Hedy Lamarr

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Bản mẫu:Chú thích nguồn gốc

Hedy Lamarr
Hedy Lamarr Publicity Photo for The Heavenly Body 1944.jpg
Hedy Lamarr (1944)
Sinh Hedwig Eva Maria Kiesler
9 tháng 11, 1914(1914-11-09)[a]
Viên, Đế quốc Áo-Hung
Mất 19 tháng 1, 2000 (85 tuổi)
Casselberry, Florida, Mỹ
Quốc tịch Áo
Mỹ (từ 1953)
Công việc Diễn viên, nhà phát minh
Năm hoạt động 1930–1958
Vợ (chồng) Friedrich Mandl
(kết hôn 1933–1937;ly dị)
Gene Markey
(kết hôn 1939–1941; ly dị; 1 con)
John Loder
(kết hôn 1943–1947; ly dị; 2 con)
Teddy Stauffer
(kết hôn 1951–1952; ly dị)
W. Howard Lee
(kết hôn 1953–1960; ly dị)
Lewis J. Boies
kết hôn 1963–1965; ly dị)

Hedy Lamarr (phát /ˈhɛdi/; 9 tháng 11 năm 1914 – 19 tháng 1 năm 2000)[a] là nữ diễn viên kiêm nhà phát minh người Mỹ gốc Áo[1]

Lamarr đã cộng tác với nhà soạn nhạc George Antheil để phát minh ra các kĩ thuật truyền thông trải phổnhảy tần sơ khai, có vai trò cần thiết cho giao tiếp không dây từ trước kỷ nguyên máy tính cho tới ngày nay[1][2].

Khi bà làm việc cùng với Max ReinhardtBerlin, ông gọi bà là "người đàn bà đẹp nhất châu Âu" do "sắc đẹp kỳ lạ bí ẩn đáng kinh ngạc", và điều này cũng được những nhà phê bình và khán giả đương thời công nhận[3][4][5]. Bà bắt đầu nổi tiếng từ bộ phim Ectasy (1933) của Gustav Machatý, trong đó có các cảnh phim nhạy cảm vốn rất không phổ biến trong thời kỳ bấy giờ[6].

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lamarr tên khai sinh là Hedwig Eva Maria Kiesler sinh năm 1914 tại Viên, Đế quốc Áo-Hung, là con gái duy nhất của bà Gertrud "Trude" Kiesler (nhũ danh Lichtwitz; 3 tháng 2 năm 1894 – 27 tháng 2 năm 1977) và ông Emil Kiesler (27 tháng 12 năm 1880 – 14 tháng 2 năm 1935). Mẹ bà là một nghệ sĩ dương cầm người Budapest gốc Do Thái thuộc tầng lớp tư sản cấp cao. Nhà nghiên cứu tiểu sử Stephen Michael Shearer khẳng định rằng mẹ bà đã cải từ Do Thái giáo sang Công giáo và là tín đồ Cơ Đốc giáo tập sự. Cha của Lamarr là một chủ ngân hàng sinh ra ở Lemberg.[7]

Cảnh khỏa thân trong phim[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1933, thiếu nữ Hedy Lamarr đã gây chấn động thế giới bằng một cảnh khỏa thân trong phim Extase (tên tiếng Anh là Ecstasy) của một hãng phim ở Tiệp Khắc. Trong phim này có cảnh Hedy đang bơi trần và phát hiện con ngựa của mình bỗng nhiên bỏ chạy. Bà đuổi theo nó cho tới khi đối diện với một người đàn ông lạ ở trong rừng.

