Sở Trang vương
|
||||||||||||||||||||||||||
Sở Trang vương (chữ Hán: 楚庄王, trị vì: 613 TCN-591 TCN[1][2]), tên thật là Hùng Lữ (熊旅) hay Mị Lữ (芈旅)[3] là vị quân chủ thứ 25 nước Sở, chư hầu của nhà Chu trong Lịch sử Trung Quốc. Tên tuổi của Sở Trang vương đươc liệt vào trong Ngũ bá thời Xuân Thu.
Ông là con trai của Sở Mục vương, vua thứ 24 của nước Sở. Năm 614 TCN, Sở Mục Vương qua đời, Hùng Lữ lên nối ngôi, tức là Sở Trang vương.
Mục lục |
Nghe lời can gián[sửa]
Năm 611 TCN, nước Tấn nhân Sở có tang, bèn đem quân đánh vào các nước đồng minh của Sở. Các đại thần xin ông xuất binh để tranh bá với nước Tấn. Nhưng Sở Trang vương lại làm ngơ, chỉ lo ăn chơi với đám quý phi, ban ngày thì du ngoạn săn bắn, đêm đến thì bày tiệc uống rượu, không mảy may để ý đến việc triều chính và cơ nghiệp bá chủ, mọi lời khuyên của các đại thần đều bỏ ngoài tai, tình trạng này cứ kéo dài mãi tới ba năm trời. Trang Vương cho dựng một tấm biển gỗ trên viết: "Ai dám can ngăn thì chém chết".
Một hôm, đại thần Ngũ Cử liền vào cung gặp Sở Trang Vương, Trang vương hỏi rằng: "Đại phu đến đây muốn uống rượu hay vui chơi ?". Ngũ Cử đáp rằng: "Có người bảo thần đoán một câu đố, mà thần nghĩ mãi không ra, nên mới đến nhờ đại vương đoán giúp". Sở Trang Vương vội hỏi lại: "Câu đố gì mà khiến đại phu lại đoán không ra? Đại phu hãy nói ta nghe". Ngũ Cử chậm rãi nói: "Kinh đô nước Sở có một con chim lớn màu sắc rực rỡ, vô cùng đẹp đẽ, nó ung dung đậu trên đồi cao, đã ba năm trời không bay không hót, các văn võ trong triều đều không biết nó là loài chim gì?". Sở Trang Vương nghe xong đã hiểu rõ ngụ ý của Ngũ Cử, bèn cười đáp: "Trẫm đoán ra rồi, đó không phải là một con chim bình thường, nó ba năm không bay, nhưng đã bay thì vút cao chọc trời. Nó ba năm không hót, mà đã hót thì khiến mọi người phải khiếp vía, khanh cứ chờ đấy mà xem". Ngũ Cử đã đoán biết được ý của Sở Trang Vương, liền vui vẻ lui ra.
Mấy tháng sau, đại phu Tô Tòng khóc lóc đến gặp Sở Trang vương, Trang vương không hiểu ra sao liền hỏi rằng: "Tiên sinh làm sao lại thương tâm như vậy?". Tô Tòng đáp: "Thần thương tâm là bởi mình sắp chết và nước Sở sắp bị diệt vong". Sở Trang Vương không hiểu bèn hỏi tại sao thì Tô Tòng đáp: "Thần muốn khuyên nhưng đại vương không nghe, thì thần tất bị giết chết. Đại vương suốt ngày đam mê tửu sắc, không coi việc triều chính, thì nước Sở bị diệt vong đã ở ngay trước mắt". Sở Trang vương nổi giận mắng rằng: "Ngươi rõ là muốn chuốc lấy cái chết, đã biết mà vẫn làm, thực là ngu ngốc đến cùng cực". Tô Tòng đau đớn nói: "Thần tuy ngốc nhưng đại vương còn ngu ngốc hơn thần, sau khi thần chết thì còn có tiếng thơm là trung thần, còn đại vương thì sao? Sau khi nước Sở bị diệt thì đại vương sẽ là một ông vua mất nước mà thôi".
Nghe lời Tô Tòng, Sở Trang vương quyết định lìa xa Trịnh Cơ và Sái Nữ, lập Phàn Cơ là phu nhân, chỉnh đốn nội chính.
Bá chủ chư hầu[sửa]
Năm 606 TCN, Tấn Thành công sai Triệu Thuẫn đi đánh nước Trịnh vì Trịnh bỏ Tấn theo Sở.
Cùng năm, Sở Trang vương đánh thắng Lục Hồn, rồi đem quân đến kinh đô nhà Chu, có ý dòm ngó cửu đỉnh của nhà Chu, Chu Định vương phải sai Vương tôn Mãn đến uỷ lạo, vương tôn Mãn nói với Trang vương: "Sự giàu mạnh của một nước là nhờ vào phẩm hạnh và đạo đức của nhà vua, phải lấy đức trị nước, lấy đức phục người, hà tất phải đi hỏi đỉnh của người ta nặng nhẹ ra sao". Sở Trang Vương cảm thấy hiện còn chưa đủ thực lực để diệt nhà Chu, nên rút quân.
