Bước tới nội dung

Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd
Một phần của NATO ném bom Nam Tư
Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd trên bản đồ Belgrade
Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd
Địa điểm ném bom tại Beograd
Địa điểmBeograd, Serbia, Nam Tư
Tọa độ44°49′30″B 20°25′08″Đ / 44,825°B 20,419°Đ / 44.8250; 20.4190
Thời điểm7 tháng 5 năm 1999
23:46 CEST
Mục tiêuTheo Hoa Kỳ: trụ sở Yugoimport
Theo Trung Quốc: Đại sứ quán Trung Quốc, Belgrade
Loại hìnhBom hàng không
Vũ khíNăm quả bom JDAM được thả từ một máy bay B-2 Spirit
Tử vong3[1]
Bị thương27
Thủ phạm Không quân Hoa Kỳ
Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ
 NATO (tranh chấp)
Động cơTranh chấp;
Theo Hoa Kỳ: vô ý;
xem cáo buộc về ý đồ
Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd
Giản thể五八事件
Phồn thể五八事件
Nghĩa đenSự kiện ngày 8 tháng 5

Ngày 7 tháng 5 năm 1999, một máy bay B-2 Spirit của Không quân Hoa Kỳ tham gia chiến dịch ném bom Nam Tư của NATO thả năm quả Bom tấn công trực diện phối hợp được dẫn đường bằng vệ tinh xuống Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd, Serbia và Montenegro, khiến ba nhà báo Trung Quốc thiệt mạng và 27 người khác bị thương. Sự kiện này được gọi là sự kiện ngày 8 tháng 5 ở Trung Quốc.[a][2][3] Theo Hoa Kỳ, mục tiêu là trụ sở nhà nhập khẩu vũ khí Yugoimport của Nam Tư, cách đại sứ quán Trung Quốc 440 mét về phía nam trên cùng một con phố. Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton xin lỗi về vụ đánh bom, cho rằng đó là một tai nạn.[4][5][6]

Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ George Tenet điều trần rằng vụ đánh bom là vụ duy nhất trong chiến dịch do CIA tổ chức[7] và CIA "tính sai" tọa độ của Yugoimport từ địa chỉ của nó.[8] Tòa nhà Yugoimport sau đó bị đánh bom nhưng vẫn còn đứng vững tính đến năm 2019.[9] Hoa Kỳ tuyên bố bản đồ và phân tích hình ảnh vệ tinh của họ xác nhận mục tiêu nhưng không xác định được đó là một đại sứ quán.[10] Tuy được đề cập phổ biến là một nhiệm vụ và máy bay của NATO,[11][12] nhưng tất cả các cuộc tấn công bằng máy bay B-2 đều nhắm mục tiêu và chỉ được thực hiện dưới sự chỉ huy của Bộ Tư lệnh châu Âu của Hoa Kỳ. Một sĩ quan CIA bị sa thải sau một cuộc điều tra.[3]

Chính phủ Trung Quốc tuyên bố vụ đánh bom là một "hành động man rợ" và bác bỏ lời giải thích cuối cùng ngày 17 tháng 6 của phái đoàn Hoa Kỳ là "hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với Chính phủ và nhân dân Trung Quốc".[13][14] Hàng chục nghìn người tham gia các cuộc biểu tình chống Mỹ và chống NATO trên khắp Trung Quốc. Tại các thành phố lớn, đám đông tụ tập bên ngoài các phái bộ ngoại giao của Hoa Kỳ và NATO, ném đá và phá hủy xe cộ. Tư dinh của Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành Đô bị đốt cháy. Không có thương vong nghiêm trọng. Sinh viên người Trung Quốc và Hoa kiều ở nước ngoài biểu tình ôn hòa trước các đại sứ quán Hoa Kỳ.[15]

Tháng 10 năm 1999, tờ báo The Observer và Politiken công bố một cuộc điều tra chung kết luận rằng vụ đánh bom là có chủ ý. Theo cuộc điều tra, NATO cho rằng đại sứ quán đang thực hiện chuyển tiếp tín hiệu cho Quân đội Nam Tư nên đã chuyển đại sứ quán từ danh sách mục tiêu bị cấm sang danh sách mục tiêu được chỉ định.[16][17] Đại sứ quán được cho là thu thập thông tin tình báo về phép đo và dấu hiệu của máy bay và tên lửa NATO, bao gồm máy bay tàng hình B-2 và F-117A, và Trung Quốc được cho là thu thập các bộ phận từ một chiếc F-117A bị bắn hạ hai tháng trước đó.[18][19] Hoa Kỳ và Anh gọi cuộc điều tra là bịa đặt.[20] Tháng 4 năm 2000, tờ báo The New York Times đăng một bài viết điều tra không tìm thấy bằng chứng cho thấy vụ đánh bom là có chủ ý.[21]

