Bão Haiyan (2013)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bão Haiyan (Yolanda)
Siêu bão tây bắc Thái Bình Dương cấp 5 (SSHS)
Haiyan Nov 7 2013 1345Z.png
Bão Haiyan lúc mạnh nhất.
Thông tin chung
Hình thành Ngày 3 tháng 11 năm 2013
Tan Ngày 11 tháng 11 năm 2013
Sức gió 315 km/h (195 dặm/h) (1 phút)
230 km/h (145 dặm/h) (10 phút)
Áp suất 895 mbar (hPa)
Thiệt hại
Tổn thất 1.5 tỷ USD (2013)
Tổng số người chết 6,241 người chết đã được xác nhận và 1,785 mất tích
Khu vực chịu ảnh hưởng Liên bang Micronesia, Palau, Philippines, Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan

Một phần của Mùa bão Thái Bình Dương 2013

Bão Haiyan (tiếng Trung: 海燕; bính âm: Hǎiyàn; Hán-Việt: Hải Yến; số hiệu quốc tế: 1330; số hiệu JTWC: 31W, PAGASA: Yolanda, Việt Nam: Cơn bão số 14), còn gọi là bão Hải Yến[1][2][3], bão Hải Âu[4][5][6], là cơn bão xoáy thuận nhiệt đới siêu mạnh quét qua miền trung Philippines vào ngày 8 tháng 11 năm 2013. Haiyan là một trong những cơn bão kỷ lục có sức tàn phá mạnh nhất từng được ghi nhận. "Haiyan" là tên do Trung Quốc đặt, có nghĩa là chim hải yến.[7]

Lịch sử khí tượng[sửa | sửa mã nguồn]

Đường đi cơn bão Haiyan, bão hình thành từ đảo Chuuk giữa Thái Bình Dương, sau đó quét thẳng vào Philippines rồi vào biển Đông. Đến Việt Nam, do vừa vào đất liền, bão đổi hướng rồi đi dọc ven biển miền Trung Việt Nam sau đó đổ bộ vào các tỉnh từ Ninh Bình đến Quảng Ninh thuộc miền Bắc Việt Nam, trong đó tâm bão đổ bộ tỉnh Quảng Ninh. Cuối cùng bão đi vào đất liền Trung Quốc rồi suy yếu thành vùng thấp và tan biến.

Vào ngày 2 tháng 11, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) theo dõi một vùng áp thấp hình thành ở phía Đông của đảo Kosrae. Sau đó, vùng áp thấp này mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới vào ngày 3 tháng 11.[8][9]. Trung tâm của áp thấp nhiệt đới xoáy ở mức độ thấp cùng với vùng đối lưu sâu, Trung tâm cảnh báo bão Liên hợp cũng theo dõi và nâng cấp thành áp thấp nhiệt đới vào buổi trưa 3 tháng 11.[10][11] Cuối ngày 3 tháng 11, áp thấp nhiệt đới mạnh lên thành bão và được đặt tên là Haiyan lúc 00:00 UTC ngày 4 tháng 11[12].

Trong khi đó, JTWC cũng nâng cấp vùng áp thấp thành bão nhiệt đới, trong khi xoáy thuận này tăng cường độ một cách ổn định trong một vùng gió giật yếu đến trung bình và có hướng về phía tây dọc theo rìa phía nam của dải áp cao cận nhiệt đới.[13] Ngay sau khi JMA nâng Haiyan thành bão nhiệt đới vào sáng sớm 5 tháng 11, JTWC cũng nâng cấp thành bão, bởi một đám mây dày đặc và đặc điểm của mắt bão với các dải mây cong chặt chẽ.[14][15] 18 giờ sau, JMA nâng Haiyan thành typhoon, khi nó hình thành mắt bão và bắt đầu mạnh lên.[16][17] JTWC tiếp tục nâng Haiyan thành siêu bão vào sáng ngày 11 tháng 6.[18] Sau đó, mắt bão đi qua đảo KayangelPalau.[19]