Bằng sáng chế về hệ thống thông tin bí mật[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi đóng phim Extase', Hedy kết hôn với nhà buôn vũ khí Fritz Mandel. Bà đã học về vũ khí và chiến tranh từ chồng mình. Chồng bà theo Đảng Quốc xã và giữ vợ như một tù nhân thực sự. Bà đã trốn thoát đóng vai người hầu và trốn đến Paris.[cần dẫn nguồn]

Tháng 08 năm 1942, Lamarr và nhà soạn nhạc George Antheil được cấp bằng sáng chế cho hệ thống thông tin bí mật, dùng để chống nhiễu sóng cho các loại ngư lôi được điều khiển bằng sóng vô tuyến. Liên tục biến đổi tần số là điểm mấu chốt trong phát minh của Hedy, cô đã phác họa ý tưởng đó trên mặt sau của chiếc khăn ăn. Nói cách khác, tín hiệu sóng vô tuyến luôn di chuyển tần số làm cho chúng không thể bị chặn lại.[8]

Phát minh vượt xa thời đại này không được ứng dụng dân sự mãi đến khi xảy ra Khủng hoảng tên lửa Cuba 20 năm sau. Ngày nay phát minh này vẫn được ứng dụng rộng rãi trong hệ thống điện thoại di động, mã hóa vệ tinh và nhiều thành tựu khác.[9]

Vì bằng sáng chế đã hết hạn trước khi được đem ra sử dụng nên Hedy không bao giờ được hưởng lợi từ nó. Hedy mất ngày 19 tháng 01 năm 2000 và được nhớ đến nhờ sắc đẹp và trí tuệ của mình.[8]

Hôn nhân và các mối quan hệ[sửa | sửa mã nguồn]

Lamarr kết hôn sáu lần và có ba con, một trong số đó là con nuôi:

  • Friedrich Mandl (kết hôn từ 1933–1937), chủ tịch của Hirtenberger Patronen-Fabrik.[10]
  • Gene Markey (kết hôn từ 1939–1941), nhà biên kịch và nhà sản xuất.
Con: James Lamarr Markey (sinh 9 tháng 1 năm 1939), nhận nuôi ngày 12 tháng 6 năm 1939, sau được John Loder nhận nuôi; đứa trẻ sau đó được biết đến với tên là James Lamarr Loder.

Hai người chung sống tại số nhà 2727 đường Benedict ở Los Angeles, California trong suốt thời gian hôn nhân.[11]

  • John Loder (kết hôn từ 1943–1947), diễn viên
Con gái: Denise Loder (sinh 19 tháng 1 năm 1945), kết hôn với Larry Colton, một nhà văn và cựu vận động viên bóng chày
Con trai: Anthony Loder (sinh 1 tháng 2 năm 1947), kết hôn với Roxanne làm việc cho họa sĩ minh họa James McMullan.[12] Anthony Loder từng góp mặt trong bộ phm tài liệu năm 2004 Calling Hedy Lamarr[13]
  • Teddy Stauffer (kết hôn từ 1951–1952), chủ hộp đêm, nhà hàng, cựu trưởng ban nhạc
  • W. Howard Lee (kết hôn từ 1953–1960); một chuyên viên dầu mỏ Texas (sau này kết hôn với nữ diễn viên Gene Tierney)
  • Lewis J. Boies (kết hôn từ 1963–1965); chính là luật sư giải quyết ly dị của Lamarr

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Mộ của Hedy Lamarr tại Nghĩa trang Trung tâm ở Vienna, Nhóm 33 D Số. 80 (12/2014)

Lamarr qua đời tại Casselberry, Florida, Mỹ vào ngày 19 tháng 1 năm 2000, thọ 85 tuổi. Giấy chứng tử của bà trích dẫn 3 nguyên nhân dẫn đến cái chết: suy tim, bệnh van tim mãn tính và bệnh động mạch vành.[7] Cái chết của bà trùng với ngày sinh nhật lần thứ 55 của con gái bà là Denise. Con trai bà là Anthony Loder đã mang tro cốt của bà về Áo và rải trong những cánh rừng ở dãy núi Wienerwald theo đúng nguyện vọng cuối cùng của bà.[13]

Lamarr được dành riêng một ngôi mộ danh dự trong Nghĩa trang Trung tâm của thành phố Viên vào năm 2014.[14]

