55 Cancri d

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

55 Cancri d (viết tắt 55 Cnc d), chính thức đặt tên Lipperhey /ˈlɪpərh/, là một hành tinh ngoài hệ mặt trời quay quanh một quỹ đạo dài xung quanh một ngôi sao tương tự như Mặt trời55 Cancri. Nằm ở một khoảng cách tương tự từ nó đến ngôi sao của nó như từ Sao Mộc đến Mặt trời của chúng ta, nó là hành tinh thứ năm và xa nhất được biết đến trong hệ thống hành tinh của nó. 55 Cancri d được phát hiện vào ngày 13 tháng 6 năm 2002.

Tên[sửa | sửa mã nguồn]

Vào tháng 7 năm 2014, Liên minh Thiên văn Quốc tế đã đưa ra một quy trình đặt tên thích hợp cho các ngoại hành tinh nhất định và các ngôi sao chủ của chúng.[1] Quá trình liên quan đến đề cử công khai và bỏ phiếu cho các tên mới.[2] Vào tháng 12 năm 2015, IAU đã công bố tên chiến thắng là Lippershey cho hành tinh này.[3] Tên chiến thắng đã được gửi lên bởi Hiệp hội Khí tượng và Thiên văn học Hoàng gia Hà Lan. Nó vinh danh nhà sản xuất và nhà tiên phong về kính viễn vọng Hans Lippershey.[4] Vào tháng 1 năm 2016, khi nhận ra rằng tên thật của ông là Lipperhey (tên là Lippershey khi được giới thiệu vào thế kỷ 19), tên ngoại hành tinh đã được IAU sửa thành Lipperhey và tên đó đã được gửi đến các trang web chính thức theo dõi thông tin thiên văn.[3][4]

Khám phá[sửa | sửa mã nguồn]

Giống như phần lớn các hành tinh ngoài hệ mặt trời đã biết được tìm thấy vào thời điểm đó, 55 Cancri d đã được phát hiện bằng cách quan sát những thay đổi trong vận tốc hướng tâm của ngôi sao. Điều này đạt được bằng cách thực hiện các phép đo chi tiết về hiệu ứng Doppler của sao mẹ.

Năm 2002, các phép đo tiếp theo cho thấy sự hiện diện của một hành tinh già có quỹ đạo ở khoảng 5 AU từ ngôi sao.[5] Các phép đo tương tự cũng chỉ ra sự hiện diện của một hành tinh bên trong khác, là 55 Cancri c.

Quỹ đạo và khối lượng[sửa | sửa mã nguồn]

Quỹ đạo của 55 Cnc sẽ nằm xa hơn quỹ đạo của Sao Mộc khoảng 5.2AU.

Khi 55 Cancri d được phát hiện, nó được cho là có quỹ đạo lệch tâm khá thấp tương tự Sao Mộc trong Hệ Mặt Trời, mặc dù các yếu tố quỹ đạo chưa được xác định rõ.[5] Khi nhiều dữ liệu được thu thập, giải pháp phù hợp nhất cho hành tinh này hóa ra rất kì cục, nhiều hơn bất kỳ hành tinh nào trong Hệ Mặt Trời.[6] Năm 2008, sau khi quan sát được quỹ đạo hoàn toàn của hành tinh này, quỹ đạo thực sự đã được tiết lộ, cho thấy như đã nghi ngờ ban đầu, quỹ đạo 14 năm của hành tinh trên thực tế gần tròn, nằm cách ngôi sao khoảng 5,77 AU.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Với khối lượng lớn của hành tinh, hành tinh này là một hành tinh khí khổng lồ không có bề mặt rắn. Vì hành tinh này chỉ được phát hiện gián tiếp, nên các thông số như bán kính, thành phần và nhiệt độ của nó không được biết đến.

Giả sử thành phần tương tự như Sao Mộc và bầu khí quyển của hành tinh gần với trạng thái cân bằng hóa học, người ta dự đoán rằng 55 Cancri d được bao phủ trong một lớp mây nước: nhiệt bên trong hành tinh có thể giữ cho nó quá ấm để tạo thành khí amoniac những đám mây đặc trưng của sao Mộc. Trọng lực bề mặt của nó có khả năng mạnh hơn Sao Mộc khoảng 4 đến 5 lần, hoặc gấp khoảng 10 đến 15 lần Trái đất, bởi vì bán kính của hành tinh khó có thể nhiều hơn Sao Mộc và có lẽ nhỏ hơn Sao Mộc một chút do hàm lượng kim loại cao trong ngôi sao mẹ.[7]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ NameExoWorlds: An IAU Worldwide Contest to Name Exoplanets and their Host Stars. IAU.org. 9 July 2014
  2. ^ NameExoWorlds The Process
  3. ^ a ă Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released, International Astronomical Union, 15 December 2015.
  4. ^ a ă NameExoWorlds The Approved Names
  5. ^ a ă Marcy, G. và đồng nghiệp (2002). “A planet at 5 AU Around 55 Cancri”. The Astrophysical Journal 581 (2): 1375–1388. Bibcode:2002ApJ...581.1375M. arXiv:astro-ph/0207294. doi:10.1086/344298. 
  6. ^ McArthur, B. và đồng nghiệp (2004). “Detection of a NEPTUNE-mass planet in the ρ1 Cnc system using the Hobby-Eberly Telescope”. The Astrophysical Journal 614 (1): L81 – L84. Bibcode:2004ApJ...614L..81M. arXiv:astro-ph/0408585. doi:10.1086/425561. 
  7. ^ Sudarsky, D. và đồng nghiệp (2003). “Theoretical Spectra and Atmospheres of Extrasolar Giant Planets”. The Astrophysical Journal 588 (2): 1121–1148. Bibcode:2003ApJ...588.1121S. arXiv:astro-ph/0210216. doi:10.1086/374331. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]