Chi Tâm mộc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Chi Tâm mộc
Cordia boisseri flowers.jpg
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Plantae
(không phân hạng)Angiospermae
(không phân hạng)Eudicots
(không phân hạng)Asterids
Bộ (ordo)Boraginales
Họ (familia)Cordiaceae
Chi (genus)Cordia
L., 1753
Loài điển hình
Cordia myxa
L., 1753[1]
Các loài
200-325. Xem bài.
Danh pháp đồng nghĩa

Chi Tâm mộc (danh pháp khoa học: Cordia) là một chi thực vật có hoa trước đây được xếp trong phân họ Cordioideae của họ Mồ hôi (Boraginaceae) nhưng gần đây được chuyển sang họ Tâm mộc (Cordiaceae). Nó chứa khoảng 300 loài cây bụi và cây gỗ, được tìm thấy rộng khắp thế giới, chủ yếu trong khu vực ôn đới ấm. Các loài có ở Việt Nam được gọi chung trong tiếng Việt là tâm mộc.[cần dẫn nguồn]

Tên chi là để vinh danh nhà thực vật học kiêm nhà dược học người Đức Valerius Cordus (1515-1544).[3] Giống như phần lớn các loài trong họ Boraginaceae, phần lớn các loài có lông trên . Nhiều loài có hoa thơm và đẹp, mặc dù hoa không bền. Một số loài nhiệt đới có quả ăn được.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Phân loại chi Cordia là phức tạp và gây mâu thuẫn. Gottschling et al. (2005) viết rằng một phần điều này là do "sự biến thiên nội loài là cực kỳ cao" trong một số nhóm loài, làm cho việc nhận dạng gặp khó khăn, và một phần là do các đơn vị phân loại mới từng được "mô tả dễ dãi trên nền tảng các mẫu vật phòng mẫu cây được bảo tồn kém".[4]

Một số loài[sửa | sửa mã nguồn]

Chuyển đi[sửa | sửa mã nguồn]

Sinh thái học[sửa | sửa mã nguồn]

Các loài Cordia bị một số loài sâu bướm (Lepidoptera) phá hại, như Endoclita malabaricus, Bucculatrix caribbeaBucculatrix cordiaella.[11] Loài bọ rùa ô liu hoang dã (Physonota alutacea) cũng phá hại C. boissieri, C. alba, C. inermisC. curassavica.[12]

Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Cây cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Nhiều loài tâm mộc có hoa thơm và sặc sỡ và được trồng phổ biến trong nhiều khu vườn, mặc dù chúng không phải là những loài chịu được rét.[13]

Thực phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Một số loài nhiệt đới có quả ăn được. Tại Ấn Độ, quả của các loài bản địa được sử dụng như là rau, tươi hoặc nấu chín hoặc ngâm, được biết đến dưới nhiều tên gọi như lasora trong tiếng Hindi. Một loài như vậy là tâm mộc hai ngả (C. dichotoma), được gọi là gunda hay tentidela trong tiếng Hindi và lasura trong tiếng Nepal. Quả tâm mộc hai ngả được gọi là phá bố tử 破布子 (pò bù zì), 樹子仔 (shù zì zì) hay 樹子(shù zì) ở Đài Loan nơi chúng được ăn ở dạng ngâm.

Gỗ[sửa | sửa mã nguồn]

Gỗ của một vài loài Cordia được thu hoạch ở quy mô thương mại. Nguyệt quế Ecuador (C. alliodora), ziricote (C. dodecandra), du Tây Ban Nha (C. gerascanthus) và C. goeldiana được sử dụng làm đồ nội thất và cửa tại Trung và Nam Mỹ.[13]

Ziricote[14]bocote[15] đôi khi được sử dụng như là gỗ làm thùng đàn guitar. Nhạc công Richard Thompson sử dụng loại đàn guitar Lowden F-35C RT Richard Thompson Signature Model với lưng và hông thùng đàn làm từ gỗ ziricote.[16] Tương tự, vỏ một số loại trống được làm từ gỗ C. africana, C. milleniiC. platythyrsa do sự âm vang của gỗ.[17]

Thư viện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Cordia L.”. TROPICOS. Missouri Botanical Garden. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2009. 
  2. ^ Cordia L.”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 5 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2010. 
  3. ^ Quattrocchi, Umberto (2000). CRC World Dictionary of Plant Names: A-C. CRC Press. tr. 612–613. ISBN 978-0-8493-2675-2. 
  4. ^ Gottschling, Marc; Miller, James S.; Weigend, Maximilian & Hilger, Hartmut H. (1 tháng 10 năm 2005). “Congruence of a Phylogeny of Cordiaceae (Boraginales) Inferred from ITS1 Sequence Data with Morphology, Ecology, and Biogeography”. Annals of the Missouri Botanical Garden 92 (3): 425–437. JSTOR 40035480. 
  5. ^ Grandtner, Miroslav M. (2005). Elsevier's Dictionary of Trees 1. Elsevier. tr. 252–260. ISBN 978-0-444-51784-5. 
  6. ^ Cordiadichotoma Forst. f.”. Ecology and Evolutionary Biology Plant Growth Facilities. University of Connecticut. 6 tháng 10 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2009. 
  7. ^ Cordia domestica. The Plant List. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2015. 
  8. ^ Cordia obliqua. Germplasm Resources Information Network (GRIN) online database. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2015. 
  9. ^ Cordia obliqua. The Plant List. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2015. 
  10. ^ “Species Records of Cordia. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2010. 
  11. ^ Davis, Donald R.; Bernard Landry; Lazaro Roque-albelo (2002). “Two new Neotropical species of Bucculatrix leaf miners (Lepidoptera: Bucculatricidae) reared from Cordia (Boraginaceae)”. Revue Suisse de Zoologie 109 (2): 277–294. doi:10.5962/bhl.part.79591. 
  12. ^ Quinn, Mike. “Wild Olive Tortoise Beetle Physonotaalutacea Boheman, 1854”. Texas Beetle Information. Texas Entomology. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2010. 
  13. ^ a ă Bennett, Masha (2003). Pulmonarias and the Borage Family. Timber Press. tr. 196–198. ISBN 978-0-88192-589-0. 
  14. ^ http://www.lmii.com/CartTwo/thirdproducts.asp?CategoryName=+Backs+and+Sides&NameProdHeader=Ziricote Luthiers Mercantile page about Ziricote
  15. ^ http://www.lmii.com/CartTwo/thirdproducts.asp?CategoryName=+Backs+and+Sides&NameProdHeader=Bocote Luthiers Mercantile page about Ziricote
  16. ^ Presad, Anil (tháng 10 năm 2009). “Richard Thompson” (PDF). Guitar Player: 50. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2011. 
  17. ^ Tudge, Colin (2007). The Tree. Random House. tr. 237. ISBN 978-0-307-39539-9.