György Lukács

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Georg Lukács)
György Lukács
Lukács György.jpg
Chân dung Lukács năm 1952
SinhGyörgy Bernát Löwinger
13 tháng 4 năm 1885
Budapest, Đế quốc Áo-Hung
Mất4 tháng 6 năm 1971(1971-06-04) (86 tuổi)
Budapest, Cộng hòa Nhân dân Hungary
Học vịĐại học Hoàng gia Hungary tại Kolozsvár (Dr. rer. oec., 1906)
Đại học Berlin (1906–1907; không văn bằng)
Đại học Hoàng gia Hungary tại Budapest (PhD, 1909)[1]
Phối ngẫuJelena Grabenko
Gertrúd Jánosi (nhũ danh Bortstieber)
Giải thưởngHuân chương Cờ đỏ (1969)[2]
Thời kỳTriết học thế kỷ 20
VùngTriết học phương Tây
Trường pháiChủ nghĩa tân-Kant[3] (1906–1918)
Chủ nghĩa Marx phương Tây/Chủ nghĩa Marx-Hegel (sau năm 1918)[4]
Luận vănA drámaírás főbb irányai a múlt század utolsó negyedében (1909)
Tư vấn tiến sĩZsolt Beöthy (tư vấn luận văn PhD năm 1909)
Tư vấn học thuật khácGeorg Simmel
Đối tượng chính
Triết học chính trị, lý thuyết xã hội, lý thuyết văn chương, mỹ học, chủ nghĩa nhân bản Mác-xít
Tư tưởng nổi bật

György Lukács[a] (tên khai sinh György Bernát Löwinger;[b] tiếng Hungary: szegedi Lukács György Bernát; tiếng Đức: Georg Bernard Baron Lukács von Szegedin;[c] 13 tháng 4 năm 1885 - 4 tháng 6 năm 1971) là một nhà triết học Mác xít Hungary, nhà sử học văn học, nhà phê bình và nhà thẩm mỹ học.[6] Ông là một trong những người sáng lập ra chủ nghĩa Mác phương Tây, một thuyết lý giải khác với hệ thống tư tưởng chính thống của chủ nghĩa Mác ở Liên Xô. Ông đã phát triển lý thuyết duy nhất, và đóng góp vào lý thuyết của Mác với những phát triển của lý thuyết về ý thức giai cấp của C.Mác. Ông cũng là một nhà triết học chủ nghĩa Lênin. Ông đã phát triển về mặt tư tưởng và tổ chức thực tiễn cách mạng thực dụng của Lenin thành triết lý chính thức của đội tiên phong cách mạng.

Là một nhà phê bình văn học, Lukács có ảnh hưởng đặc biệt do những phát triển lý thuyết của ông về chủ nghĩa hiện thựctiểu thuyết như một thể loại văn học. Năm 1919, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa Hungary của chính phủ Cộng hòa Xô viết Hungary tồn tại trong thời gian ngắn (tháng 3 - tháng 8 năm 1919).[7]

Lukács là một trí thức Mác xít ưu tú của thời kỳ Stalin, mặc dù việc đánh giá di sản của ông hơi khó khăn vì Lukács vừa ủng hộ chủ nghĩa Stalin như hiện thân của tư tưởng Mác, vừa ủng hộ việc quay trở lại chủ nghĩa Mác thời tiền Stalin.[8]

Cước chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ UK: /ˈɜːr ˈlkæ/, US: /-kɑː/; tiếng Hungary: [ˈɟørɟ ˈlukaːtʃ]
  2. ^ tiếng Đức: [ˈløːvɪŋɐ]
  3. ^ tiếng Đức: [ˈluːkatʃ]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Marcus & Tarr 1989, tr. 2.
  2. ^ Lichtheim 1970, tr. ix.
  3. ^ Georg Lukács: Neo-Kantian Aesthetics, Stanford Encyclopedia of Philosophy
  4. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên SEP
  5. ^ European writers, Volume 1, Scribner, 1983, tr. 1258.
  6. ^ György Lukács – Britannica.com
  7. ^ Benét's Reader's Encyclopedia (ấn bản 3). Harper & Row. 1987. tr. 588. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  8. ^ Leszek Kołakowski ([1981], 2008), Main Currents of Marxism, Vol. 3: The Breakdown, W. W. Norton & Company, Ch VII: "György Lukács: Reason in the Service of Dogma", W.W. Norton & Co.