Khoảng 12:00 UTC vào ngày 7 tháng 11, bão đã đạt được mức tàn phá đỉnh điểm với sức gió mạnh nhất duy trì trong 10 phút là 230 kilômét một giờ (140 mph) và áp suất khí quyển là 895 miliba (895,0 hPa).[20] Sáu giờ sau đó, JTWC đo được bão Haiyan có sức gió duy trì 1 phút là 315 kilômét một giờ (196 mph).[21] Bão Haiyan được xếp hạng không chính thức là cơn bão nhiệt đới mạnh thứ tư theo kỷ lục, chỉ dựa trên tốc độ gió.[22] Cơn bão thể hiện nhiều đặc tính của một cơn bão nhiệt đới hình khuyên, mặc dù một dải đối lưu mạnh vẫn hiện được duy trì ở dọc theo phía tây của hệ thống bão.[21] Vệ tinh đo được tại thời điểm đó, sử dụng phương pháp Dvorak, bão đạt tới mức tối đa trên thang đo là T#8,0.[21]

Công tác phòng tránh bão[sửa | sửa mã nguồn]

Ảnh động được tăng cường vòng lặp vệ tinh hồng ngoại của bão Haiyan với sức tàn phá mạnh nhất khi đổ bộ ở Phillipines.

Micronesia và Palau[sửa | sửa mã nguồn]

Theo tuyên bố của JTWC về áp thấp nhiệt đới 31W vào ngày 03 tháng 11, một thông điệp cảnh báo và theo dõi bão nhiệt đới được phát đi tới các nơi như Chuuk, Losap, and Poluwat trong Liên bang Micronesia. Xa hơn về phía tây, Faraulep, Satawal, và Woleai, được đặt dưới thông điệp cảnh báo và theo dõi bão cuồng phong trong khi FananuUlul được đặt dưới thông điệp cảnh báo và theo dõi bão nhiệt đới.[23]

Philippines[sửa | sửa mã nguồn]

Haiyan là bão cuồng phong cấp 5, cấp cao nhất ở ngoài khơi biển phía đông Philippines vào ngày 7 tháng 11.

Các nhà chức trách đã huy động lực lượng cảnh sát ở vùng Bicol để phòng chống cơn bão.[24] Ở hai tỉnh SamarLeyte, các lớp học bị hủy bỏ, và những người dân trong khu vực ngập lụt và lở đất bị buộc phải đi sơ tán.[25] Một số khu vực bị bão đe dọa bị ảnh hưởng bởi trận động đất xảy ra trước đó ở Bohol.[26] Tổng thống Philippines đã yêu cầu quân đội triển khai máy bay và trực thăng tới các vùng bị ảnh hưởng.[27] Khi bão Haiyan đang di chuyển với tốc độ rất nhanh, PAGASA đã phát đi tín hiệu cảnh báo tới nhiều khu vực nước này. Khoảng 60 tỉnh bao gồm thủ đô Manila bị đặt dưới tình trạng báo động.[28] Khoảng gần 1 triệu người đã được sơ tán đến các khu trú bão trên khắp 20 tỉnh của Philippines. 3 máy bay vận tải, 20 tàu hải quân, 32 máy bay quân sự và trực thăng đã được lệnh sẵn sàng tham gia công tác cứu trợ khi cần thiết.[29]

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Theo đánh giá, bão Haiyan có khả năng trở thành cơn bão mạnh nhất trong lịch sử đổ bộ vào Việt Nam. Theo ông Bùi Minh Tăng, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, đây là một hiện tượng chưa từng xảy ra tại Việt Nam, do đó có thể cần xem xét công bố tình trạng khẩn cấp tại một số địa phương bão ảnh hưởng. Tất cả tàu thuyền đang hoạt động trong vùng biển bắc vĩ tuyến 8 đến nam vĩ tuyến 16 và đông kinh tuyến 112 được kêu gọi rời khỏi khu vực này trước 19 giờ ngày 8 tháng 11. Khu vực sơ tán dân sẽ là từ Thừa Thiên - Huế đến Quảng Ngãi, có thể một phần phía bắc tỉnh Bình Định.[30] Việc sơ tán dân tại khu vực ven biển được thực hiện trong ngày 9 tháng 11 với quy mô lớn chưa từng có: tại Thừa Thiên - Huế thực hiện di dời 113.000 người, tại Quảng Ngãi di dời 80.000 hộ dân với hơn 400.000 nhân khẩu, tại Đà Nẵng đã hoàn thành việc di dời 133.000 hộ với 494.000 nhân khẩu, tại Bình Định đã di dời xong 811 hộ ven biển với 2.300 nhân khẩu. Tỉnh Hà Tĩnh cũng đã lên kế hoạch sơ tán 15.000 hộ dân với 50.000 người. Nghệ An đã có phương án sơ tán cho 26.000 hộ dân ven biển.[31][32][33] Tính đến 6 giờ ngày 9 tháng 11, lực lượng bộ đội biên phòng các tỉnh từ Quảng Ninh đến Kiên Giang đã hướng dẫn, thông báo cho 85.245 tàu thuyền với 383.599 người về hướng đi của bão để chủ động phòng tránh.[34]

