Halloween

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Halloween
Halloween
Jack-o'Lantern
Tên gọi khác All Hallows’ Eve
Đêm trước Lễ Các Thánh
Cử hành bởi Khắp thế giới
Kiểu tôn giáo, theo truyền thống Kitô giáo và Celt
Ngày 31 tháng 10
Hoạt động Hóa trang, "trick-or-treating" trong quần áo hóa trang, lửa mừng, tiên đoán, đớp táo.
Liên quan đến Samhain, Lễ Các Thánh

Halloween hay Hóa lộ quỉ[1] là một ngày lễ hội truyền thống được tổ chức vào đêm ngày 31 tháng 10 hàng năm, tương tự như ngày tiến sĩ Việt Nam mồng 7 tháng 7 lịch âm hằng năm. Đặc biệt trong ngày này những đứa trẻ sẽ hoá trang trong những bộ trang phục quái lạ đi đến gõ cửa những ngôi nhà để xin bánh kẹo. Ngày lễ này được tổ chức ở các nước phương Tây, chủ yếu ở Hoa Kỳ, Canada, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, Ireland, Puerto Rico và bắt đầu trở nên phổ biến tại Úc, New Zealand và có cả ở Việt Nam.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Sử gia Nicholas Rogers, người đã khám phá Halloween, ghi chú rằng trong khi "một số nhà nghiên cứu văn học dân gian đã phát hiện nguồn gốc của nó trong lễ La Mã của Pomona, nữ thần của trái cây và hạt giống, hoặc trong ngày lễ của người chết gọi là Parentalia, nó rõ ràng có liên quan đến các lễ hội Celtic của Samhain, mà ban đầu được gọi là Samuin (phát âm là sow-an hoặc sow-in)". Tên gọi này có nguồn gốc từ tiếng Ailen cổ và có nghĩa là "kết thúc mùa hè".

Tuy nhiên, theo từ điển Oxford của truyền thuyết dân gian Anh[2]: "Chắc chắn là Samhain là một thời gian cho buổi họp mặt lễ hội và các văn bản thời trung cổ và văn hóa dân gian Ailen sau Ailen, tiếng xứ WalesScotland sử dụng nó như một thiết lập cho cuộc gặp gỡ siêu nhiên, nhưng không có bằng chứng cho thấy nó đã được kết nối với người chết trong thời tiền Kitô giáo, hoặc rằng các nghi lễ tôn giáo ngoại giáo đã được tổ chức.

Các huyền thoại Ailen trong đó đề cập đến Samhain được viết trong thế kỷ 20 và 11 tu sĩ Kitô giáo. Đây là khoảng 200 năm sau khi Giáo hội Công giáo khánh thành. Tất cả các vị thánh và ít nhất 400 năm sau khi Ireland đã trở thành Kitô hữu.

Nguồn gốc của tên[sửa | sửa mã nguồn]

Snap Apple Night (1832) của Daniel Maclise. Chơi trò chơi và bói toán tại một bữa tiệc Halloween ở Blarney, Ireland.

Danh từ tiếng Anh "Halloween" lần đầu tiên xuất hiện vào thế kỷ 16 và đại diện cho một biến thể Scotland của đầy đủ hơn "All-Hallows-Even (evening)", có nghĩa là đêm trước Lễ Các Thánh (tiếng Anh: All Saints Day hoặc All Hallows Day).[2]. Mặc dù cụm từ All-Hallows-Even được tìm thấy trong Tiếng Anh Cổ (ealra hālgena mæssedæg), All-Hallows-Even cả bản thân nó là không xác nhận cho đến 1556[2]

Biểu tượng[sửa | sửa mã nguồn]

Đèn lồng ở Kobe, Nhật Bản

Phát triển của hiện vật và biểu tượng liên quan đến Halloween được hình thành theo thời gian. Ví dụ: củ cải khoét rỗng khoét hình mặt quỷ thành những chiếc đèn lồng, bên trong cắm 1 cây nến như là một cách ghi nhớ các linh hồn đang chịu tội. Củ cải có truyền thống được sử dụng ở Ireland và Scotland tại Halloween. Những người nhập cư Bắc Mỹ đã sử dụng bí ngô, mà họ đều có sẵn và lớn hơn nhiều - làm cho chúng dễ dàng hơn để khắc hơn so với củ cải. Truyền thống của Mỹ chạm khắc bí ngô được ghi lại vào năm 1837 và được liên quan với thời gian thu hoạch nói chung, nó chưa trở nên quen thuộc với Halloween cho đến khi vào giữa đến cuối thế kỷ 19.

