Bảo Thắng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tọa độ: 22°22′56″B, 104°10′38″Đ

Bảo Thắng
Địa lý
Huyện lỵ Thị trấn Phố Lu
Vị trí: Trung tâm của tỉnh Lào Cai
Diện tích: 691,55 km²
Số xã, thị trấn: 3 thị trấn, 12
Dân số
Số dân: 100.577 người (2009) [1]
Mật độ: 149 người/km² người/km²
Thành phần dân tộc:
Hành chính
Chủ tịch Hội đồng nhân dân: {{{HĐND}}}
Chủ tịch Ủy ban nhân dân: Vũ Văn Tuấn
Bí thư Huyện ủy: Nguyễn Quốc Trị
Thông tin khác
Điện thoại trụ sở: (84.20).3862202
Số fax trụ sở:
Website:


Bảo Thắng là một huyện biên giới phía Bắc của Việt Nam, thuộc tỉnh Lào Cai.

Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện nằm ở trung tâm tỉnh Lào Cai, phía Bắc giáp với huyện Hà Khẩu (Vân Nam - Trung Quốc) với 7 km đường biên và huyện Mường Khương, phía Đông và Đông Bắc giáp với huyện Bắc HàMường Khương, phía tây giáp huyện Sa Pa, tây bắc tiếp giáp thành phố Lào Cai, phía nam là huyện Bảo YênVăn Bàn.

Diện tích, dân số, giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện có diện tích 691,55 km² và dân số 100.577 người (đông nhất tỉnh Lào Cai). Huyện lỵ là thị trấn Phố Lu nằm cách thành phố Lào Cai khoảng 40 km về hướng đông nam. Huyện lị là thị trấn Phố Lu. Trên địa bàn huyện có Quốc lộ 70, có đường sắt Côn Minh-Hà Nội, quốc lộ 4E, sông Hồng đi qua. Ngoài ra còn có nhiều tỉnh lộđường liên xã tới các thôn bản.

Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Bảo Thắng có 15 , thị trấn: bên hữu ngạn sông Hồng có 5 xã và 01 thị trấn, bên tả ngạn sông Hồng có 7 xã và 2 thị trấn:

  • Thị trấn:
  1. Thị trấn Phố Lu (huyện lị)
  2. Thị trấn Nông trường Phong Hải
  3. Thị trấn Tằng Loỏng
  • Các xã:
  1. Bản Cầm
  2. Bản Phiệt
  3. Gia Phú
  4. Phong Niên
  5. Phố Lu
  6. Phú Nhuận
  7. Sơn Hà
  8. Sơn Hải
  9. Thái Niên
  10. Trì Quang
  11. Xuân Giao
  12. Xuân Quang

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Địa danh Bảo Thắng có từ thời xưa (保勝關, Bảo Thắng quan) dùng để chỉ vùng cửa khẩu của Đại Việt thông sang Trung Quốc. Lợi dụng sự suy yếu của Đại Việt, trong các năm 16881690 các Thổ ty Khai Hóa, Mông Tự (Vân Nam nhà Thanh) đã chiếm một số thôn, động của châu Thủy Vĩ. Nhà Lê đòi nhiều lần nhưng quân Thanh không trả [2]. Từ năm 1848, thổ phỉ và nạn cướp bóc hoành hành mạnh ở vùng này. Để đối phó, vua Tự Ðức phải nhờ quân Thanh vào cùng tiễu phỉ. Sau đó nhà Nguyễn còn dùng dư đảng của phong trào Thái Bình Thiên QuốcLưu Vĩnh Phúc được giao quyền cai trị và thu thuế vùng Bảo Thắng [3]. Cuối thế kỷ 19 vùng này thuộc châu Thủy Vĩ (水尾州), phủ Quy Hóa, trấn Hưng Hóa (興化鎭). Khi đó Bảo Thắng bao gồm cả một phần thành phố Lào Cai sau này (Khu vực cửa khẩu và các phường: Phố Mới, Vạn Hoà, Nam Cường, Thống Nhất, Pom Hán, Soi Lần; các xã Cam Đường, Tả Phời, Hợp Thành)[4],[5].