Thiệt hại[sửa | sửa mã nguồn]

Micronesia và Palau[sửa | sửa mã nguồn]

Ở Kayangel trên đảo Palau, sóng cao đã phá hủy nhiều ngôi nhà,[35] còn gió mạnh làm đổ nhiều cây cối.[19] Mặc dù cư dân từ chối sơ tán, nhưng không có thương vong trên đảo. Trực thăng đã bay đến đảo để khảo sát thiệt hại và cung cấp hàng cứu trợ. Chính phủ đã lên kế hoạch sơ tán những người mất nhà cửa từ đảo này.[36] Koror, Babeldaob và Kayangel bị cúp nước và điện. Ở Koror, tốc độ gió đạt 120 km/h (75 mph) thổi tung mái nhà, làm đổ cây cối và các cột điện. Đường đê đắp cao nối liền hòn đảo với một bệnh viện ngoài biển bị đóng cửa tạm thời do ngập lụt.[37] Koror ít bị thiệt hại do tâm bão quét qua phía bắc,[19] nhưng đường sá bị ngập. Ở phía bắc của Babeldaob, bão Haiyan làm hư hại các trường học và tòa nhà.[35] Do nằm gần Haiyan, cơn bão đi qua đã làm cho Kayangel bị ngập lụt toàn diện, và tất cả ngôi nhà đều bị phá hủy. Tuy không có người nào thiệt mạng, nhưng 69 người đã được di dời.[37]

Philippines[sửa | sửa mã nguồn]

Một ngôi nhà chỉ còn các cột trụ tại Phillipines sau cơn bão

Đầu tiên, Haiyan đổ bộ vào đảo Guiuan, Đông Samar vào lúc 4 giờ 45 phút (giờ địa phương; 20 giờ 45 phút UTC) với tốc độ gió lên đến 196 mph (315 km/h), Haiyan trở thành siêu bão mạnh nhất trên thế giới từng đổ bộ vào đất liền.[38][39]

Lúc 8 giờ 44 phút GMT, có hơn 100.000 người phải sống trong các trung tâm sơ tán và hàng trăm chuyến bay bị hủy bỏ, thông tin liên lạc với Tacloban, một thành phố có khoảng 200.000 người, đã bị gián đoạn sau khi cơn bão xảy ra.[40] PAGASA ghi nhận lở đất xảy ra 6 lần ở quần đảo Visayas.[41] Có khoảng 3 người chết theo thông báo của Hội đồng Kiểm soát và Giảm nhẹ Thiên tai Philippines (NDRRMC) và 7 người bị thương. Sóng lớn do bão cũng xuất hiện nhiều nơi. Trên đảo Leyte và Samar, PAGASA đo được sóng cao 4–5 m.[42] Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) của Hải quân Mỹ thậm chí còn ghi nhận được những đợt sóng cao tới 15 m. Đảo Leyte và thành phố Tacloban là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, nhà cửa tại đây gần như bị san phẳng hoàn toàn. Sự tàn phá của cơn bão được mô tả là "giống như một trận sóng thần".[43]

Ngày 9 tháng 11, một ngày sau khi cơn bão quét qua Philippines, Hội Chữ Thập Đỏ ước tính thiệt hại nhân mạng có thể lên đến 1.200 người.[44]

Tính đến 10 giờ ngày 9 tháng 11 (giờ GMT), Hội đồng Kiểm soát và Giảm nhẹ Thiên tai Philippines đã chính thức xác nhận có 138 người đã chết do bão Haiyan và 350.000 người khác phải đi sơ tán.[43]