Các hình ảnh của Halloween có nguồn gốc từ nhiều nguồn, bao gồm cả hải quan quốc gia, các công trình của kiến trúc Gothic và văn học kinh dị (chẳng hạn như các tiểu thuyết FrankensteinDracula), và phim kinh dị cổ điển (chẳng hạn như Frankenstein và The Mummy). Trong số các công trình đầu tiên về Halloween là từ Scotland. Nhà thơ John Mayne năm 1780, người đã lưu ý trò đùa Halloween, "What fearfu' pranks ensue!", cũng như siêu nhiên liên quan đến đêm, "Bogies" (bóng ma), ảnh hưởng đến Robert Burns ' Halloween năm 1785. Các yếu tố của mùa thu, chẳng hạn như bí ngô, ngô và bù nhìn cũng phổ biến. Các ngôi nhà thường được trang trí bằng các loại biểu tượng xung quanh Halloween.

Hình ảnh Halloween bao gồm các chủ đề về cái chết, xấu xa, huyền bí, hoặc quái vật thần thoại. Màu đen và màu da cam là những màu sắc truyền thống của kỳ nghỉ.

Trick-or-treating[sửa | sửa mã nguồn]

Trick-or-treating ở Thụy Điển

Trick-or-treating (dịch là lừa hay lộc) là một phong tục cho trẻ em vào đêm Halloween. Trẻ em trong trang phục halloween và xách theo một túi để đựng kẹo đi từ nhà này sang nhà khác đòi kẹo,đôi khi đòi tiền bạc với câu hỏi, "Trick-or-treat (Lừa hay lộc)". Những đứa trẻ sẽ nghịch ngợm, chọc phá chủ nhà hoặc tài sản của họ nếu kẹo không được đưa ra.

Tại Bắc Mỹ, trick-or-treating đã trở thành một phong tục truyền thống của Halloween ít nhất là từ cuối những năm 1950. Chủ nhà khi tham gia vào Halloween thường trang trí lối vào riêng của họ với những hình nhựa, giấy, bộ xương và đèn bí ngô. Một số chủ nhà thường để kẹo trong chậu ở ngoài cổng hoặc trực tiếp đưa cho những đứa trẻ. Trong những năm gần đây, trick-or-treating đã lan rộng đến mọi nhà trong một khu phố, bao gồm cả nhà ở cao cấp và chung cư cao tầng.

Ở Anh và Ireland, trẻ em hóa trang trong trang phục đi từ nhà này sang cửa nhà khác lấy thực phẩm, tiền kim loại - cũng xảy ra trước trick-or-treating, và được ghi lại ở Scotland tại Halloween vào năm 1895, nơi masqueraders cải trang mang theo đèn lồng làm từ củ cải, thăm gia đình được khen thưởng với bánh ngọt, trái cây và tiền bạc. Trong lúc đi từ nhà này sang nhà khác trong khi ngụy trang vẫn còn phổ biến trong Scotland và Ai Len, phong tục Bắc Mỹ nói "Trick-or-treat (lừa hay lộc)" gần đây đã trở nên phổ biến. Hoạt động này được phổ biến tại Hoa Kỳ, Canada, Vương quốc Anh, Cộng hòa Ireland, Puerto Rico, và tây bắc và miền trung Mexico. Sau này, thực hành này được gọi là calaverita (tiếng Tây Ban Nha cho "hộp sọ nhỏ"), và thay vì "trick or treat", các em hỏi ¿me da mi calaverita ("bạn có thể cho tôi hộp sọ nhỏ của tôi? "); nơi một calaverita là một hộp sọ nhỏ làm bằng đường hoặc sô cô la.

Trang phục[sửa | sửa mã nguồn]

Halloween ở Hà Lan

Trang phục Halloween truyền thống theo mô hình nhân vật siêu nhiên như những con quái vật, ma quỷ, bộ xương, phù thủy. Theo thời gian, việc lựa chọn trang phục mở rộng để bao gồm các nhân vật nổi tiếng từ tiểu thuyết, người nổi tiếng, và các nguyên mẫu chung chung như ninja và công chúa.

Mặc trang phục phổ biến ở Scotland tại Halloween cuối thế kỷ 19. trang phục trở nên phổ biến cho Halloween tại Mỹ vào đầu thế kỷ 20. Trang phục Halloween xuất hiện đầu tiên trong các cửa hàng trong những năm 1930 khi thủ thuật hoá trang đã trở nên phổ biến tại Hoa Kỳ.

