Luật 10-59

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Luật 10-59 là một đạo luật do chính quyền Việt Nam Cộng Hòa ban hành ngày 6 tháng 5 năm 1959, quy định việc tổ chức các Tòa án quân sự đặc biệt nhằm xét xử trong 3 ngày các tội ác chiến tranh chống lại chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Máy chém từng được sử dụng làm công cụ hành quyết phạm nhân bị kết án theo luật này. Tuy nhiên dưới chế độ của ông Ngô Đình Diệm, duy nhất có một lần dùng máy chém để chém đầu ông Hoàng Lệ Kha, một nhân sỹ yêu nước ở Tây Ninh Về sau, thấy dã man, ông Ngô Đình Diệm yêu cầu không sử dụng biện pháp tử hình này nữa[cần dẫn nguồn].

Hoàn cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1958, cách mạng miền Nam trong thời điểm thoái trào, chế độ Việt Nam Cộng hoà được củng cố. Tuy chiếm ưu thế nhưng Việt Nam Cộng hoà đang gặp thách thức nghiêm trọng. Trên chiến trường, các nhóm vũ trang của lực lượng cộng sản không chỉ hoạt động để tự vệ hay diệt ác ôn (thủ tiêu các viên chức chính phủ) ở ấp, xã, mà nhiều nhóm có quy mô tiểu đội, trung đội, đại đội thuộc sự lãnh đạo của các Tỉnh uỷ hoặc Xứ uỷ Nam Bộ. Những nhóm này thực hiện những cuộc tấn công vào lực lượng quân đội Việt Nam Cộng hoà tại nhiều nơi. Tuy lực lượng chưa lớn, chưa nhiều, nhưng đã là dấu hiệu báo trước con đường phát triển tất yếu: chiến tranh cách mạng. Điều này giải thích vì sao đầu năm 1959 trong khi lớn tiếng hô hào "Bắc tiến", chính quyền Việt Nam Cộng hoà lại tuyên bố đặt "miền Nam trong tình trạng chiến tranh" (tháng 3 năm 1959).

Nội dung[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 4 năm 1959, Quốc hội Việt Nam Cộng hoà thông qua luật số 91. Luật ấy được ban hành ngày 6 tháng 5 năm 1959 mang tên "luật 10-59" về thành lập các "tòa án quân sự đặc biệt". Theo luật 10-59, tội xử chỉ có hai mức: tử hình và khổ sai chung thân. Xét xử chỉ được phép kéo dài tối đa 3 ngày, không có giảm khinh, không có kháng cáo, bản án thi hành ngay.... Luật này áp dụng cho tất cả mọi người bị quy là phạm tội ác chiến tranh chống lại nhà nước Việt Nam Cộng Hòa.

Thi hành[sửa | sửa mã nguồn]

Máy chém dưới thời Ngô Đình Diệm. Hiện máy đang được trưng bày tại Bảo tàng TP. Cần Thơ, Việt Nam.

Việc hành quyết những người bị kết tội ban đầu được thực hiện bằng máy chém với mục đích răn đe, gây khiếp sợ cho lực lượng cộng sản. Cũng với mục đích này, chính quyền đặt máy chém giữa các chợ Trung Hòa, Tân An Hội (Củ Chi), kèm theo lời đe dọa: "Ai liên quan đến cộng sản sẽ mất đầu".

Chính quyền tổ chức những đội vũ trang có nhiệm vụ chống cộng đưa về các địa phương. Các đội này hoạt động rất tích cực và dùng nhiều biện pháp giết người bị lên án. Cho đến năm 1959, ở Củ Chi đã có 500 người bị moi gan mổ bụng, 600 người bị dồn vào bao bố cột đá dìm xuống sông, 150 người bị buộc vào sau xe ôtô kéo trên đường đá.... Toàn bộ số cán bộ ở Củ Chi bị bắt, bị giết lên đến 75%.

Phản ứng của những người cộng sản[sửa | sửa mã nguồn]

Những cán bộ cộng sản tổ chức nhiều cuộc biểu tình tại các địa phương chống lại việc thực thi luật 10-59 như biểu tình phản đối việc hành quyết Từ Văn Sến, Trương Văn Ba tại Bình Dương.

Có những cuộc biểu tình, người biểu tình mang xác người bị hành quyết đến trụ sở tỉnh để phản đối. Chính quyền Sài Gòn buộc phải đối thoại với đoàn biểu tình sau đó chấp nhận xin lỗi, bồi thường và thuyên chuyển công tác những nhân viên chính phủ có liên quan.

Những cuộc đấu tranh chống lại Luật 10/59 được tổ chức khá chặt chẽ : phụ nữ tổ chức thành đội ra giáp mặt với địch; thiếu nhi, phụ lão ở nhà lo việc hậu cần và lo tang lễ cho gia đình người bị hại. Thanh niên không ra mặt để tránh bị bắt thi hành nghĩa vụ quân sự và lo đảm đương các công việc nặng khác. Ngoài đội đấu tranh trực diện, còn có đội dự bị sẵn sàng thay thế hoặc tiếp viện

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]