Tháng 8 năm 1999, Hoa Kỳ đồng ý trả 4,5 triệu đô la Mỹ cho các nạn nhân của vụ đánh bom và gia đình họ.[22] Tháng 12 năm 1999, Hoa Kỳ đồng ý bồi thường cho Trung Quốc 28 triệu đô la Mỹ cho thiệt hại đối với đại sứ quán, Trung Quốc đồng ý bồi thường 2,87 triệu đô la Mỹ cho thiệt hại của những người biểu tình.[23][24][25] Luật Quan hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc năm 2000[26] mở đường cho Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới.[27][28][29] Trong chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Madeleine Albright vào tháng 6 năm 2000, cả hai bên đều nói rằng quan hệ giữa hai nước đã được cải thiện.[30] Tuy nhiên, hầu hết người dân Trung Quốc vẫn tin rằng vụ tấn công là có chủ ý.[31] Trong một cuộc khảo sát 28 chuyên gia an ninh Trung Quốc vào năm 2002, 16 người cho rằng vụ đánh bom là có chủ ý, trong đó 14 người không nghi ngờ Clinton có liên quan.[32] Vụ đánh bom thúc đẩy Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc củng cố năng lực tác chiến phòng không nội địa, phát triển năng lực chiến tranh mạng, chống vệ tinh và xem xét lại chính sách vũ khí hạt nhân.[33][34](tr209-215) Năm 2020, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc, Beograd [sr] được khánh thành trên khu đất của đại sứ quán cũ.

Diễn biến

[sửa | sửa mã nguồn]
Tập tin:1999 Chinese embassy in Belgrade bombing victims.jpg
Ba người thiệt mạng trong vụ đánh bom: (từ trái sang phải) Hứa Hạnh Hổ, Chu Dĩnh và Thiệu Vân Hoàn

Trong những ngày trước vụ đánh bom, một tập tài liệu tấn công có nhãn "Kho Beograd 1" được lưu hành để bộ tư lệnh phê duyệt. Tập tài liệu này bắt nguồn từ CIA và mô tả mục tiêu là một kho hàng của một cơ quan chính phủ Nam Tư bị nghi ngờ có hoạt động phổ biến vũ khí. Tổng thống Clinton phê duyệt cuộc tấn công.[35]

Không rõ liệu những lãnh đạo NATO khác có phê duyệt cuộc tấn công hay không. Một báo cáo của Bộ Quốc phòng Pháp sau cuộc chiến cho biết rằng "Hoa Kỳ tiến hành một phần các hoạt động quân sự bên ngoài khuôn khổ nghiêm ngặt của NATO"[36] và có một cấu trúc chỉ huy song song. NATO không có thẩm quyền sử dụng máy bay ném bom tàng hình B-2, loại máy bay được dùng trong cuộc tấn công.[36] Việc Hoa Kỳ tiến hành các chiến dịch bên ngoài cấu trúc chỉ huy chung của NATO dẫn đến một số tranh cãi với những thành viên khác, đặc biệt là Pháp.[37]

Theo các quan chức được tờ The New York Times phỏng vấn, mục tiêu được đối chiếu với cơ sở dữ liệu "không tấn công" gồm các địa điểm như bệnh viện, nhà thờ và đại sứ quán, nhưng địa chỉ đại sứ quán trên cơ sở dữ liệu là địa chỉ cũ. Các quan chức cho biết một danh sách tương tự ở Anh cũng có lỗi tương tự.[38] Tuy nhiên, cuộc điều tra chung của Observer / Politiken đưa tin rằng một nhân viên kiểm soát không lưu của NATO ở Naples cho biết địa chỉ đại sứ quán Trung Quốc trên cơ sở dữ liệu là chính xác[39] và tọa độ của đại sứ quán Trung Quốc được liệt kê chính xác trên máy tính của NATO.[40]

