượng người "thiếu hụt" (giảm dân số do tỷ lệ sinh thấp hơn dự kiến). Các phân tích về số người chết do Courtois đưa ra như sau:

Courtois tuyên bố rằng chế độ Cộng sản có trách nhiệm cho một số lớn các ca tử vong hơn bất kỳ lý tưởng hoặc phong trào chính trị khác, bao gồm cả chủ nghĩa phát xít. Các số liệu thống kê của các nạn nhân bao gồm các vụ hành quyết, cố ý hủy diệt dân số do nạn đói, và tử vong do từ trục xuất, giam thể xác, hoặc thông qua lao động cưỡng bức.

Số liệu tử vong chính là chủ đề gây bàn cãi về cuốn sách.

Thái độ đón nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Ủng hộ[sửa | sửa mã nguồn]

Le Livre noir du communisme nhận nhiều ủng hộ trong một số sách báo tại Hoa Kỳ và Anh, trong đó có Times Literary Supplement, New York Times Book Review, Library Journal, Kirkus Reviews, The New Republic, National ReviewThe Weekly Standard.[3]. Nhiều nhà phê bình[ai nói?] so sánh quyển sách với quyển Chornaya Kniga (Quyển sách đen), ghi lại các tội ác của Đức Quốc xã của các tác giả Ilya EhrenburgVasily Grossman[4]. Tuy nhiên, cụm tử "livre noir" đã được sử dụng trên cả thế kỷ tại Pháp.[5].

Theo một bài phê bình của sử gia Tony Judt trong tờ The New York Times[3], "Huyền thoại về các nhà sáng lập có ý tưởng tốt--sa hoàng tốt Lenin bị những kẻ kế thừa phản bội--đã bị vĩnh viễn chôn vùi. Không ai sẽ có thể cho rằng họ không biết hay không rõ về bản chất tội phạm của chủ nghĩa cộng sản."

Anne Applebaum, một ký giả và tác giả của quyển Gulag: A History[3] miêu tả quyển sách như là "một sử sách nghiêm túc, uyên bác về các tội ác cộng sản tại Liên Xô, Đông và Tây Âu, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Campuchia, Việt Nam, châu Âu, và châu Mỹ La Tinh...Quyển sách đen quả thật vượt qua các tác phẩm đi trước trong việc truyền đạt quy mô to lớn của bi kịch cộng sản, nhờ vào việc các tác giả đã sử dụng rộng rãi các văn thư lưu trữ mới được mở ra tại Liên Xô và Đông Âu."

Martin Malia, trong tờ Times Literary Supplement[3], miêu tả quyển sách như là "náo động trong giới xuất bản tại Pháp.. liệt kê chi tiết các tội ác của chủ nghĩa cộng sản từ Nga năm 1917 đến Afghanistan năm 1989...[Quyển sách đen] đưa ra một tờ quyết đoán của kiến thức hiện nay của chúng ta về cái giá nhân mạng của chủ nghĩa cộng sản, dựa vào tài liệu lưu trữ khi có thể, hoặc dựa vào các công trình thứ cấp tốt nhất, với sự tính đến các khó khăn xác định số lượng."

Hội đồng châu Âu, trong Nghị quyết 1481 lên án các chế độ cộng sản chuyên chế, đã dùng các con số từ quyển sách.

Chỉ trích[sửa | sửa mã nguồn]

Cuốn sách đã gây nhiều tranh luận sôi nổi ở Pháp và một số tác giả trong cuốn sách đó lại bất đồng ý kiến với nhau về những lập luận và con số nạn nhân, và nhất là về nội dung trong phần Dẫn Nhập và Kết Luận của Stéphane Courtois. Bản thân cuốn sách và chủ biên đã chịu nhiều phê phán gay gắt từ giới học giả.

Một đồng tác giả của cuốn sách đã nhận xét: Phần Dẫn Nhập và Kết luận mà Stéphane Courtois viết, nhân danh một sử gia, lại chính là một bản cáo trạng nguy hại đối với ông ta.

Một số trí thức và chính trị gia Pháp có tên tuổi như Omer Bartov, Nicolas Werth, Jean-Louis Margolin, Annette Wievriorka, Richard Golsan [6][7][8] cho rằng Courtois đã đi quá lố khi cho là chế độ Stalin và Nazi của Đức Quốc xã giống nhau, đều là những hệ thống dựa trên sự khủng bố bạo tàn. Một số cho rằng Courtois đã phóng đại về sự đàn áp và bạo hành tập thể trong các chế độ Cộng sản.

Mặt khác, 3 đồng tác giả trong Sách đen cũng đã chính thức lên tiếng trước công luận phản đối Chương Dẫn Nhập của Stéphane Courtois, không chấp nhận những gì Stéphane Courtois viết để đánh đồng chính sách diệt chủng của Đức Quốc xã với sự đàn áp dưới chế độ Stalin, và những con số phóng đại phi lý của Stéphane Courtois. Thậm chí Ulrich Rippert trong bài The Black Book of Communism, 15-7-1998 đã viết: "Với tiêu chí của một tác phẩm nghiên cứu nghiêm túc về sử học, thì cuốn Sách đen hoàn toàn vô giá trị."

Ulrich Rippert đã phê bình Courtois và nhắc nhở cho Courtois những sự kiện lịch sử như sau: Là sử gia, Courtois đã viết một câu của mình trong phần Dẫn Nhập và Kết Luận của cuốn sách [Câu "Thou shall not kill"]. Nếu chúng ta áp dụng những tiêu chuẩn của ông ta thì những tội ác phạm phải nhân danh chủ thuyết Ki Tô Giáo - từ những cuộc Thập Tự Chinh và Tòa án xử dị giáo cho đến tổ chức mạng lưới của Giáo hội Ca-tô để cứu những tội phạm Đức Quốc Xã đang trốn chạy – thì, lẽ dĩ nhiên, nhiều hơn nhiều [so với Cộng sản].