Ngày 10 tháng 11, ông Tescon Lim, lãnh đạo Tacloban, thủ phủ của tỉnh Leyte, cho biết số người thiệt mạng chỉ tính riêng tại thành phố này "có thể lên đến 10.000 người".[45][46] Số người rơi vào cảnh không gia cư ước tính khoảng 620.000 người và 9,5 triệu người bị ảnh hưởng.[47] Thiệt hại kinh tế ước tính ban đầu có thể lên đến 14 tỷ USD.[48]

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Do bão liên tục đổi hướng và đã suy yếu nhiều trong quá trình hoạt động trên Biển Đông nên đã không gây ra thiệt hại quá lớn tại Việt Nam như dự kiến ban đầu.[cần dẫn nguồn] Tại các tỉnh miền Trung Việt Nam bão không đổ bộ, nhưng theo thông kê chính thức đã có 9 người chết, chủ yếu do các nguyên nhân gián tiếp như một số các tai nạn khi người dân trèo nên mái nhà chằng chống nhà cửa.[49] 3 giờ sáng ngày 11 tháng 11, bão Haiyan đã đổ bộ vào Quảng NinhHải Phòng. Tại Quảng Ninh bão không gây thiệt hại về người, nhưng đã làm tốc mái gần 500 căn nhà, làm chìm 20 tàu thuyền và 5 nhà bè, gây mất điện tại 6/8 huyện của tỉnh. Cột ăng ten cao 52 m của Đài Phát thanh - Truyền hình thành phố Uông Bí đã bị gió bão quật đổ.[50]

Trung Quốc và Đài Loan[sửa | sửa mã nguồn]

Tại thành phố Tân Bắc, Đài Loan, sóng biển lớn do ảnh hưởng của bão Haiyan đã cuốn trôi và làm 8 người thiệt mạng.[51] Tại cảng Tam Á trên đảo Hải Nam, Trung Quốc, một chiếc tàu hàng đang neo đậu đã bị cuốn trôi ra biển, làm 6 thủy thủ trên tàu mất tích.[52]

Kỷ lục[sửa | sửa mã nguồn]

Haiyan là cơn bão đổ bộ vào đất liền mạnh nhất trong lịch sử.Ở cường độ mạnh nhất, Haiyan tốc độ gió tối đa duy trì trong 10 phút (JMA đánh giá) là 230 km/h (145 mph hay 125 hải lý trên giờ) tương đương với bão Megi (2010) với 230 km/h (về áp suất thì nó vẫn kém Megi 10 mbar) và tốc độ gió tối đa duy trì trong 1 phút là 315 km/h (195 mph hay 170 hải lý trên giờ) (tốc độ gió cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1966, đứng thứ tư không chính thức trong kỷ lục các cơn bão có sức gió mạnh nhất sau Siêu bão Ida năm 1958 (325 km/h), Siêu bão Violet năm 1961 (335 km/h) và Siêu bão Nancy năm 1961 (345 km/h), cao hơn cả Siêu bão Tip mạnh nhất thế giới và cả bão Megi (2010) (305 km/h))[38][53], gió giật 380 km/h (235 mph hay 205 hải lý trên giờ) cùng với áp suất thấp kỉ lục 895 hêctôpascal (26,43 inHg) (thấp nhất trong 3 năm qua chỉ sau bão Megi (2010) với áp suất 885 hêctôpascal (26,13 inHg)).[38]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bão mạnh nhất không thiết phải là bão có sức gió cao nhất, là bão có áp suất thấp nhất. Siêu bão Tip năm 1979 là cơn bão mạnh nhất vì có áp suất thấp nhất là 870 hêctôpascal (25,69 inHg). Trong 2 cơn bão có cùng áp suất, bão có sức gió cao hơn sẽ mạnh hơn. Trong 2 cơn bão có cùng sức gió, bão có áp suất thấp hơn sẽ mạnh hơn. Trong 2 cơn bão bất kì, bão có sức gió cao hơn nhưng lại có áp suất cao hơn sẽ không mạnh bằng bão có sức gió thấp hơn nhưng lại có áp suất thấp hơn.
  • Bão có tốc độ gió duy trì trong 1 phút (theo đánh giá của JTWC) từ 240 km/h (150 mph hay 130 hải lý trên giờ) trở lên và có áp suất ≤920 hêctôpascal (27,17 inHg) được xem là siêu bão (Super typhoon).