Năm 605 TCN, lệnh doãn (tướng quốc) nước Sở là Đấu Việt Tiêu nhân Trang vương chưa về nước, khởi binh phản lại Sở Trang vương. Sở Trang vương vội kéo quân về đánh Đấu Việt Tiêu. Hai bên đối địch, bất phân thắng bại. Sở Trang Vương liệu bề không đánh bại được Đấu Việt Tiêu, bèn dùng kế trá bại, dụ quân Đấu Việt Tiêu rơi vào mai phục. Khi quân Đấu Việt Tiêu qua cầu, Sở Trang Vương liền ra lệnh phá cầu. Đấu Việt Tiêu tức giận, cho quân giương cung bắn sang bờ bên kia. Tiểu tướng là Dưỡng Do Cơ xin Nhạc Bá được ra thử tài bắn cung. Cuối cùng Do Cơ bắn chết Đấu Việt Tiêu, được Sở Trang Vương phong chức Xa hữu.
Năm 604 TCN, Trịnh Tương công xin giảng hòa, thần phục nước Tấn. Sở Trang vương bèn mang quân đánh Trịnh. Tấn Thành công điều quân đi cứu.
Năm 600 TCN, Tấn Thành công hội chư hầu ở đất Hỗ. Trần Linh công sợ nước Sở nên không tới hội. Tấn Thành công sai Tuân Lâm Phủ đi đánh Trần, nhân đó đánh Sở để cứu nước Trịnh. Quân Tấn đánh bại quân Sở. Cùng năm, Sở Trang vương đem quân đánh Thư và tiêu diêt nước này.
Hạ Cơ vốn là con gái Trịnh Mục công, được gả cho Hạ Ngự Thúc nước Trần, sau Ngự Thúc chết, Hạ Cơ lại mê hoặc hai đại thần là Khổng Ninh, Nghi Hàng Phủ cùng với cả Trần Linh công. Năm 599 TCN con Hạ Cơ là Hạ Chinh Thư tức giận bèn nổi loạn, giết chết Trần Linh công, tự lập làm vua. Khổng Ninh và Nghi Hàng Phủ chạy sang Sở. Sở Trang vương lấy cớ Hạ Chinh Thư giết vua đem quân đánh Trần, giết Hạ Chinh Thư rồi muốn diệt luôn nước Trần, nhưng sau đó lại có Thân Thúc Thời can ngăn, nên ông lại đón công tử Ngọ về làm vua nước Trần, tức là Trần Thành công. Tương truyền Sở Trang vương khi gặp Hạ Cơ thì có ý muốn nạp vào cung, nhưng một viên tướng là Khuất Vu muốn chiếm đoạt Hạ Cơ bèn can Trang vương, Trang Vương mới đem Hạ Cơ gả cho Tương Lão. Sau Tương Lão chết, Hạ Cơ thông dâm với con Tương Lão nhưng bị phát giác phải chạy về Trịnh.[4]
Năm 597 TCN, Sở Trang vương vây nước Trịnh. Vua Trịnh phải cầu cứu nước Tấn. Tấn Cảnh công sai Tuân Lâm Phủ, Sĩ Hội, Khước Khắc, Loan Thư, Tiên Hộc, Hàn Quyết đi cứu Trịnh nhưng khi quân Tấn đến nơi thì Trịnh Tương công đã đầu hàng nước Sở. Tuân Lâm Phủ bèn ra lệnh cho toàn quân qua sông Hoàng Hà.
Trịnh Tương công đã hàng Sở nên phải mang quân phối hợp với Sở cùng đánh Tấn. Hai bên đánh nhau ở đất Bật[5]. Nội bộ quân Tấn bất hòa, trong khi Tuân Lâm Phủ muốn rút quân thì Tiên Hộc đòi quyết chiến. Ngụy Kĩ và Triệu Chiên vốn theo phe Tiên Hộc xin đi hòa đàm với Sở, Tuân Lâm Phủ đồng ý, sau biết hai người là phe chủ chiến bèn sai Tuân Oanh đuổi theo ngăn lại.
Ngụy Kĩ và Triệu Chiên đến dinh Sở, chọc giận quân Sở rồi bỏ trốn, lính tuần tiễu Sở trông thấy cánh quân của Tuân Doanh, thì cho là quân Tấn đến đánh. Sở Trang vương phát động toàn quân công kích. Tuân Oanh trở tay không kịp, bị công tử Phụ Cơ bắt sống[6].