Vào lúc 23:46 Giờ mùa hè Trung Âu ngày 7 tháng 5, một máy bay ném bom B-2 với tổ bay hai người[41] thuộc Phi đội ném bom 509 của Không quân Hoa Kỳ cất cánh từ Căn cứ Không quân Whiteman, Missouri để thực hiện cuộc tấn công. Máy bay ném bom được trang bị bom Mark 84 với bộ định vị GPS JDAM. Vũ khí có độ chính xác đến 13 m (14 yd). Tuy nhiên, tọa độ do CIA cung cấp và được lập trình vào bom lại là tọa độ của đại sứ quán Trung Quốc 440 m (480 yd) về phía bắc. Vào khoảng nửa đêm theo giờ địa phương, năm quả bom rơi xuống khuôn viên đại sứ quán. Đại sứ quán đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa trước chiến dịch đánh bom đang diễn ra, cho nhân viên về nhà và đưa những người khác xuống tầng hầm.[42] Vụ đánh bom khiến ba người thiệt mạng: Thiệu Vân Hoàn (邵云环) thuộc Tân Hoa Xã, Hứa Hạnh Hổ (许杏虎) và vợ anh là Chu Dĩnh (朱颖) thuộc Quang Minh nhật báo. Ngoài ra, ít nhất 20 người khác bị thương. Quan chức Hoa Kỳ cáo buộc một số hoặc tất cả ba người thiệt mạng thực chất là điệp viên, nhưng Trung Quốc phủ nhận cáo buộc này.[43][44][45]

Phản ứng Trung Quốc

[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Hồng Kông treo cờ rủ để tưởng niệm những người thiệt mạng trong vụ đánh bom, ngày 12 tháng 5.[46]
Biểu tình chống Mỹ tại Nam Kinh

Phản ứng chính phủ

[sửa | sửa mã nguồn]

Chính phủ Trung Quốc bày tỏ phẫn nộ về vụ đánh bom. Một tuyên bố chính thức lên án vụ đánh bom là "cuộc tấn công man rợ và vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Trung Quốc".[47] Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc gọi vụ việc là "hành động man rợ của NATO" là "vi phạm nghiêm trọng hiến chương Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế và các chuẩn mực quan hệ quốc tế" và "vi phạm Công ước Genève".[48]

Tại hội nghị khẩn cấp Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc sau vụ đánh bom, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Giang Trạch Dân tuyên bố "tôi bị sốc và phẫn nộ. Sự kiện này không phải là chuyện tầm thường; nó vô cùng nghiêm trọng" và "nhân dân Trung Quốc không thể bị bắt nạt!"[49](tr97) Ông cũng nói rằng nếu Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai không dẫn dắt Trung Quốc phát triển vũ khí hạt nhân và vệ tinh thì Trung Quốc đã bị tấn công sớm hơn.[49](tr97)

Ngày 12 tháng 5 năm 1999, Hội đồng Lập pháp Hồng Kông nhất trí thông qua nghị quyết "Lên án NATO".[12]

Ngày 12 tháng 5 năm 1999, trong tuyên bố đầu tiên kể từ vụ đánh bom, Tổng lý Quốc vụ viện Trung Quốc Chu Dung Cơ gọi NATO là "những kẻ đạo đức giả" và tuyên bố rằng "ý tưởng bảo vệ nhân quyền và dân chủ, cũng như phản đối thanh lọc sắc tộc mà họ [NATO] đang lớn tiếng hô hào, chỉ là một tấm màn che." Ông cũng kêu gọi Hoa Kỳ và NATO chính thức xin lỗi công khai với chính phủ Trung Quốc và nhân dân Trung Quốc.[50]

Truyền thông nhà nước Trung Quốc ban đầu không phát sóng lời xin lỗi của Clinton và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Chính phủ Trung Quốc ra lệnh giải tán các cuộc biểu tình sau bốn ngày, cuối cùng phát sóng lời xin lỗi của Clinton trên truyền hình và chỉ đạo cảnh sát kiềm chế người biểu tình.[51]

Trong một tuần, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Giang Trạch Dân từ chối các cuộc gọi điện thoại từ Clinton. Ngày 14 tháng 5, ông nhận cuộc gọi xin lỗi kéo dài 30 phút từ Clinton, khi ông bày tỏ "sự hối tiếc" về vụ việc.[52][53] Giang không dùng các kênh liên lạc giữa lãnh đạo Hoa Kỳ và Trung Quốc cho đến khi Ban Thường vụ Bộ Chính trị đạt được sự đồng thuận.[54] Thời gian mà Bộ Chính trị cần để thu thập thông tin cần thiết và quyết định phản ứng của Trung Quốc khiến lãnh đạo Đảng xem xét lại đề xuất thành lập Ủy ban An ninh quốc gia.[55]