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Phan Hậu. Siêu bão Hải Yến sẽ đổ bộ miền Trung, gây mưa lớn đến Hà Nội. Ngày 7 tháng 11 năm 2013 [Ngày 8 tháng 11 năm 2013].
  2. ^ Lưu Minh Hải. Siêu bão Hải Yến giật trên cấp 17 sắp vào biển Đông. Ngày 8 tháng 11 năm 2013 [Ngày 8 tháng 11 năm 2013].
  3. ^ Việt Phương. Tại sao bão Hải Yến lại quá mạnh?. Ngày 8 tháng 11 năm 2013 [Ngày 8 tháng 11 năm 2013].
  4. ^ Siêu bão Hải Âu giật cấp 17-18 đe dọa biển Đông. Ngày 7 tháng 11 năm 2013 [Ngày 9 tháng 11 năm 2013].
  5. ^ T.Thanh, T.Phú. Hết áp thấp lại lo siêu bão. Ngày 8 tháng 11 năm 2013 [Ngày 9 tháng 11 năm 2013].
  6. ^ Ngân Tuyền. Siêu bão Hải Âu tương đương bão Katrina năm 2005 nước Mỹ hứng chịu. Ngày 9 tháng 11 năm 2013 [Ngày 9 tháng 11 năm 2013].
  7. ^ 热带气旋名称的意义。2013年7月24日[2013年11月8日]。
  8. ^ “Significant Tropical Weather Advisory for the Western and South Pacific Oceans 020600Z-030600ZNov2013”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  9. ^ “WWJP25 RJTD 030000”. Japan Meteorological Agency. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  10. ^ “Prognostic Reasoning for Tropical Depression 31W (Thirtyone) Warning NR 01”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  11. ^ “REF IS Tropical Cyclone Formation Alert (WTPN22 PGTW 030530)”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  12. ^ “WTPQ21 RJTD 031800 RSMC Tropical Cyclone Advisory”. Japan Meteorological Agency. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  13. ^ “Prognostic Reasoning for Tropical Storm 31W (Haiyan) Warning NR 04”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  14. ^ “WTPQ21 RJTD 050000 RSMC Tropical Cyclone Advisory”. Japan Meteorological Agency. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  15. ^ “Prognostic Reasoning for Typhoon 31W (Haiyan) Warning NR 08”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  16. ^ “WTPQ21 RJTD 051800 RSMC Tropical Cyclone Advisory”. Japan Meteorological Agency. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  17. ^ “Prognostic Reasoning for Typhoon 31W (Haiyan) Warning NR 11”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  18. ^ “Prognostic Reasoning for Super Typhoon 31W (Haiyan) Warning NR 12”. Joint Typhoon Warning Center. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  19. ^ a ă â “Palau assesses damage after Super Typhoon Haiyan”. Australia Network News. 7 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  20. ^ “WTPQ21 RJTD 071200 RSMC Tropical Cyclone Advisory”. Japan Meteorological Agency. 7 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  21. ^ a ă â “Prognostic Reasoning for Super Typhoon 31W (Haiyan) Nr 19”. Joint Typhoon Warning Center. United States Navy. 7 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  22. ^ Jeff Masters (7 tháng 11 năm 2013). “Super Typhoon Haiyan: Strongest Landfalling Tropical Cyclone on Record”. Weather Underground. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  23. ^ Derek L. Williams (3 tháng 11 năm 2013). “Tropical Depression 31W Advisory Number 1”. National Weather Service Office in Tiyan, Guam. National Oceanic and Atmospheric Administration. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2013. 
  24. ^ Ellalyn B. De Vera and Aaron B. Recuenco (6 tháng 11 năm 2013). “Super Typhoon ‘Yolanda’ may hit Visayas Friday”. Manila Bulletin. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  25. ^ FR Jimenez (7 tháng 11 năm 2013). “PNoy, nagbabala sa seryosong peligrong dala ng 'super typhoon' na si 'Yolanda'”. GMA News. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  26. ^ Joey Gabieta, Jani Arnaiz, Nestor Burgos, Doris Bongcac, Carla Gomez, Carmel Loise Matus and Jhunnex Napallacan (7 tháng 11 năm 2013). “Evacuation centers, rescue plans set in Visayas for supertyphoon Yolanda”. Inquirer. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  27. ^ Kristine Angeli Sabillo (7 tháng 11 năm 2013). “Aquino: PH ready to face supertyphoon ‘Yolanda’”. Inquirer. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  28. ^ ANC (7 tháng 11 năm 2013). “'Yolanda' accelerates, signal number 4 up over parts of E. Visayas”. ANC and Yahoo. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  29. ^ Kate Hodal, "Philippines: thousands evacuated as Typhoon Haiyan strikes", The Guardian, cập nhật ngày 13 tháng 11 năm 2013.