Người Celts cổ xưa tin rằng biên giới giữa thế giới này và các thế giới khác trở thành mỏng trên Samhain, cho phép những linh hồn (cả hai loại vô hại và có hại) để đi qua. Linh hồn của gia đình, ông bà tổ tiên đã được vinh danh và mời nhà trong khi tinh thần độc hại đã được ngăn chặn. Người ta tin rằng sự cần thiết để tránh khỏi những linh hồn tà ác dẫn đến việc mặc trang phục và mặt nạ. Mục đích của họ là để ngụy trang mình như là một linh hồn tà ác và do đó tránh tổn hại. Ở Scotland các linh hồn đã mạo nhận bởi những người đàn ông trẻ mặc áo trắng đeo mặt nạ, che khuất hoặc bôi đen khuôn mặt. Samhain cũng là một thời gian để dự trữ thực phẩm và gia súc giết mổ cho các cửa hàng mùa đông. Đống lửa hội đóng góp một phần lớn trong các lễ hội. Tất cả các đống lửa khác bị dập tắt và mỗi nhà thắp sáng lò sưởi của họ từ lửa trại. Các xương gia súc giết mổ đã được ném vào đống lửa hội. Đôi khi hai đống lửa sẽ được nhóm gần nhau, và mọi người cùng gia súc của họ sẽ đi bộ giữa chúng như là một nghi lễ tẩy rửa. Thông thường, vào ngày Halloween, người dân phải hóa trang thành những con quỉ hoặc....

Trò chơi và các hoạt động khác[sửa | sửa mã nguồn]

Trong thẻ này chúc mừng Halloween từ năm 1904, bói toán được mô tả người phụ nữ trẻ nhìn vào một chiếc gương trong phòng tối hy vọng sẽ đón một cái nhìn thoáng qua khuôn mặt của người chồng tương lai của mình

Có rất nhiều trò chơi truyền thống kết hợp với các bên Halloween. Một trò chơi phổ biến là dunking hoặc apple bobbing, trong đó táo nổi trong bồn tắm hoặc chậu nước lớn và những người tham gia phải sử dụng răng của họ để gắp 1 quả táo. Một biến thể của dunking liên quan đến quỳ trên một chiếc ghế, giữ một ngã ba giữa hai hàm răng và cố gắng để thả các ngã ba vào một quả táo. Một trò chơi phổ biến liên quan đến việc treo lên mật mía hoặc bao xi-rô phủ bánh nướng bằng dây phải được ăn mà không cần sử dụng tay, một hoạt động mà chắc chắn dẫn đến một khuôn mặt rất dính.

Một số trò chơi truyền thống chơi tại Halloween là hình thức bói toán. Một hình thức truyền thống tại Scotland của Thần Thánh là tìm vợ hoặc chồng tương lai của một người trước tiên gọt vỏ một quả táo thành một dải dài, sau đó quăng vỏ qua vai. Khi vỏ táo rơi xuống đất nó sẽ có hình dạng của chữ cái đầu tiên trong tên vợ hoặc chồng tương lai. Phụ nữ chưa lập gia đình đã nói rằng nếu họ ngồi trong phòng tối và nhìn vào gương vào đêm Halloween, khuôn mặt người chồng tương lai của họ sẽ xuất hiện trong gương. Tuy nhiên, nếu họ đến chết trước khi kết hôn, một hộp sọ sẽ xuất hiện. Hình thức đó xuất hiện nhiều trên các thiệp chúc mừng từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20

Một trò chơi / mê tín dị đoan đã được hưởng ứng trong đầu những năm 1900 liên quan đến vỏ quả óc chó. Mọi người sẽ viết các tài sản bằng sữa trên giấy trắng. Sau dó giấy được gấp lại và đặt trong vỏ quả óc chó. Khi vỏ được làm nóng, sữa sẽ chuyển màu nâu do đó những dòng chữ sẽ xuất hiện trên những tờ giấy trắng. Mọi người cũng sẽ đóng vai thầy bói. Để chơi trò này, biểu tượng được cắt ra giấy và đặt trên một đĩa. Một người nào đó sẽ nhập vào một phòng tối và được lệnh đặt bàn tay của mình trên một tảng băng, sau đó đặt nó trên đĩa. "Tài sản" của cô sẽ dính vào tay. Biểu tượng giấy bao gồm: ký hiệu đô la, sự giàu có, nút, độc thân, thimble-spinsterhood, kẹp áo nghèo, gạo, đám cưới, dù cuộc hành trình, rắc rối, 4 lá cỏ ba lá may mắn, tài sản, hôn nhân sớm vòng và nổi tiếng.

Kể câu chuyện ma và xem phim kinh dị được các bên Halloween. Tập phim của series truyền hình và đặc biệt theo chủ đề Halloween (đặc biệt thường dành cho trẻ em) thường được phát sóng vào ngày hoặc trước khi kỳ nghỉ, trong khi bộ phim kinh dị mới thường được phát hành rạp trước khi kỳ nghỉ để tận dụng lợi thế của không khí ngày lễ.

Những món ăn truyền thống[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày lễ Halloween có những món ăn truyền thống, mang ý nghĩa riêng như kẹo táo,bánh linh hồn, súp bí đỏ, Barnbrack, Colcannon...

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Halloween - Lễ hội có sức hút toàn thế giới"
  2. ^ a ă â Simpson, John; Weiner, Edmund (1999). Oxford English Dictionary . London: Oxford University Press. ISBN 0-19-861186-2. OCLC 17648714. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]