Đổng Tiểu Uyển
Đổng Tiểu Uyển | |
|---|---|
| 董小宛 | |
 Tranh vẽ Đổng Tiểu Uyển | |
| Sinh | Đổng Bạch (董白) 1623 Tô Châu, nhà Minh |
| Mất | 1651 (28 tuổi) Nam Kinh, nhà Thanh |
| Quốc tịch | Nhà Minh |
| Tên khác | Đổng Liên Thanh Liên nữ sĩ (青蓮女史) |
| Nghề nghiệp | Danh kỹ, thi nhân |
| Phối ngẫu | Mạo Tích Cương |
Đổng Tiểu Uyển (tiếng Trung: 董小宛; bính âm: Dong Xiaowan; 1623 - 1651), tên thật là Bạch (白), biểu tự Tiểu Uyển, hiệu Thanh Liên nữ sử (青蓮女史), là một kỹ nữ tài hoa và thi nhân nổi tiếng sống vào cuối đời nhà Minh, đầu đời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc.[1]
Nàng được mệnh danh là một trong Tần Hoài bát diễm (hay Kim Lăng bát diễm 金陵八艷) thời Minh mạt, cùng với: Mã Tương Lan, Biện Ngọc Kinh, Lý Hương Quân, Liễu Như Thị, Cố Hoành Ba, Khấu Bạch Môn và Trần Viên Viên.[2]
Tiểu sử
[sửa | sửa mã nguồn]Đổng Tiểu Uyển là người Tô Châu, xuất thân từ Đổng gia tú trang (董家绣庄), một tiệm thêu thùa gấm Tô Châu có danh tiếng ở Tô Châu. Mẹ nàng là Bạch thị, con gái của một lão tú tài gia cảnh sa sút. Bạch thị thông tuệ kinh sách từ nhỏ, sau khi gả vào nhà họ Đổng thì sinh ra Đổng Tiểu Uyển.[3]
Hai vợ chồng tình cảm nồng hậu, đặt tên con gái là Bạch, lấy theo tên của thi nhân thời Đường là Lý Bạch, còn đặt tiểu tự là Tiểu Uyển. Đổng Tiểu Uyển lớn lên chẳng những khuê môn nữ tú mà còn rất đỗi thông minh, cha mẹ coi như chí bảo, dốc lòng dạy nàng thi văn thi họa, kim chỉ nữ hồng. Về sau, cha nàng qua đời, mẹ nàng đem Tiểu Uyển đi ở ẩn, mở một cửa tiệm bán đồ thêu nhỏ.[3]
Năm Sùng Trinh thứ 9 (1636), tiệm thêu phá sản do người chưởng quản tham ô, gia cảnh nợ nần, mẹ nàng lại ngã bệnh nặng. Đổng Tiểu Uyển đành phải gạt bỏ tự tôn, đến bờ sông Tần Hoài ở Nam Kinh múa hát bán nghệ, cải danh thành Đổng Tiểu Uyển.[1]
Đổng Tiểu Uyển dung mạo tú lệ, khí chất siêu trần thoát tục khiến nàng mau chóng nổi danh tại Tần Hoài. Vì cuộc sống ép buộc, nàng phải bán rẻ tiếng cười nhưng bản tính cao ngạo khiến nàng đắc tội với không ít khách hàng giàu có, song khí chất của nàng lại rất được giới sĩ phu văn học tán dương. Nàng tuyệt đối không chịu để khách hàng chi phối, dẫn đến việc kinh doanh của tú bà bị ảnh hưởng. Đổng Tiểu Uyển tức giận bỏ Nam Kinh trở về Tô Châu. Tuy nhiên, các chủ nợ nghe tin nàng về liền sôi nổi tới cửa đòi nợ, nàng đành phải quay lại nghề cũ ở các kỹ viện Tô Châu.[2]
Năm Sùng Trinh thứ 11 (1638), Đổng Tiểu Uyển 16 tuổi, làm quen với văn nhân Mạo Tích Cương (冒辟疆) - một trong "Tứ công tử" thời Minh mạt.[4] Năm Sùng Trinh thứ 15 (1642), sau nhiều biến cố và được sự hỗ trợ của bạn bè văn sĩ, Mạo Tích Cương chính thức nạp Đổng Tiểu Uyển (khi đó 19 tuổi) làm thiếp.[3] Sau khi về nhà họ Mạo, nàng từ bỏ hoàn toàn chốn phấn hoa, tận tụy chăm sóc mẹ chồng và vợ cả của Tích Cương, sống hòa hợp và êm đềm bên gia đình.