Sau vụ đánh bom, chính phủ Trung Quốc chỉ đạo cho các phương tiện truyền thông không tiếp tục chỉ trích tổng thống Hoa Kỳ và đưa tin về Hoa Kỳ một cách ít thù địch hơn.[56](tr39)  Những hạn chế này gây khó khăn cho báo giới Trung Quốc.[56](tr39)

Phản ứng dư luận

[sửa | sửa mã nguồn]

Các cuộc biểu tình chống Mỹ, chống NATO quy mô lớn và thường xuyên bạo lực nổ ra trên khắp Trung Quốc, nhắm vào các phái bộ ngoại giao của Hoa Kỳ và những nước NATO khác. Những phái bộ ngoại giao của Hoa Kỳ ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Thành Đô và Thẩm Dương buộc phải tạm thời đóng cửa. Các cuộc biểu tình khác diễn ra ở Nam Kinh, Lan Châu, Hồng Kông và Ma Cao thuộc Bồ Đào Nha, bảy tháng trước khi được chuyển giao cho Trung Quốc.[57] Khẩu hiệu của người biểu tình bao gồm "đừng thi TOEFL, đừng thi GRE, hãy chiến đấu hết mình chống lại Đế quốc Mỹ".[58]

Truyền thông phương Tây cáo buộc truyền thông Trung Quốc kích động các cuộc biểu tình vì ban đầu không đưa tin về lời xin lỗi của Hoa Kỳ và những nội dung như bài viết của Nhân Dân nhật báo nói rằng NATO cố tình "làm đổ máu người Trung Quốc".[57]

Các cuộc biểu tình tiếp diễn trong vài ngày. Hàng chục nghìn người biểu tình ném đá khiến Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc James Sasser và những nhân viên khác bị mắc kẹt trong đại sứ quán ở Bắc Kinh.[2][25] Nơi ở của tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành Đô bị đốt cháy.[59] Đại sứ quán Albania tại Bắc Kinh cũng bị tấn công.[57]

Trong bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc vào gày 9 tháng 5 năm 1999, Phó Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào lên án vụ đánh bom là "tội ác", "man rợ" và "khiến nhân dân Trung Quốc vô cùng phẫn nộ."[60][61] Ông nói rằng các cuộc biểu tình trái phép ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Thành Đô và Thẩm Dương phản ánh sự tức giận, lòng yêu nước của nhân dân Trung Quốc và chính phủ Trung Quốc hoàn toàn ủng hộ điều đó, đồng thời kêu gọi tránh các hành vi cực đoan và bất hợp pháp.[57][59][62]

Bồi thường

[sửa | sửa mã nguồn]

Đến cuối năm 1999, quan hệ Hoa Kỳ – Trung Quốc bắt đầu dần được cải thiện. Tháng 8, chính phủ Hoa Kỳ chi trả "khoản thanh toán nhân đạo tự nguyện" trị giá 4,5 triệu đô la Mỹ cho gia đình của ba công dân Trung Quốc thiệt mạng và những người bị thương. Ngày 16 tháng 12 năm 1999, Hoa Kỳ đồng ý trả 28 triệu đô la Mỹ tiền bồi thường thiệt hại cho cơ sở Đại sứ quán Trung Quốc và Trung Quốc đồng ý trả 2,87 triệu đô la Mỹ tiền bồi thường thiệt hại cho Đại sứ quán Hoa Kỳ và những phái bộ ngoại giao khác ở Trung Quốc.[25]

Về mặt kỹ thuật, quỹ tùy ý của Bộ Quốc phòng thanh toán khoản tiền 4,5 triệu đô la Mỹ cho các nạn nhân và gia đình, trong khi Quốc hội Hoa Kỳ chuẩn chi 28 triệu đô la Mỹ tiền bồi thường thiệt hại cho đại sứ quán Trung Quốc.[63][64][65] Trung Quốc nhận 28 triệu đô la Mỹ tiền bồi thường từ Hoa Kỳ, nhưng phải trả lại gần 3 triệu đô la Mỹ cho thiệt hại đối với phái bộ ngoại giao Hoa Kỳ ở Bắc Kinh và những nơi khác. Hoa Kỳ chi trả thêm 4,5 triệu đô la Mỹ cho gia đình những người thiệt mạng và bị thương.[66]

