Đệ Nhất Cộng hòa Armenia

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Cộng hòa Armenia
1918–1920
Quốc huy Armenia
Quốc huy

Tổng quan
  Lãnh thổ Armenia và hội đồng Karabakh nắm giữ vào một thời điểm nào đó   Lãnh thổ Armenia bị chiếm đóng bởi các nhà nước xung quanh   Vùng được nhượng cho Armenia theo hiệp ước Sèvres, không được thông qua và chưa bao giờ được thực thi.[1]
  Lãnh thổ Armenia và hội đồng Karabakh nắm giữ vào một thời điểm nào đó
  Lãnh thổ Armenia bị chiếm đóng bởi các nhà nước xung quanh
  Vùng được nhượng cho Armenia theo hiệp ước Sèvres, không được thông qua và chưa bao giờ được thực thi.[1]
Thủ đôYerevan
Ngôn ngữ thông dụngTiếng Armenia
Tôn giáo chính
Tông truyền Armenia
Chính trị
Chính phủCộng hòa nghị viện
Thủ tướng 
• Tháng 6, 1918–tháng 5, 1919
Hovhannes Kajaznuni
• Tháng 5, 1919–tháng 5, 1920
Alexander Khatisian
• Tháng 5–tháng 11, 1920
Hamo Ohanjanyan
• Tháng 11–tháng 12, 1920
Simon Vratsian
Lịch sử
Thời kỳGiữa hai cuộc chiến
28 tháng 5 1918
28 tháng 5, 1919
• Xô Viết hóa
2 tháng 12 1920
Địa lý
Diện tích
• Giữa năm 1918 (sau hiệp ước Batum)[2][3]
11.000 km2
(4.247 mi2)
70.000 km2
(27.027 mi2)
• 1920 (theo hiệp ước Sèvres; không được thực hiện)[6]
160.000 km2
(61.776 mi2)
Dân số
• Giữa năm 1918 (sau hiệp ước Batum)[2][3]
500000
1300000
Kinh tế
Đơn vị tiền tệRúp Armenia
Tiền thân
Kế tục
Cộng hòa Liên bang Dân chủ Ngoại Kavkaz
Cộng hòa Miền núi Armenia
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Armenia
Thổ Nhĩ Kỳ

Đệ nhất Cộng hòa Armenia,[7] tên chính thức khi còn tồn tại là Cộng hòa Armenia (tiếng Armenia: Հայաստանի Հանրապետութիւն), là nhà nước Armenia đầu tiên kể từ khi Armenia mất đi sự độc lập vào thời Trung Cổ.

Nước cộng hòa được lập nên từ những vùng đông người Armenia cư ngụ của Đế quốc Nga (đã tan rã), được gọi là Đông Armenia hay Armenia thuộc Nga. Lãnh đạo của chính phủ này chủ yếu là người của Liên đoàn Cách mạng Armenia (ARF hay Dashnaktsutyun). Đệ nhất Cộng hòa Armenia tiếp giáp với Cộng hòa Dân chủ Gruzia về phía bắc, Đế quốc Ottoman về phía tây, Ba Tư về phía nam, và Cộng hòa Dân chủ Azerbaijan về phía đông. Nó có tổng diện tích chừng 70.000 km² (174.000 km² theo hiệp ước Sèvres), và dân số khoảng 1,3 triệu người.

Hội đồng Quốc gia Armenia tuyên bố sự độc lập của Armenia vào ngày 28 tháng 5 năm 1918. Từ đây, Armenia đã phải đối mặt với một loạt các vấn đề cả trong và ngoài nước. Cuộc khủng hoảng nhân đạo xuất hiện từ hậu quả của cuộc diệt chủng người Armenia khi hàng chục ngàn người tị nạn từ đế quốc Ottoman đến đây. Nước cộng hòa tồn tại được hơn hai năm, trong thời gian đó, nó đã dính vào nhiều cuộc xung đột vũ trang do tranh chấp lãnh thổ. Vào cuối năm 1920, Đệ nhất Cộng hòa Armenia bị Hồng Quân xâm lược thành công. Đệ nhất Cộng hòa, cùng với Cộng hòa Armenia miền Núi mà đã chống lại cuộc xâm lăng của quân Liên Xô cho đến 1921, sụp đổ, bị thay thế bởi Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Armenia rồi trở thành một phần của Liên Xô năm 1922. Sau sự tan rã của Liên Xô, năm 1991, Cộng hòa Armenia mới được thiết lập.[8]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Hille, Charlotte Mathilde Louise (2010). State Building and Conflict Resolution in the Caucasus. Leiden, Netherlands: Brill. tr. 151. ISBN 978-90-04-17901-1. 
  2. ^ Hewsen, Robert (2001). Armenia: A Historical Atlas. Chicago: University of Chicago Press. tr. 235. ISBN 0-226-33228-4. 
  3. ^ Walker, Christopher J. (1990). Armenia: The Survival of a Nation . New York: St. Martin's Press. tr. 257. ISBN 9780312042301. 
  4. ^ Maintenance of Peace in Armenia. United States Congress. Senate Committee on Foreign Relations. USA: Govt. print. off. 1919. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2011. 
  5. ^ Chiclet, Christophe (2005). "The Armenian Genocide" in Turkey Today: A European Country? Olivier Roy (ed.) London: Anthem Press. p. 167. ISBN 1-84331-173-9.
  6. ^ Hakobyan, Tatul (ngày 9 tháng 8 năm 2015). “Sèvres: The Unfulfilled Armenian Dream”. ANI Armenian Research Center. If the Treaty of Sèvres had been realised, the Republic of Armenia would have covered a territory of over 160 thousand square kilometres. 
  7. ^
  8. ^ Armenia: A Historical Atlas, by Robert H. Hewsen and Christoper C. Salvatico, 2001

Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]

  • (tiếng Armenia) Aghayan, Tsatur P. Հոկտեմբերը և Հայ Ժողովրդի Ազատագրական Պայքարը (October and the Liberation Struggle of the Armenian People). Yerevan: Yerevan State University Press, 1982.
  • Barton, James L. Story of Near East Relief, (1915-1930). New York: Macmillan, 1930.
  • Egan, Eleanor Franklin. "This To Be Said For The Turk." Saturday Evening Post, 192, ngày 20 tháng 12 năm 1919.
  • Gidney, James B. A Mandate for Armenia. Kent, Ohio: Kent State University Press, 1967.
  • Hovannisian, Richard G. The Republic of Armenia. 4 volumes. Berkeley: University of California Press, 1971-1996.
  • Hovannisian, Richard G. Armenia on the Road to Independence, 1918. Berkeley: University of California Press, 1967.
  • Kazemzadeh, Firuz. The Struggle for Transcaucasia, 1917-1921. New York, Oxford: Philosophical Library, 1951.
  • (tiếng Armenia) Khatisian, Alexander. Հայաստանի Հանրապետութեան Ծագումն ու Զարգացումը (The Birth and Development of the Armenian Republic). Athens: Nor Or Publishing, 1930.
  • (tiếng Pháp) Ter Minassian, Anahide. La République d’Arménie: 1918-1920. Bruxelles: Editions Complexe, 1989.
  • (tiếng Armenia) Vratsian, Simon. Հայաստանի Հանրապետութիւն (The Republic of Armenia). Paris: H.H.D. Amerikayi Publishing, 1928.

Tọa độ: 40°10′B 44°31′Đ / 40,167°B 44,517°Đ / 40.167; 44.517