Quân Tấn thất bại và hoảng loạn, cuống cuồng bỏ chạy về bờ bắc sông Hoàng Hà. Tướng Tấn là Tuân Thủ (cha Tuân Doanh) không chịu thua, xông vào dinh quân Sở, bắn chết và cướp thây của Liên doãn Tương Lão, bắn bị thương và bắt sống công tử Cốc Thần (con trai Sở Trang vương) nhưng bị đánh lui.
Thắng được quân Tấn, Sở Trang vương xác lập ngôi vị bá chủ chư hầu.
Năm 595 TCN, Tấn Cảnh công đem quân đánh Trịnh để báo thù nhưng không thắng. Năm sau, Sở Trang vương bèn đánh nước Tống. Tống Văn công cầu cứu Tấn. Vua Tấn định cứu Tống nhưng Bá Tôn can rằng Sở hùng mạnh không thể thắng được. Vì vậy, Tấn Cảnh công sai Giải Dương đi sứ nước Tống, nói dối là viện binh sẽ đến.
Giải Dương đến nước Tống, bị bắt nộp cho Sở Trang vương. Trang vương bắt Giải Dương phải đến trước thành nước Tống nói rằng viện binh Tấn không đến để Tống Văn công đầu hàng. Giải Dương nhận lời, nhưng khi đến trước thành lại khuyên nước Tống cố thủ chờ viện binh Tấn. Sở Trang vương nổi giận định giết Giải Dương, nhưng vì cấp dưới can Giải Dương là tấm gương trung thành, nên vua Sở thả Giải Dương về.
Quân Tống tuy bị bao vây nhưng phòng bị kiên cường, quân Sở không sao tiến đánh được.
Năm 594 TCN, đại phu Hoa Nguyên nước Tống giắt dao lẻn vào dinh Sở, hiếp tướng Sở là Tử Phản cho nước Tống giảng hòa. Tử Phản và Hoa Nguyên nói hết với nhau sự khó khăn trong quân. Hôm sau Tử Phản gặp Sở Trang vương xin cho Tống giảng hòa, Sở Trang vương bằng lòng, nhận con tin cầu hoà với Tống.
Qua đời[sửa]
Năm 591 TCN, Sở Trang vương mất, con ông là Thẩm lên nối ngôi, tức là Sở Cung vương.
Chuyện giải mũ[sửa]
Theo truyền thuyết, có lần Sở Trang Vương thiết tiệc đãi các quan, sai mỹ nữ hầu hạ ca xướng. Đang lúc vui say thì đèn nến bị gió thổi tắt hết cả. Một viên quan thừa cơ kéo áo cung nữ.Cung nữ chụp giật được dải mũ, rồi tâu: "Có kẻ trêu ghẹo thiếp. Thiếp giật được dải mũ. Xin cho thắp đèn ngay để xét. Kẻ nào bị đứt dải mũ thì chính là kẻ đã vô lễ làm càn".
Trang Vương nghĩ: "Cho người ta uống rượu, để say đến quên cả lễ phép, lại vì câu chuyện đàn bà làm sỉ nhục người ta, thì lòng nào nỡ thế". Bèn lập tức ra lệnh: "Ai uống rượu với quả nhân hôm nay mà không say đến giật đứt dải mũ là chưa thật vui".
Các quan theo lệnh, đều giật đứt dải mũ. Khi đèn nến thắp lên thì không còn phân biệt được ai là người phạm tội. Nhờ vậy mà suốt buổi tiệc được vui vầy. Hai năm sau, nước Sở đánh nước Tấn, mà trận nào cũng có viên quan võ trẻ tuổi liều sống chết chiến đấu ở bên cạnh nhà vua. Nhờ vậy mà quân Sở thắng. Trang vương lấy làm lạ, cho đòi viên quan ấy đến hỏi: "Quả nhân đãi nhà ngươi cũng như các quan khác. Cớ sao nhà người hết lòng giúp Quả nhân khác người như thế?". Viên quan tâu: "Thần rắp tâm muốn đem thân mệnh để hiến nhà vua đã lâu. Mãi đến ngày nay mới gặp dịp báo đền ơn nghĩa, thật là may cho thần lắm. Thần tên là Tưởng Hùng, chính là người đã giật đứt dải mũ của cung phi trong tiệc rượu ngày xưa mà".
Sở Trang vương hứa thưởng công. Tưởng Hùng nghĩ: "Mình là người có tội. Nay đã đền được tội rồi, như thế là đủ, đâu còn dám mong ân", bèn bỏ đi.
Trong Đông Chu Liệt Quốc[sửa]
Sở Trang Vương xuất hiện từ hồi 49 đến hồi 57, sự ngiệp của ông được miêu tả sát với sử sách, từ một vị vua ăn chơi truỵ lạc đến một vị đại bá chủ.
Xem thêm[sửa]
Tham khảo[sửa]
- Sử kí Tư Mã Thiên, thiên Sở thế gia
- Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, NXB Thế giới
- Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 3, NXB TP Hồ Chí Minh
Chú thích[sửa]
|
||||||||
|
||||||||