Điều tra chính thức và đưa tin

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 8 tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ William Cohen và George Tenet đưa ra một thông cáo báo chí chung tuyên bố rằng tổ bay và thiết bị đều không phải là nguyên nhân của vụ đánh bom.[67] Ngày 10 tháng 5, William Cohen nói với các phóng viên rằng máy bay của Hoa Kỳ tấn công nhầm mục tiêu vì tọa ném bom dựa trên một bản đồ lỗi thời,[68] nhưng không đề cập đến CIA. Sau đó, người ta phát hiện ra rằng CIA có những bản đồ hiển thị đại sứ quán.[67]

Trong cùng ngày, tờ The New York Times xuất bản một bài viết đưa tin rằng trong những bức ảnh mờ nhạt chụp từ trên không được dùng trong vụ đánh bom, đại sứ quán Trung Quốc và tòa nhà Yugoimport trông rất giống nhau về kích thước, hình dạng, chiều cao, khoảng cách giữa hai tòa nhà là khoảng 200 thước Anh (180 m).[67]

Cơ quan Hình ảnh và Bản đồ Quốc gia (NIMA) ra thông báo phản bác rằng "các tin tức gần đây liên quan đến độ chính xác của bản đồ NIMA là không chính xác hoặc không đầy đủ" và "bản đồ in không nhằm mục đích và không phải nguồn duy nhất để xác định và phê duyệt mục tiêu."[69][70] Tenet sau đó thừa nhận rằng bản đồ được sử dụng lẽ ra không nên được dùng để lựa chọn mục tiêu ném bom.[2]

Tường thuật chính thức của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ

[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 6, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách chính trị Thomas Pickering dẫn đầu một phái đoàn đến Trung Quốc để trình bày quan điểm của Hoa Kỳ về vụ đánh bom.[71]

Theo tường thuật chính thức, các nhà phân tích của CIA biết địa chỉ văn phòng Yugoimport là Bulevar Umetnosti 2 (Đại lộ Nghệ thuật số 2) và dùng vị trí, địa chỉ những các tòa nhà khác trên các con phố song song làm điểm tham chiếu để cố gắng xác định vị trí địa lý của văn phòng.[71]

Các đường thẳng song song được kẻ từ các địa chỉ và vị trí đã biết trên một con phố song song. CIA dùng thông tin này để cố gắng tái tạo lại mô hình địa chỉ đường phố trên Đại lộ Umetnosti, một thông tin mà những người nhắm mục tiêu không biết. Mẫu địa chỉ đường phố trên Bulevar Umetnosti khác với dự kiến và người nhắm mục tiêu xác định sai đại sứ quán "nằm trên một con phố nhỏ ở một khoảng cách nào đó trên Bulevar Umetnosti" so với mục tiêu dự định.[71]

Nhiều bước kiểm tra được thiết kế để ngăn chặn các cuộc tấn công vào các mục tiêu nhạy cảm đều thất bại do vị trí của đại sứ quán chưa được cập nhật kể sau đại sứ quán chuyển đến New Beograd vào năm 1996. Vì vậy, tọa độ của đại sứ quán Trung Quốc được lập trình vào bom trên máy bay.[71]

Pickering cho biết không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy đại sứ quán được dùng để hỗ trợ lực lượng Serbia và không thể tưởng tượng được bất kỳ nhóm bất hảo nào tại Hoa Kỳ lại có thể làm điều như vậy.[71]

Tuyên bố điều trần của George Tenet

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 22 tháng 7, George Tenet điều trần công khai trước Ủy ban Tình báo Hạ viện.[8] Giống như tường thuật của Pickering ở Trung Quốc, Tenet còn thừa nhận gói mục tiêu này xuất phát từ CIA và đó là cuộc tấn công duy nhất do CIA chỉ đạo trong cuộc chiến, nói rằng cá nhân ông không biết CIA lưu hành các yêu cầu tấn công và thừa nhận rằng CIA có các bản đồ hiển thị chính xác vị trí của đại sứ quán. Trong cùng phiên điều trần, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ John Hamre nói rằng NIMA không chịu trách nhiệm.[72]

Hậu quả đối với những nhân viên CIA chịu trách nhiệm

[sửa | sửa mã nguồn]

Tenet khiển trách sáu nhân viên CIA và sa thải một người sau điều tra.[73][74] Theo một nguồn tin của Foreign Policy, nhân viên bị sa thải là William Bennett.[3]

