Dậy thì

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
1 Follicle-stimulating hormone - FSH
2 Luteinizing hormone - LH
3 Progesterone
4 Estrogen
5 Hypothalamus
6 Pituitary gland
7 Buồng trứng
8 Pregnancy - hCG (Human chorionic gonadotropin)
9 Testosterone
10 Tinh hoàn
11 Incentives
12 Prolactin - PRL

Dậy thì là quá trình thay đổi thể chất từ cơ thể một đứa trẻ trở thành cơ thể người lớn có khả năng sinh sản. Dậy thì bắt đầu khi những tín hiệu hormone trong não truyền tới các tuyến sinh dục (buồng trứng hoặc tinh hoàn). Đáp lại, các tuyến này sản sinh ra nhiều loại hormone kích thích sự tăng trưởng, hình thành chức năng và biến đổi não bộ, xương, , da, cơ quan sinh sản. Cơ thể tăng trưởng nhanh trong nửa đầu của giai đoạn dậy thì và dừng lại khi quá trình dậy thì hoàn tất. Trước dậy thì, cơ thể của trẻ trai và trẻ gái hầu như giống nhau trừ bộ phận sinh dục. Trong quá trình dậy thì, có những thay đổi lớn về kích thước, hình dạng, cấu tạo và chức năng của nhiều bộ phận và hệ cơ quan trong cơ thể

Trung bình, con gái dậy thì lúc 10-11; con trai dậy thì lúc 11-12. Con gái thường dậy thì xong lúc 15-17, trong khi con trai thường dậy thì xong lúc 16-17. Bước ngoặt lớn của dậy thì đối với phụ nữ là có kinh nguyệt, bước đầu tiên của hành kinh, trung bình diễn ra vào 12-13; đối với nam, là sự xuất tinh đầu tiên, trung bình diễn ra vào tuổi 13. Trong thế kỉ 21, trung bình tuổi trẻ em, nhất là con gái, tuổi dậy thì diễn ra thấp hơn so với thế kỷ 19, khi con gái 15 tuổi và con trai 16 tuổi. Điều này do nhiều yếu tố, bao gồm cải thiện dinh dưỡng làm cho cơ thể phát triển nhanh chóng, tăng cân và lắng đọng chất béo, hoặc rối loạn nội tiết như là xenoestrogens, cũng có những lúc xảy ra do tiêu thụ thực phẩm hoặc các yếu tố môi trường. Dậy thì diễn ra sớm hơn bình thường gọi là dậy thì sớm. Dậy thì diễn ra chậm hơn so với bình thường gọi là dậy thì muộn.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]