Năm 1905, người Pháp lấy phần đất của châu Thuỷ Vỹ bên hữu ngạn sông Hồng sáp nhập vào Chiêu Tấn, vẫn lấy tên là châu Thuỷ Vỹ. Từ đó địa danh Chiêu Tấn không còn. Phần đất của châu Thuỷ Vỹ bên tả ngạn sông Hồng được tách ra lập thành châu Bảo Thắng, ổn định đến khi lập tỉnh Lào Cai (năm 1907). Khi đó châu Bảo Thắng có 11 xã, phố trại và 30 làng, bản, phố: Lào Cai 老街, Phố Mới 鋪買, Trại Mới 寨買, Soi Mười 𤐝𨒒, Sơn Mãn 山滿, Giang Đông 江東, Cánh Chín 𦑃𠃩, Thái Niên 太年, Phố Lu 富瀘, Xuân Quang 春光, Phong Niên 豐年. Còn châu Thuỷ Vĩ có 4 xã là xã Nhạc Sơn 樂山 (16 thôn bản) xã Xuân Giao 春胶 (14 thôn bản); xã Cam Đường 甘堂 (137 thôn, bản) xã Gia Phú 加富 (16 thôn bản) với tổng số 83 thôn bản [4],[5].

Ngày 9-3-1944, thống sứ Bắc Kỳ ban hành nghị định bãi bỏ châu Thuỷ Vĩ, châu Bảo Thắng, thành lập phủ Thuỷ Vĩ, phủ Bảo Thắng, 3 châu Bát Xát, Sa Pa, Bắc Hà và khu đô thị Lào Cai. Phủ Bảo Thắng gồm 17 xã, làng: Nhạc Sơn, Cam Đường, Gia Phú, Xuân Giao, Pha Long, Mường Khương, Bản Lầu, Phong Niên, Xuân Quang, Phố Mới, Trại Mới, Soi Mười, Sơn Mãn, Cánh Chín, Giang Đông, Thái Niên, Phố Lu. Lỵ sở của phủ đặt tại Lào Cai. Từ 1944 mới gọi là huyện. Tuy địa giới đã điều chỉnh nhiều lần nhưng địa danh "Bảo Thắng" thì giữ nguyên suốt mấy chục năm và nó cũng không hàm ý chỉ vùng cửa khẩu với Trung Quốc nữa[6].

Sau khi tái chiếm Lào Cai (tháng 12 năm 1947), thực hiện chính sách chia để trị, người Pháp đã lấy sông Hồng làm ranh giới thành lập 2 tỉnh Phong Thổ nằm trong xứ Thái tự trị bên hữu ngạn và tỉnh Lào Cai trong Xứ Nùng tự trị bên tả ngạn, khi đó Bảo Thắng chia đôi về 2 tỉnh. Nhưng chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn giữ nguyên địa danh, địa giới cũ [7].

Trong Chiến dịch Lê Hồng Phong (từ ngày 08/2 tới ngày 10/3/1950), Bộ Chỉ huy quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã chọn đồn Phố Lu làm điểm khởi hoả và Trung đoàn 102 bằng chính những khẩu súng ĐKZ vừa được chế tạo tại xưởng quân khí Trần Đại NghĩaViệt Bắc thực hiện. 2 đại đội bị tiêu diệt, một máy bay bị hạ khiến binh lính trong đồn phải hàng và ngày 13 tháng 2 năm 1950 Phố Lu, tiếp là Xuân Quang, Gia Phú...được giải phóng; các khu du kích ở Phong Niên, Bản Lầu hoạt động mạnh. Khu du kích tả ngạn sông Hồng đã đánh trả các đợt càn quét của đối phương hồi 5-8/1950, âm mưu lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt của Pháp bị phá vỡ. Do có những khu căn cứ du kích hoạt động mạnh và vững nên trong kháng chiến Bảo Thắng thực sự trở thành cái nôi của phong trào Cách mạng trong hậu địch ở Lào Cai[7]. Trong màn II Chiến dịch Lê Hồng Phong (từ ngày 16/9 đến ngày 14/10/1950), Bảo Thắng và tạo đà cho toàn tỉnh Lào Cai hoàn toàn được giải phóng vào ngày 01/11/1950.