Phản ứng Trung Quốc

[sửa | sửa mã nguồn]

Hầu hết chính giới Trung Quốc không tin vào tường thuật của Hoa Kỳ mà cho rằng cuộc tấn công là có chủ đích.[75] Cựu Đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ Lý Đạo Dự tuyên bố "chúng tôi không nói đó là quyết định của Clinton hay Nhà Trắng",[76] nhưng chính phủ Trung Quốc gọi lời giải thích của Hoa Kỳ về "cái gọi là vụ đánh bom nhầm lẫn" là "hoàn toàn không thuyết phục" và không chấp nhận tường thuật của Hoa Kỳ.[77] Trong một cuộc khảo sát 28 chuyên gia an ninh Trung Quốc vào năm 2002, 16 người tin rằng vụ đánh bom là có chủ ý, trong đó 14 người không nghi ngờ Clinton có liên quan.[32]

Vụ đánh bom làm đóng băng quan hệ NATO - Trung Quốc trong nhiều năm.[78][79] Trong cuộc gặp năm 2011 với các quan chức Hoa Kỳ sau vụ tấn công của NATO vào Pakistan năm 2011, Thượng tướng Trung Quốc Mã Hiểu Thiên hỏi mỉa mai rằng "các ông lại dùng sai bản đồ nữa à?"[78][79]

Cáo buộc có chủ đích

[sửa | sửa mã nguồn]

Lực lượng Nam Tư trong đại sứ quán

[sửa | sửa mã nguồn]

Bài viết The Observer/Politiken

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 17 tháng 10 năm 1999, tờ The Observer đăng một bài báo đưa tin rằng vụ đánh bom là có chủ ý.[16] Trong cùng ngày, tờ Politiken có trụ sở tại Copenhagen đăng một bài báo tương tự bằng tiếng Đan Mạch đưa tin rằng vụ đánh bom là có chủ ý và Trung Quốc giúp đỡ lực lượng Nam Tư tiến hành thanh lọc sắc tộc, phạm tội ác chiến tranh ở Kosovo.[80]

Ngày 28 tháng 11 năm 1999, tờ The Observer đăng một bài báo tiếp theo cáo buộc Hoa Kỳ ném bom đại sứ quán vì Trung Quốc giúp đỡ Željko Ražnatović, một trùm tội phạm người Serbia, thủ lĩnh lực lượng bán quân sự và tội phạm chiến tranh bị truy tố.[81]

Trong bài báo của tờ Politiken, một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Anh nói rằng Trung Quốc cho phép quân đội Nam Tư dùng đại sứ quán làm căn cứ liên lạc và thông lệ trong trường hợp này là liên hệ với phía Trung Quốc và yêu cầu họ ngừng hoạt động do vi phạm Công ước Viên về Quan hệ Ngoại giao, nhưng không có thông tin cụ thể xác nhận việc này xảy ra.[82] Các nguồn tin của Anh suy đoán rằng Trung Quốc không tin NATO sẽ dám tấn công đại sứ quán.[83]

Bài báo trích dẫn các nguồn tin ẩn danh, nhưng trong một số trường hợp đề cập đến vị trí tổng thể trong hệ thống cấp bậc, vai trò và địa điểm. Dusan Janjic, một học giả và người ủng hộ hòa giải dân tộc ở Nam Tư, làm chứng rằng Ren Baokai, tùy viên quân sự tại đại sứ quán Trung Quốc, nói với ông rằng Trung Quốc đang do thám Hoa Kỳ.[19][84]

Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Madeleine Albright gọi bài viết là "vô lý". Bộ trưởng Ngoại giao Anh Robin Cook nói rằng, "Tôi không biết một chút bằng chứng nào để ủng hộ câu chuyện khá hoang đường này."[2][85] Đại sứ Trung Quốc tại Nam Tư Pan Zhanlin phủ nhận lực lượng Nam Tư dùng đại sứ quán để chuyển tiếp tín hiệu.[86]

Hoạt động thu thập thông tin tình báo Trung Quốc trong đại sứ quán

[sửa | sửa mã nguồn]

Các quan chức Hoa Kỳ nói rằng sau vụ đánh bom, họ biết được rằng đại sứ quán là cơ sở thu thập thông tin tình báo quan trọng nhất của Trung Quốc ở châu Âu. Jens Holsøe, một tác giả của bài báo trên tờ Politiken, cho biết ông chứng kiến các phương tiện quân sự của Nam Tư tiến vào khuôn viên đại sứ quán Trung Quốc.[18]