Trong các danh kỹ Giang Nam thời bấy giờ, nhiều người cũng kết duyên với các văn nhân thuộc Đông Lâm đảng hoặc Phục xã, như Lý Hương Quân và Hầu Phương Vực, Liễu Như Thị và Tiền Khiêm Ích, Biện Ngọc Kinh và Ngô Vĩ Nghiệp.
Năm Thuận Trị thứ hai (1645), quân Thanh đánh chiếm Nam Kinh. Gia đình Mạo Tích Cương phải chạy loạn khắp nơi, cuộc sống vô cùng cực khổ khiến thể trạng Đổng Tiểu Uyển suy kiệt. Năm Thuận Trị thứ tám (1651), Đổng Tiểu Uyển qua đời tại Mạo phủ ở tuổi 28.[3][4]
Nhầm lẫn lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]Trong dân gian và một số tiểu thuyết dã sử có lưu truyền giả thuyết Đổng Tiểu Uyển chính là Đổng Ngạc phi - vị sủng phi được Hoàng đế Thuận Trị vô cùng sủng ái, và sau khi nàng qua đời Thuận Trị đã bỏ đi tu tại núi Ngũ Đài. Tuy nhiên, các nhà lịch sử học khẳng định điều này hoàn toàn không có cơ sở khoa học:[5]
1. Sai biệt tuổi tác: Đổng Tiểu Uyển mất năm 1651 lúc 28 tuổi (sinh năm 1623), trong khi Hoàng đế Thuận Trị sinh năm 1638, lúc Tiểu Uyển qua đời Thuận Trị mới chỉ 13-14 tuổi. 2. Khí tiết gia đình: Vợ chồng Đổng Tiểu Uyển và Mạo Tích Cương là những trí thức nhà Minh có khí tiết, kiên quyết không hợp tác với chính quyền nhà Thanh. 3. Quy định triều đình: Vào đầu thời Thanh, chế độ phân biệt Mãn - Hán rất khắt khe, người Mãn Châu (đặc biệt là hoàng tộc) không được phép thông hôn với phụ nữ người Hán.
Người mà Hoàng đế Thuận Trị thực sự sủng ái là Đổng Ngạc phi (Đống Ngạc thị), con gái của Đô thống Ngạc Thạc thuộc Mãn Châu Chính Bạch kỳ.[5]
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- 1 2 Thái, Thạch Sương (2008). Tần Hoài Bát Diễm (bằng tiếng Trung). NXB Văn hóa Nghệ thuật.
- 1 2 Quách, Hưng Lãng (2005). Nghiên cứu về văn nhân và danh kỹ thời Minh - Thanh (bằng tiếng Trung). NXB Đại học Nam Kinh.
- 1 2 3 4 Mạo, Tích Cương (1985). Ảnh Mai am ức ngữ (影梅庵憶語) (bằng tiếng Trung). Trung Hoa Thư Cục.
- 1 2 Triệu, Nhĩ Tốn (1977). Thanh sử cáo (清史稿) (bằng tiếng Trung). Trung Hoa Thư Cục.
- 1 2 Chiêu, Liên (1980). Khiếu đình tạp ký (嘯亭雜錄) (bằng tiếng Trung). Trung Hoa Thư Cục.
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]| Tần Hoài bát diễm |
|---|
| Liễu Như Thị • Mã Tương Lan • Biện Ngọc Kinh • Lý Hương Quân • Đổng Tiểu Uyển • Cố Hoành Ba • Khấu Bạch Môn • Trần Viên Viên |