François Arago

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
François Arago

Sinh 26 tháng 2 năm 1786
Estagel, Pháp
Mất 2 tháng 10, 1853 (67 tuổi)
Paris, Pháp
Quốc tịch  Pháp
Tôn giáo Vô thần[1]
Ngành Toán học
Nơi công tác Đài thiên văn Paris
Các sinh viên nổi tiếng Nicolas Léonard Sadi Carnot
Vợ/chồng

François Jean Dominique Arago (1786-1853) là nhà toán học, nhà vật lý, nhà thiên văn học người Pháp. Ông còn là một Thủ tướng Pháp thời Đệ nhị Cộng hòa.

Những đóng góp[sửa | sửa mã nguồn]

Điện từ học[sửa | sửa mã nguồn]

Ngay sau báo cáo của Hans Christian Ørsted về khả năng tác dụng từ của dòng điện, Arago cùng với André-Marie Ampère, Siméon-Denis PoissonJean-Baptiste Biot trở thành những người hăng hái nhất của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp trong việc kiểm định kết quả của Ørsted. Arago biết đến công bố trên của nhà vật lý người Đan Mạch khi đang đi du lịch ở nước ngoài. Khi trở về Paris, ông mô tả lại thí nghiệm mà Ørsted đã làm vào ngày 11 tháng 9 năm 1820. Bài toán về sự liên hệ giữa lực điện và lực từ được nhiều nhà khoa học chú ý và chỉ trong vài tháng, nhiều khám phá đã xuất hiện. Arago đã tìm ra cảm ứng điện từ và chứng minh rằng một cuộc dây có dòng điện chạy qua có tính chất như một thanh nam châm. Arago đã báo cáo thí nghiệm của Ørsted lên Viện Hàn lâm Khoa học vào tháng 9 năm 1820 mà ông làm lại, khiến Ampère phải chú ý[2].

Quang học[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài ra, Arago cùng với Augustin-Jean Fresnel ủng hộ lý thuyết sóng ánh sáng của Thomas Young khi qua thí nghiệm của mình, cả hai đều thấy ánh sáng bị phân cực theo hướng vuông góc với nhau, không hề có sự giao thoa[3].

Thiên văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Arago đã ủng hộ việc đặt tên cho sao Hải VươngLe Verrier, mặc dù nó bị phản đối ở ngoài Pháp[4].

Khác[sửa | sửa mã nguồn]

Arago còn là người giúp cho Butte aux Cailles có một cái giếng, từ đó có một cái bể bơi vào năm 1866.

Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]

Tên của Arago được đặt cho tiểu hành tinh 1005 Arago và được ghi trên tháp Eiffel. Ông được chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise. Và nhân dịp kỷ niệm 200 năm ngày sinh của ông, trong các năm 1989-1994, người ta đã dựng lên 135 bức tượng dọc theo kinh tuyến đi qua Paris, trong đó có 9 cái thuộc Công viên Montsouris.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Theresa Levitt (2009). “4: A Vital Matter: Light and Life”. The Shadow of Enlightenment: Optical and Political Transparency in France 1789-1848: Optical and Political Transparency in France 1789-1848. Oxford University Press. tr. 105. ISBN 9780191562631. “The same Arago who spent his time criticizing unfounded myths now peddled them. Arago the atheist now spoke of souls.” 
  2. ^ Lịch sử điện từ học, Tiến sĩ Lê Văn Hoàng
  3. ^ Lịch sử quang học, Trần Nghiêm
  4. ^ Baum & Sheehan (2003):109–110