  30. ^ "Thủ tướng: Huy động cả hệ thống chính trị phòng chống siêu bão Haiyan", báo Người Lao Động, cập nhật ngày 9 tháng 11 năm 2013.
  31. ^ "Di dân tránh siêu bão Haiyan quy mô lớn chưa từng thấy", báo Tiền Phong, cập nhật ngày 10 tháng 11 năm 2013.
  32. ^ "Đà Nẵng sơ tán xong gần 133.000 dân tránh siêu bão", báo Tiền Phong, cập nhật ngày 11 tháng 10 năm 2013.
  33. ^ "Di dân tránh bão lớn nhất từ trước đến nay", Vietnamnet, cập nhật ngày 10 tháng 11 năm 2013.
  34. ^ "Siêu bão đang hướng vào Quảng Ngãi - Quảng Trị", Vietnamnet, cập nhật ngày 10 tháng 11 năm 2013.
  35. ^ a ă (November 7, 2013) Palau: Typhoon Haiyan - initial damage reports as at 7 November 2013 , ReliefWeb. (Report). Retrieved on November 7, 2013.
  36. ^ “Palau assesses damage after Super Typhoon Haiyan”. Australian Broadcasting Corporation. 7 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013. 
  37. ^ a ă (November 7, 2013) OCHA Flash Update #3 FSM & Palau | Tropical Storm Haiyan (31W) . ReliefWeb. (Report). Retrieved on November 7, 2013.
  38. ^ a ă â Mullen, Jethro (8 tháng 11 năm 2013). “Super Typhoon Haiyan, one of strongest storms ever, hits central Philippines”. CNN. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  39. ^ Williams, Rob (8 tháng 11 năm 2013). “Typhoon Haiyan: Most powerful storm to ever hit land batters Philippines with 200mph winds”. The Independent. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  40. ^ “Super Typhoon Haiyan, one of strongest storms ever, hits central Philippines”. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  41. ^ Brian K. Sullivan, Cecilia Yap & Joel Guinto (8 tháng 11 năm 2013). “Super Typhoon Haiyan Slams Philippines With Category-5 Power”. Bloomberg. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  42. ^ Our Foreign Staff (8 tháng 11 năm 2013). “Super Typhoon Haiyan smashes in to Philippines”. Telegraph. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2013. 
  43. ^ a ă "Typhoon Haiyan: Hundreds feared dead in Philippines", BBC, cập nhật lúc 16 giờ 52 phút ngày 9 tháng 11 năm 2013 (giờ GMT).
  44. ^ “Death toll likely exceeds 1,000 after typhoon slams Philippines”. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2013. 
  45. ^ “10.000 người có thể đã chết do bão Haiyan ở Philippines”. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2013. 
  46. ^ “Typhoon Haiyan death count could reach 10,000 in Central Philippines: officials”. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2013. 
  47. ^ “Philippines storm kills estimated 10,000, destruction hampers rescue efforts”. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2013. 
  48. ^ “Super Typhoon Haiyan kills 100 in central Philippines”. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2013. 
  49. ^ "Bão không vào, miền Trung 8 người chết", Vietnamnet, cập nhật ngày 11 tháng 11 năm 2013.
  50. ^ "Bão càn quét Quảng Ninh, đổ cột ăng ten 52m", Vietnamnet, cập nhật ngày 11 tháng 11 năm 2013.
  51. ^ "8-meter waves kill 8 in Taiwan", Xinhua News, cập nhật ngày 10 tháng 11 năm 2013.
  52. ^ "Typhoon Haiyan brings gales, rainstorms to S China", Xinhua News, ngày 11 tháng 11 năm 2013.
  53. ^ Super Typhoon Haiyan, Wunderground.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]