Phim điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên phim Vai trò Vai nam chính Ghi chú
1930 Gold on the Street Young Girl Georg Alexander Tên phim nguyên thủy: Geld auf der Straße
1931 Storm in a Water Glass Secretary Paul Otto Tên phim nguyên thủy: Sturm im Wasserglas
1931 The Trunks of Mr. O.F. Helene Alfred Abel Tên phim nguyên thủy: Die Koffer des Herrn O.F.
1932 No Money Needed Käthe Brandt Heinz Rühmann Tên phim nguyên thủy: Man braucht kein Geld
1933 Ecstasy Eva Hermann Aribert Mog Tên phim nguyên thủy: Ekstase
1938 Algiers Gaby Charles Boyer
1939 Lady of the Tropics Manon deVargnes Carey Robert Taylor
1940 I Take This Woman Georgi Gragore Decker Spencer Tracy
1940 Boom Town Karen Vanmeer Clark Gable
1940 Comrade X Theodore Clark Gable
1941 Come Live With Me Johnny Jones James Stewart
1941 Ziegfeld Girl Sandra Kolter James Stewart
1941 H.M. Pulham, Esq. Marvin Myles Ransome Robert Young
1942 Tortilla Flat Dolores Ramirez Spencer Tracy
1942 Crossroads Lucienne Talbot William Powell
1942 White Cargo Tondelayo Walter Pidgeon
1944 The Heavenly Body Vicky Whitley William Powell
1944 The Conspirators Irene Von Mohr Paul Henreid
1944 Experiment Perilous Allida Bederaux George Brent
1945 Her Highness and the Bellboy Princess Veronica Robert Walker
1946 The Strange Woman Jenny Hager George Sanders
1947 Dishonored Lady Madeleine Damien Dennis O'Keefe
1948 Let's Live a Little Dr. J.O. Loring Robert Cummings
1949 Samson and Delilah Delilah Victor Mature Her first film in Technicolor
1950 A Lady Without Passport Marianne Lorress John Hodiak
1950 Copper Canyon Lisa Roselle Ray Milland
1951 My Favorite Spy Lily Dalbray Bob Hope
1953 The Lovers of Paris Tên phim nguyên thủy: L'amante di Paride
1955 Eternal Woman Bản thân Massimo Serato
1957 The Story of Mankind Gian-đa Ronald Colman
1958 The Female Animal Vanessa Windsor George Nader

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

1 Theo nhà nghiên cứu tiểu sử về Lamarr là Stephen Michael Shearer (pp. 8, 339) thì bà sinh năm 1914, chứ không phải năm 1913.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Hedy Lamarr: Inventor of more than the 1st theatrical-film orgasm”. Los Angeles Times. Ngày 28 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2012.  Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “LaTimes” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  2. ^ “Movie Legend Hedy Lamarr to be Given Special Award at EFF's Sixth Annual Pioneer Awards” (Thông cáo báo chí). Electronic Frontier Foundation. Ngày 11 tháng 3 năm 1997. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2007. 
  3. ^ “European Exotic”. New York Times. Ngày 10 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2012. 
  4. ^ “Overview for Hedy Lamarr”. Turner Classic Movies. Truy cập 5 tháng 3 năm 2015.  Đã bỏ qua văn bản “68054/Hedy-Lamarr/ ” (trợ giúp)
  5. ^ “Max Reinhardt – ClassicMovieChat.com – The Golden Era of Hollywood”. Truy cập 5 tháng 3 năm 2015. 
  6. ^ Robertson, Patrick (2001). Film Facts. New York: Billboard Books, tr. 66.
  7. ^ a ă Shearer, Stephen Michael (2010). Beautiful: The Life of Hedy Lamarr. Thomas Dunne Books. ISBN 978-0-312-55098-1. 
  8. ^ a ă Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Technology_1997
  9. ^ The Greatest stories Never told 100 tales from history to astonish, bewilder, and stupefy - Rick Beyer
  10. ^ Ivanis, Daniel J. “The stars come out: Recruiting ad featuring Hedy Lamarr creates 'buzz't”. Boeing Frontiers. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013. 
  11. ^ 1940 US Census via Ancestry.com
  12. ^ To Tell The Truth - Hedy Lamarr + Anthony Loder + Denise Loder Deluca. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014. 
  13. ^ a ă “Calling Hedy Lamarr”, Mischief Films .
  14. ^ http://www.thelocal.at/20141107/hollywood-pinup-and-inventor-given-vienna-grave

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]