Hội chứng fragile X

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Một thiếu niên mắc FXS.

Hội chứng fragile X (FXS) là một rối loạn di truyền.[1] Các triệu chứng thường bao gồm khuyết tật trí tuệ nhẹ đến trung bình.[1] IQ trung bình ở nam giới dưới 55.[2][3] Đặc điểm hình thể có thể bao gồm khuôn mặt dài và hẹp, tai lớn, ngón tay linh hoạt và tinh hoàn lớn.[1] Khoảng một phần ba những người bị ảnh hưởng có các đặc điểm của bệnh tự kỷ như các vấn đề với các tương tác xã hội và chậm nói.[1] Tăng động là phổ biến và co giật xảy ra trong khoảng 10%.[1] Nam giới thường bị ảnh hưởng nhiều hơn nữ giới.[1]

Hội chứng fragile X được kế thừa theo phương thức di truyền gen trội liên kết X.[1] Phụ nữ có tiền căn tăng nguy cơ sinh con bị ảnh hưởng.[1] Nó thường là do sự mở rộng của bộ ba CGG lặp lại trong gen <i id="mwOQ">suy giảm trí tuệ 1</i> (FMR1) <i id="mwOQ">mong manh</i> trên nhiễm sắc thể X.[1] Điều này dẫn đến không đủ protein chậm phát triển trí tuệ X (FMRP), cần thiết cho sự phát triển bình thường của các kết nối giữa các tế bào thần kinh.[1] Chẩn đoán yêu cầu xét nghiệm di truyền để xác định số lần lặp lại CGG trong gen FMR1.[4] Bình thường là từ 5 đến 40 lần lặp lại, hội chứng fragile X xảy ra với hơn 200 lần và một tiền đề được cho là xuất hiện khi một số lần lặp lại trung gian xảy ra.[1] Thử nghiệm cho người mang mầm bệnh có thể cho phép tư vấn di truyền.[4]

Bệnh này hiện tại không thể chữa khỏi.[5] Can thiệp sớm được khuyến nghị vì nó cung cấp nhiều cơ hội nhất để phát triển đầy đủ các kỹ năng.[6] Những can thiệp này có thể bao gồm giáo dục đặc biệt, trị liệu ngôn ngữ, vật lý trị liệu hoặc trị liệu hành vi.[5][7] Thuốc có thể được sử dụng để điều trị co giật liên quan, vấn đề tâm trạng, hành vi hung hăng hoặc ADHD.[8] Hội chứng Fragile X được ước tính xảy ra ở 1,4 trên 10.000 nam và 0,9 ở 10.000 nữ.[9]

Dấu hiệu và triệu chứng[sửa | sửa mã nguồn]

Các đặc điểm nổi bật của hội chứng bao gồm khuôn mặt thon dài, tai to hoặc nhô ra và trương lực cơ thấp.

Hầu hết trẻ nhỏ không thể hiện bất kỳ dấu hiệu thể chất nào của FXS.[10] Mãi đến tuổi dậy thì, các tính năng vật lý của FXS mới bắt đầu phát triển.[10] Ngoài khuyết tật trí tuệ, các đặc điểm nổi bật của hội chứng có thể bao gồm khuôn mặt thon dài, tai to hoặc lồi, bàn chân bẹt, tinh hoàn lớn hơn và trương lực cơ thấp.[11][12] Viêm tai giữa tái phát (nhiễm trùng tai giữa) và viêm xoang là phổ biến trong thời thơ ấu. Lời nói có thể lộn xộn hoặc lo lắng. Các đặc điểm hành vi có thể bao gồm các chuyển động rập khuôn (ví dụ: vỗ tay) và phát triển xã hội không điển hình, đặc biệt là sự nhút nhát, giao tiếp bằng mắt hạn chế, các vấn đề về trí nhớ và khó khăn trong việc mã hóa khuôn mặt. Một số cá nhân mắc hội chứng fragile X cũng đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán cho bệnh tự kỷ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d đ e ê g h “fragile X syndrome”. Genetics Home Reference. Tháng 4 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2016. 
  2. ^ Raspa, Melissa; Wheeler, Anne C.; Riley, Catharine (1 tháng 6 năm 2017). “Public Health Literature Review of Fragile X Syndrome”. Pediatrics (bằng tiếng Anh) 139 (Supplement 3): S153–S171. ISSN 0031-4005. PMC 5621610 Kiểm tra giá trị |pmc= (trợ giúp). PMID 28814537. doi:10.1542/peds.2016-1159C. 
  3. ^ “Data and Statistics Fragile X Syndrome (FXS)”. Centers for Disease Control and Prevention (bằng tiếng en-us). 9 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2018. 
  4. ^ a ă “Technical Standards and Guidelines for Fragile X”. www.acmg.net. 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  5. ^ a ă “Facts about Fragile X Syndrome”. National Center on Birth Defects and Developmental Disabilities Home CDC (bằng tiếng en-us). 2 tháng 2 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  6. ^ “What are the treatments for Fragile X syndrome?”. www.nichd.nih.gov. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2016. 
  7. ^ “Therapy Treatments”. NICHD. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  8. ^ “Medication Treatments”. NICHD. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  9. ^ “Data and Statistics Fragile X Syndrome (FXS)”. Centers for Disease Control and Prevention (bằng tiếng en-us). 9 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2018. 
  10. ^ a ă “What are the symptoms of Fragile X syndrome?”. www.nichd.nih.gov. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2016. 
  11. ^ McLennan Y, Polussa J, Tassone F, Hagerman R (2011). “Fragile X Syndrome”. Current Genomics 12 (3): 216–224. PMC 3137006. PMID 22043169. doi:10.2174/138920211795677886. 
  12. ^ Garber, KB; Visootsak J, Warren ST. (2008). “Fragile X syndrome”. European Journal of Human Genetics 16 (6): 666–72. PMC 4369150. PMID 18398441. doi:10.1038/ejhg.2008.61.