Nhà báo Pháp Gilles Perrault, viết trên tờ Le Monde diplomatique, đã chỉ trích nhóm tác giả quyển sách đã dùng những dữ liệu không đúng và ngụy tạo các con số.[9]

Richard Joseph Golsan, Annette Wievriorka đã cáo buộc quyển sách đã xét lại lịch sử một cách xuyên tạc và cố ý làm lu mờ những ký ức tội ác của chính phủ Vichychủ nghĩa quốc xã. Trong phiên tòa xử tội phạm chiến tranh Maurice Papon của Đức Quốc xã, luật sư biện hộ của Papon đã dùng Sách đen làm "bằng chứng" để bào chữa cho thân chủ. Sử gia chuyên đề diệt chủng Do Thái Annette Wievriorka cho rằng quyển sách này cố ý muốn dùng chủ nghĩa cộng sản thay thế ký ức tội ác của chủ nghĩa phát xít và lãnh tội thay các tội ác của Quốc xã.[8]

Nhà sử học J. Arch Getty chỉ ra rằng con số "100 triệu cái chết" của quyển sách phần lớn là từ các nạn đói. Ông ta cho rằng những nạn đói do sự bất ổn hoặc kém thông minh của chế độ, cũng như những cái chết có liên quan gián tiếp hoặc trực tiếp đến chính sách của chính phủ không nên được đếm vào như là sự cố sát hoặc hành quyết như trong quyển sách đã miêu tả.[10]

Nhà báo Daniel Singer cho rằng quyển sách chỉ bàn những tiêu cực của một số chế độ cộng sản mà cố tình lờ đi những thành tựu tích cực của họ. Ông viết: "Liên Xô không chỉ có những tiêu cực, mà còn có sự vui vẻ, xây dựng, phổ cập giáo dục, và an sinh xã hội cho hàng triệu người." Ông cũng cho rằng nếu đổ những nạn đói cho chủ nghĩa cộng sản thì chủ nghĩa tư bản cũng phải chịu trách nhiệm cho đa số cái chết từ những nghèo đói trên thế giới trong thời điểm hiện tại.[11]

Theo giáo sư tiến sĩ Noam Chomsky, các quốc gia và chính phủ tư bản cũng phải chịu trách nhiệm cho những con số nạn nhân tương tự. Ông cho rằng nếu áp dụng phương pháp luận của quyển sách này cho trường hợp Ấn Độ thì những thí nghiệm dân chủ tư sản đã gây chết chóc hơn cả một kho lịch sử của chủ nghĩa cộng sản khắp nơi trên thế giới từ năm 1917. Hơn 100 triệu cái chết đến năm 1979 và khoảng 10 triệu đến nay, đó chỉ là ở Ấn Độ, chưa tính đến nơi khác.[12]

Giáo sư Amir Weiner của Đại học Stanford chỉ trích quyển sách đã quy trách nhiệm bạo lực vào một phía, ông nhận xét đây là một quyển sách rất hạn chế, mâu thuẫn, không nhất quán, và kích động. Điển hình, các tác giả của quyển sách đã tự nhận là biên soạn nhằm "dẫm nát lên" ý thức hệ Marxist.[13] Phương pháp luận của quyển sách cũng có vấn đề, những sự kiện bạo lực và những cái chết tương tự hoàn toàn có thể quy cho sự thí nghiệm của chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa tư bản trong thế kỷ 19 và 20. Điển hình là quyển sách đã quy kết 1 triệu cái chết ở Việt Nam cho chủ nghĩa cộng sản, trong khi hoàn toàn lờ đi vai trò của Mỹ. Đây là những chỉ trích về phương pháp luận hạn chế, thiên vị, và vô lý của tác phẩm này.[14]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Marc A. Thiessen (24 tháng 1 năm 2000). “Why We Fought”. National Review. 
  2. ^ “Bartošek Karel”. www.paseka.cz. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2008. 
  3. ^ a ă â b “Harvard University Press: The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression by Stéphane Courtois”. www.hup.harvard.edu. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2008. 
  4. ^ Henry Rousso (edt), Stalinism and Nazism: History and Memory Compared (2004), ISBN 0803239459, p. xiii
  5. ^ Ví dụ: Un livre noir: diplomatie d'avant-guerre d'après les documents des archives russes: novembre 1910, juillet 1914, Paris, Librairie du travail, 1922.
  6. ^ Omer Bartov, Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History, Volume 3, Number 2, Spring 2002, pp. 281-302
  7. ^ J Arch Getty, The Atlantic Monthly, Boston: Mar 2000.Vol.285, Iss. 3; pg. 113, 4 pgs [1]
  8. ^ a ă Richard Joseph Golsan,French Writers and the Politics of Complicity
  9. ^ "Communisme, les falsifications d’un « livre noir »", Gilles Perrault, Le Monde Diplomatique, December 1997
  10. ^ J Arch Getty, The Atlantic Monthly, Boston: Mar 2000. Vol.285, Iss. 3; pg. 113, 4 pgs
  11. ^ “Exploiting a Tragedy, or Le Rouge en Noir”. www.thenation.com. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2008. 
  12. ^ Chomsky, Noam (2000): Rogue States: The Rule of Force in World Affairs, pp. 177-178, Pluto Press, ISBN 978-0745317083.
  13. ^ Amir Weiner, Journal of Interdisciplinary History, Vol. 32, No. 3 (Winter, 2002), pp. 450-452
  14. ^ Marx, Lenin, and the Revolutionary Experience By Paul Le Blanc, Dennis Brutus