Ngày 24 tháng 3 năm 1999, mười tuần trước vụ đánh bom, một đơn vị thuộc Quân đội Nam Tư bắn hạ một chiếc F-117 Nighthawk của Không quân Hoa Kỳ, lần đầu tiên một máy bay tàng hình bị bắn hạ. Bài báo trên tờ The Observer đưa tin rằng một máy bay chiến đấu tàng hình bị bắn hạ vào đầu chiến dịch ném bom và Trung Quốc có thể đã thỏa thuận với lực lượng Nam Tư để lấy các bộ phận.[87] Tháng 1 năm 2011, hãng tin Associated Press đưa tin rằng máy bay J-20 của Trung Quốc có thể được phát triển một phần bằng cách đảo ngược kỹ thuật những bộ phận của chiếc F-117 của Hoa Kỳ.[88]

Tháng 5 năm 2019, BBC News đưa tin rằng Trung Quốc được đánh giá đã thu được các mảnh vỡ của chiếc F-117 để nghiên cứu. Có những đồn đoán rằng Trung Quốc đã thử nghiệm các hệ thống tác chiến phòng không từ đại sứ quán, bao gồm cả việc vô hiệu hóa công nghệ tàng hình của máy bay F-117 và B-2 Spirit của Hoa Kỳ. Học giả người Serbia Dusan Janjic kể rằng Ren Baokai, tùy viên quân sự của đại sứ quán Trung Quốc, thẳng thắn thừa nhận với ông rằng Trung Quốc theo dõi các hoạt động, tên lửa hành trình và máy bay của Hoa Kỳ và NATO từ đại sứ quán. Ren ở trong đại sứ quán khi vụ tấn công xảy ra và được tìm thấy trong tình trạng hôn mê ở tầng hầm vào sáng hôm sau. Ông được chuyển đến bệnh viện ở Trung Quốc, hồi phục và sau đó được phong hàm tướng. Ông từ chối phỏng vấn với BBC.[18][19]

Điều tra của Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ

[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Chiến tranh Kosovo, Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ thực hiện một báo cáo xem xét cụ thể vụ đánh bom đại sứ quán Trung Quốc và đề nghị Văn phòng Công tố viên không khởi tố vụ việc vì những lý do sau:[89]

  • Nguyên nhân gốc rễ của việc xác định sai vị trí mục tiêu dường như bắt nguồn từ kỹ thuật định vị trên bộ mà một nhân tình báo dùng để xác định vị trí tòa nhà Yugoimport FDSP tại Bulevar Umetnosti 2. Nhân viên này dùng các kỹ thuật được gọi là "giao điểm" và "tái định vị". Tuy phù hợp để xác định vị trí các điểm hoặc vật thể ở xa hoặc khó tiếp cận, nhưng các kỹ thuật này không thích hợp để nhắm mục tiêu trên không vì chỉ cung cấp vị trí gần đúng. Bằng kỹ thuật này, nhân viên đó xác định sai Đại sứ quán Trung Quốc là tòa nhà Yugoimport FDSP.[89]
  • Hoa Kỳ đã chính thức xin lỗi Chính phủ Trung Quốc và đồng ý bồi thường 28 triệu đô la Mỹ cho Chính phủ Trung Quốc và 4,5 triệu đô la Mỹ cho gia đình những người thiệt mạng hoặc bị thương. CIA cũng đã sa thải một nhân viên tình báo và khiển trách sáu nhân sự cấp cao. Chính phủ Hoa Kỳ cũng tuyên bố đã thực hiện các biện pháp khắc phục để xác định trách nhiệm cá nhân và ngăn chặn những sai lầm như thế này xảy ra lại trong tương lai.[89]
  • Tổ bay tham gia cuộc tấn công không nên bị quy trách nhiệm về việc được giao mục tiêu sai và việc quy trách nhiệm hình sự cho các lãnh đạo cấp cao về vụ việc là không phù hợp vì họ được các quan chức của một cơ quan khác cung cấp thông tin sai.[89]

Báo cáo của Ân xá Quốc tế

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong báo cáo xem xét, đánh giá tính hợp pháp của chiến dịch ném bom của NATO,[90] Ân xá Quốc tế kết luận rằng NATO có thể đã không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết theo Điều 57(2) Nghị định thư I Các Công ước Genève,[91] quy định bên tấn công phải "làm mọi thứ để xác minh rằng các mục tiêu bị tấn công không phải là dân thường hoặc đối tượng dân sự."[92]

Hậu quả

[sửa | sửa mã nguồn]

Địa điểm đại sứ quán cũ

[sửa | sửa mã nguồn]
Trung tâm Văn hóa Trung Quốc [sr] tại Beograd được xây dựng trên khuôn viên của đại sứ quán cũ.

