Theophrastos

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Theophrastus
Teofrasto Orto botanico detail.jpg
Tượng Theophrastus, tại vườn Bách thảo Palermo
Sinh khoảng 371 trước CN
Eresos
Mất khoảng 287 trước CN
Athens
Thời đại Triết học cổ đại
Lĩnh vực Triết học phương Tây
Trường phái Trường phái tiêu dao
Sở thích Thực vật học, Đạo đức học, Ngữ pháp, Lịch sử, Logic, Siêu hình học, Lịch sử tự nhiên, Vật lí
Ý tưởng nổi trội Phát triển triết học của Aristotle

Theophrastps (Θεόφραστος; khoảng 371 – khoảng 287 tr.CN[1]), là một người sống ở vùng Eresos thuộc Lesbos, là người kế tục Aristotle trong trường phái tiêu dao. Ông tới Athena khi còn trẻ, và ban đầu học ở một trường của Plato. Sau khi Plato ông gắn bó với Aristotle. Aristotle đã truyền lại cho Theophrastos các tác phẩm của ông, và chỉ định ông là người thừa kế ở Lyceum. Theophrastus đã lãnh đạo trường phái tiêu dao trong 36 năm, thời kì mà trường phái này lớn mạnh nhanh chóng. Sau cái chết của ông, những người Athena vinh danh ông với một đám tang công cộng. Người kế tục ông trong vai trò lãnh đạo trường phái là Strato của Lampsacus.

Theophrastos có những mối quan tâm rộng khắp, trải từ sinh học và vật lý tới đạo đức học và siêu hình học. Hai công trình thực vật học còn sót lại của ông, Điều tra thực vật[2]Bàn về nguồn gốc cây cối, có một tầm ảnh hưởng quan trọng lên khoa học thời Trung cổ. Ngày nay cũng còn các tác phẩm khác lưu lại của ông như "Bàn về các phẩm chất đạo đức", "Bàn về cảm giác", "Bàn về những hòn đá", và các đoạn trong các cuốn "Vật lí học" và "Siêu hình học", tất cả được viết bằng tiếng Hy Lạp. Ông cũng nghiên cứu ngữ pháp và ngôn ngữ, cũng như kế tục công trình của Aristotle về logic. Ông cũng đã xem không gian thuần túy là sự sắp xếp và chuyển động của các vật thể, thời gian như sự tình cờ của chuyển động, và chuyển động là một hậu quả cần thiết của mọi hoạt động. Trong đạo đức học, ông coi hạnh phúc là phụ thuộc vào những ảnh hưởng bên ngoài cũng như đức hạnh, và đã nói câu nổi tiếng rằng "đời sống bị thống trị bởi vận may, chứ không phải đức khôn ngoan".

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tiziano Dorandi, Chapter 2: Chronology, in Algra et al. (1999) The Cambridge History of Hellenistic Philosophy, pages 52-3. Cambridge.
  2. ^ Theophrastus (1916). Trong Hort AF (transl.). Theophrastus: Enquiry into Plants. 1, Book I-V. New York: Loeb Classical Library/G.P. Putnam's Sons. 
  • Bản mẫu:SmithDGRBM
  • "Theophrastus" entry in the Penny cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge, edited by George Long, (1842), Volume 24, pages 332-4
  • Georges Cuvier, "Lecture Ninth - Theophrastus" in Baron Cuvier's Lectures on the Natural Sciences, Edinburgh new philosophical journal, (1830), Volume 18, pages 76–83

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Theophrastus of Eresus. Sources for his life, writings, thought and influence. I. Life, writings, various reports, logic, physics, metaphysics, theology, mathematics. Edited by Fortenbaugh William W. et al. Leiden: Brill 1992.
  • Theophrastus of Eresus. Sources for his life, writings, thought and influence. II. Psychology, human physiology, living creatures, botany, ethics, religion, politics, rhetoric and poetics, music, miscellanea. Edited by Fortenbaugh William W. et al. Leiden: Brill 1992.
  • Theophrastus of Eresus. Sources for his life, writings, thought and influence. Commentary, 9 volumes planned; published volumes:
    • 2. Logic, by Pamela Huby; with contributions on the Arabic material by Dimitri Gutas.
    • 3/1. Sources on physics (texts 137-223), by R. W. Sharples.
    • 4. Psychology (texts 265-327), by Pamela Huby; with contributions on the Arabic material by Dimitri Gutas.
    • 5. Sources on biology (human physiology, living creatures, botany: texts 328-435), by R. W. Sharples.
    • 8. Sources on rhetoric and poetics (texts 666-713), by William W. Fortenbaugh.
  • Theophrastus, (1993), Metaphysics. With an Introduction, Translation and Commentary by M. van Raalte, Leiden: Brill
  • Theophrastus, (1916), Enquiry into Plants: Books 1-5. Translated by A.F. Hort. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99077-3
  • Theophrastus, (1916), Enquiry into Plants: Books 6-9; Treatise on Odours; Concerning Weather Signs. Translated by A. Hort. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99088-9
  • Theophrastus, (1989), De Causis Plantarum: Books 1-2. Translated by B. Einarson and G. Link. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99519-8
  • Theophrastus, (1990), De Causis Plantarum: Books 3-4. Translated by B. Einarson and G. Link. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99523-6
  • Theophrastus, (1990), De Causis Plantarum, Books 5-6. Translated by B. Einarson and G. Link. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99524-4
  • Theophrastus, (2003), Characters. Translated by J. Rusten. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99603-8
  • Theophrastus, (2002), On Sweat, On Dizziness and On Fatigue. Translated by W. Fortenbaugh, R. Sharples, M. Sollenberger. Brill. ISBN 90-04-12890-5
  • Theophrastus, (2007), On weather signs. Edited by Sider David and Brunschön Carl Wolfram. Leiden: Brill 2007
  • Theophrastus, (2010), On First Principles (known as his Metaphysics). Edited and translated by Dimitri Gutas Leiden: Brill 2010.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]