Tiếng Tetum
| Tiếng Tetum | ||
|---|---|---|
| Tetun, Lia-Tetun | ||
| Nói tại |  Đông Timor
|
|
| Khu vực | Đông Nam Á | |
| Tổng số người nói | 800.000 | |
| Ngữ hệ | Hệ ngôn ngữ Nam Đảo >Mã Lai-Đa Đảo (MP) ->Nuclear MP -->Central-Eastern MP |
|
| Địa vị chính thức | ||
| Ngôn ngữ chính thức tại | East Timor |
|
| Quy định bởi | National Institute of Linguistics | |
| Mã ngôn ngữ | ||
| ISO 639-1 | Không | |
| ISO 639-2 | tet | |
| ISO 639-3 | tet | |
| Lưu ý: Trang này có thể chứa các kí hiệu ngữ âm IPA ở dạng Unicode. | ||
Tiếng Tetum ( cũng gọi là Tetun) là một ngôn ngữ Nam Đảo, ngôn ngữ quốc gia và chính thức của Đông Timor. Ngôn ngữ này cũng được dùng ở nhiều nơi của Tây Timor giáp với Đông Timor, chủ yếu là huyện Belu. Một số phương ngữ của tiếng Tetum chịu ảnh hưởng lớn của tiếng Bồ Đào Nha, một ngôn ngữ chính thức khác của Đông Timor, đặc biệt là trong từ vựng.
Mục lục |
Phương ngữ [sửa]
Tiếng Tetum có 4 phương ngữ:
- Tetun-Dili, hay Tetun-Prasa (thành phố của Tetum), được sử dụng ở thủ đô Dili và các vùng xung quanh ở phía bắc đất nước.
- Tetun-Terik được sử dụng ở vùng ven biển nam và tây nam.
- Tetun-Belu được sử dụng ở khu vực trung tâm của đảo Timor, phân chia Đông và Tây Timor.
- Nana’ek được sử dụng ở làng Metinaro, trên vùng bờ biển giữa Dili và Manatuto.
Lịch sử [sửa]
Mặc dù tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức của Timor thuộc Bồ Đào Nha cho đến năm 1975. phương ngữ Tetun-Prasa luôn là ngôn ngữ chính chiếm ưu thế ở phần phía đông của hòn đảo. Khi Indonesia chiếm đóng Đông Timor năm 1975 và sáp nhập Đông Timor thành tỉnh thứ 27, việc sử dụng tiếng Bồ Đào Nha bị cấm đoán và tiếng Indonesia là ngôn ngữ chính thức duy nhất, nhưng Nhà thờ Công giáo La Mã đã thông qua việc sử dụng tiếng Tetum làm ngôn ngữ hành lễ, khiến đây trở thành tiêu điểm của bản sắc van hóa và dân tộc [1]. Năm 2002, khi Đông Timor đôc lập, tiếng Tetum và tiếng Bồ Đào Nha được tuyên bố là ngôn ngữ chính thức.
Chú thích [sửa]
Liên kết ngoài [sửa]
 |
Wikibooks có một quyển sách tựa đề |
- Peace Corps East Timor Tetun Language Manual (2003)
- Intensive Tetun language courses at Dili Institute of Technology
- Pictures from a Portuguese language course, using Tetum, published in the East Timorese newspaper Lia Foun in Díli (from Wikimedia Commons)
- Tetun website with sound files
- Teach yourself Tetum... an interview with some information on the history of Tetum
- Wordfinder (Tetun/English minidictionary) and other publications available from Dili Institute of Technology website
- A Traveller's Dictionary in Tetun-English and English-Tetun includes some information on grammar, based on the Tetun-Terik dialect
- Ethnologue report for Tetum
- Sebastião Aparício da Silva Project for the Protection and Promotion of East Timorese Languages
- Suara Timor Lorosae Daily newspaper in Tetum and Indonesian
- Jornal Nacional Semanário Tetum page
- Tetum dictionaries
- Tetun 1, Tetun 2 Tetun writing courses for East Timorese university students, by Catharina Williams-van Klinken, Dili Institute of Technology
