Thất Tịch

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Những vật dụng nghệ thuật bằng giấy vào ngày Thất tịch. Triển lãm tại Bảo tàng Lịch sử Hồng Kông

Ngày Thất Tịch (Hán-Nôm: 𣈗七夕), theo văn hóa phương Đông, (Châu Á), nhất là các nước Đông Á và Đông Nam Á, là ngày lễ tình yêu được tổ chức vào ngày 7 tháng 7 Âm lịch, đôi khi được người phương Tây gọi là ngày Valentine Đông Á. Lịch sử về ngày này gắn bó với câu chuyện về Ngưu Lang Chức Nữ hoặc vợ chồng Ngâu với nhiều dị bản. Theo truyền thuyết, sau một năm xa cách, cứ đến ngày này hằng năm, Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp nhau bên cầu Ô Thước.[1]

Đây là ngày hội truyền thống ở Trung Quốc để các cô gái trẻ trưng bày các vật dụng nghệ thuật tự tạo trong ngày này và để cầu mong lấy được ông chồng tốt. Ngày này còn có các tên gọi khác như:

  • Khất xảo tiết (乞巧節; qǐ qiǎo jié - Lễ hội thể hiện tài năng)
  • Thất thư đản (七姐誕; qī jiě dàn - Sinh nhật cô em thứ bảy)
  • Xảo tịch (巧夕; qiǎo xì - Đêm kỹ năng).
Tranh khắc gỗ xưa của Nhật về ngày Thất Tịch, của Hiroshige (1797–1858)
Tanabata tại Hiratsuka 2011

Tại Hàn Quốc là lễ Chilseok (칠석). Nhật Bản cũng kỷ niệm lễ hội này để kỷ niệm ngày gặp gỡ của Orihime (織姫 Chức Cơ) (tức sao Chức Nữ và Hikoboshi (彦星 Ngạn Tinh) (tức sao Ngưu Lang), gọi là lễ Tanabata (七夕), nhưng theo dương lịch.

Lễ hội ở Nhật Bản[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội được cho là du nhập vào Nhật trong thế kỷ thứ 8 và phổ biến rộng từ thời kỳ Edo.

Nhật Bản, đặc biệt tại thành phố SendaiHiratsuka và vùng Tōhoku, lễ hội này còn được gọi là "Tanabata" và được tổ chức bắt đầu vào ngày 7 tháng 7 dương lịch hàng năm với nhiều hình ảnh trang hoàng được làm từ giấy, vào đêm trước, thường có bắn pháo bông tại công viên Nishi-kōen. Sau đó lễ hội tiếp tục được mở rộng ra tại nhiều vùng cho đến giữa tháng 8.

Theo phong tục, người dân xếp hình giấy theo 7 hình thông dụng, như cánh hạc (折り鶴; Orizuru), Kimono bằng giấy (紙衣; Kamigoromo), túi xách (巾着; Kinchaku), lưới (投網; Toami), bao (くずかご; Kuzukago),... để trang trí hoặc để tặng nhau để chúc may mắn, tốt lành.

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Những ngày này, trai gái đến chùa làm lễ Thất Tịch, cầu tình duyên, cầu cho những điều tốt đẹp nhất đến với tình yêu đôi lứa. Những người lận đận đường tình thì đến để cầu sự suôn sẻ, mong tìm được ý trung nhân thật sự. Những đôi trai gái đến được với nhau thì đi cầu cho tình yêu thêm bền chặt, gắn bó. Ngoài ra, ăn chè đậu đỏ cũng là một phương thức tâm linh với hi vọng tình yêu đôi lứa bền vững hay người độc thân tìm được tình duyên cho bản thân.[1]

Lễ Thất tịch khoảng năm 1860 trở về trước còn gọi là tết tiểu xảo, hoặc lễ thù du. Trong dg, tết tiểu xảo là tết nữ công gia chánh của phụ nữ, con gái. Buổi đêm sẽ bày bánh trái trước trăng để cầu con gái sẽ đủ tài nội trợ, nhân duyên đẹp. Còn trong cung thì vua sẽ làm lễ yến thù du ban bánh trái cho các quan viên. Trong hậu cung cũng như vậy. Thông tin lấy từ bộ Giá Viên thi tập, thơ chữ Hán Phạm Phú Thứ. Còn tới 1945 vẫn còn, có thể thấy trong văn học 1930-1945, trên báo Tiểu thuyết thứ Năm...

Ngày Thất tịch (7/7 ÂL) tồn tại trong văn hóa của người Việt từ xưa chứ không phải là mới được du nhập. Truyện về ông Ngâu - bà Ngâu tồn tại để giải thích về hiện tượng mưa ngâu vào tháng 7 Âm lịch. Cũng từ truyện này mà người ta bắt đầu kiêng cưới hỏi vào tháng 7 vì sợ giống như hai ông bà, cầu ông bà Ngâu sự khéo tay đối với nữ, sức khỏe đối với nam và hơn hết là cầu tình duyên. Đặc biệt ở chùa Hà (Hà Nội), ngày xưa cứ vào 7/7 con gái đến đây cầu rất đông.

Nó tồn tại ở cả nam lẫn bắc và có thể ở một số dân tộc thiểu số như Hoa, Tày, Mường... Tuy nhiên có lẽ nó khá nhỏ và ít được quan tâm vì chỉ nhằm vào đối tượng cần tìm người yêu (khoảng 15 đến 25). Chuyện hỉ sự xưa do cha mẹ quyết chứ đâu được tự do đi cầu nên không tạo thành một lễ hội lớn, có sức ảnh hưởng. Tuy vậy, truyền thống Việt Nam hoàn toàn có tồn tại tập tục liên quan đến ngày này từ xưa nhưng hiện tại không rõ nữa chứ không phải mới được du nhập những trong những năm gần đây như nhiều người lầm tưởng.

Tuy nhiên, những năm gần đây nó bị lãng quên. Có vẻ bên Trung nó cũng vậy. Gần đây, họ mới dựng lại và làm nó lớn, to hơn trước, ảnh hưởng đến chúng ta nên chúng ta nghĩ rằng nó không phải truyền thống mà là du nhập. Nếu không bị mai một đi thì không biết nó có nhiều tục lệ, nhiều câu chuyện khác nữa hay không hay chỉ mỗi như trên, điều đó còn phải tìm hiểu thêm.

Thế mới biết nhiều tập tục nước ta bị mai một.

Ngày lễ Thất Tịch theo dương lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Trong những năm gần đây:

  • 6 tháng 8 năm 2011
  • 23 tháng 8 năm 2012
  • 13 tháng 8 năm 2013
  • 2 tháng 8 năm 2014
  • 20 tháng 8 năm 2015
  • 9 tháng 8 năm 2016
  • 28 tháng 8 năm 2017
  • 17 tháng 8 năm 2018
  • 7 tháng 8 năm 2019
  • 25 tháng 8 năm 2020

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]