Trong những năm 1960-1975, một số xã được tách ra lập thị xã Cam Đường (xã Cam Đường, Hợp Thành, Tả Phời và các thôn Cốc Xa, Lùng Thắng, Xóm Mới, Đồng Hồ, Tùng Tung của xã Nam Cường); có thôn nhập vào thị xã Lào Cai (Vạn Hoà); một số xã đổi tên (Lê Lợi, Bình Đẳng, Quang Trung) hay lập mới (Sơn Hải, Phong Hải) nên địa danh, địa giới có thay đổi.

Sau Chiến tranh biên giới tháng 2 năm 1979, Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam có những điều chỉnh địa giới vùng Lào Cai. Sau khi hợp nhất thị xã Lào Cai và Cam Đường thành thị xã Lào Cai[8][9] đã điều chỉnh địa giới một số xã của các huyện Bảo Thắng, Mường Khương và thị xã Lào Cai thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn; theo đó, 2 xã Nam Cường (nay là phường Nam Cường) và Cam Đường được sáp nhập về thị xã Lào Cai.

Bước vào công cuộc Đổi mới, Chính phủ CHXHCN Việt Nam đã giải thể xã Tằng Loỏng để thành lập thị trấn Tằng Loỏng (thị trấn công nghiệp)[10]. Tiếp theo là việc tách hai xã Tả Phời và Hợp Thành của huyện Bảo Thắng để sáp nhập vào thị xã Lao Cai[11]. Từ đó Bảo Thắng có 13 xã, 3 thị trấn.

Khi tỉnh Lào Cai được tái lập (ngày 12 tháng 8 năm 1991), địa giới Bảo Thắng được giữ nguyên và thị trấn Phố Lu trở thành nơi tập kết của một số cơ quan tỉnh. Khi thị xã Lào Cai cơ bản hoàn thành việc tái thiết cơ sở hạ tầng, các cây cầu, tuyến đường bộ, đường sắt nối thông (1994), Phố Lu chỉ còn là thị trấn huyện lị.

Kinh tế, xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Là huyện vùng thấp nằm ở trung tâm Lào Cai, dân số đông (100.577 người); thuận đường giao thông sắt, thủy, bộ, trình độ dân cư cao hơn một số huyện và là địa bàn có biên giới lại là cửa ngõ vào thành phố tỉnh lị có nhiều thuận lợi phát triển kinh tế-văn hóa-xã hội.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.9.
  2. ^ Đại Việt sử ký toàn thư
  3. ^ Việt Nam sử lược
  4. ^ a ă Đào Duy Anh, Đất nước Việt Nam qua các đời
  5. ^ a ă Địa danh và tài liệu lưu trữ về làng xã Bắc Kỳ của Vũ Thị Minh Hương và cộng sự, NXBVH, Hà Nội 1999
  6. ^ Kỷ yếu 100 năm Lào Cai
  7. ^ a ă "Lịch sử Đảng bộ tỉnh Lào Cai", tập I - NXBCTQG-Hà Nội, 1994
  8. ^ Quyết định ngày 17/4/1979 của Hội đồng Chính phủ
  9. ^ Quyết định số 61/CP ngày 26/02/1980
  10. ^ Quyết định số 3/HĐBT ngày 11/01/1986 của Hội đồng Bộ trưởng
  11. ^ Quyết định số 8/HĐBT ngày 13/01/1986