Nhân kỷ niệm 10 năm vụ đánh bom vào ngày 7 tháng 5 năm 2009, Thị trưởng Beograd Dragan Đilas và Đại sứ Trung Quốc tại Serbia Wei Jinghua khánh thành một tấm bia tưởng niệm tại đại sứ quán cũ.[93] Hai bên làm lễ đặt vòng hoa tại tấm bia tưởng niệm vào ngày 7 tháng 5 năm 2017 và tháng 9 năm 2019.[94][95]

Trong chuyến thăm Serbia vào tháng 6 năm 2016, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Serbia Tomislav Nikolić đến thăm khuôn viên đại sứ quán cũ, tuyên bố vòng xoay giao thông gần đó là Quảng trường Hữu nghị Serbia-Trung và công bố việc xây dựng Trung tâm Văn hóa Trung Quốc, Beograd [sr] trên vị trí đại sứ quán cũ.[2][96][97] Trung tâm được khởi công vào ngày 20 tháng 7 năm 2017, với sự chứng kiến của Thị trưởng Siniša Mali và Đại sứ Trung Quốc Li Manchang. Trung tâm gồm hai tầng hầm và tám tầng nổi, với tổng diện tích sàn là 32,000 m2 (344,45 foot vuông). Chi phí dự án là 45 triệu euro.[2][98][99] Trung tâm được khánh thành vào năm 2020. Một bức Tượng Khổng Tử (Beograd) [sr] được dựn ở bên ngoài và đoạn đường đó được đổi tên thành Đường Khổng Tử.[100]

Tâm lý chống phương Tây và quan hệ Nga – Trung Quốc

[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Liên Hợp Quốc, cả Trung Quốc và Nga đều phản đối can thiệp quân sự vào Nam Tư.[101] Mối quan hệ văn hóa mạnh mẽ giữa Nga và Serbia, chiến dịch ném bom của NATO và vụ ném bom đại sứ quán Trung Quốc làm gia tăng tâm lý chống phương Tây ở cả hai nước và làm ấm lên quan hệ Nga – Trung Quốc.[102][103][104]

Cải cách Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc

[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà khoa học chính trị Fiona Cunningham lập luận rằng vụ đánh bom là một sự kiện quan trọng trong việc định hình Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Chiến dịch của NATO làm giới lãnh đạo Trung Quốc lo ngại về khả năng Trung Quốc bị cuốn vào một cuộc xung đột tương tự về Đài Loan, Tân Cương hoặc Tây Tạng. Giới lãnh đạo quân sự Trung Quốc tìm cách tăng cường mối đe dọa chiến lược đối với Hoa Kỳ, bao gồm việc phát triển tên lửa thông thường chính xác và các năng lực tác chiến không gian mạng. Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cũng phát triển một số loại vũ khí chống vệ tinh do nhận thức được tầm quan trọng của cơ sở hạ tầng quân sự trên vũ trụ trong các cuộc ném bom của Hoa Kỳ. Lực lượng Chi viện chiến lược Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc được thành lập vào năm 2015. Vụ đánh bom cũng gây ra một số cuộc tranh luận về khả năng thay đổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước của Trung Quốc.[33] Học giả Hui Zhang lập luận rằng, cùng với cuộc Khủng hoảng Eo biển Đài Loan lần thứ ba, Báo cáo Cox và sự kiện đảo Hải Nam, vụ đánh bom khiến Trung Quốc tái đầu tư và định hướng lại chương trình vũ khí hạt nhân.[34](tr209-215)

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ tiếng Trung: 五八事件; bính âm: wǔbā shìjiàn; Vụ tấn công diễn ra vào 23:46 giờ địa phương ngày 7 tháng 5 và 05:46 giờ chuẩn Trung Quốc ngày 8 tháng 5.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021. In total, three people were killed and at least 20 injured.
  2. 1 2 3 4 5 6 Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021.
  3. 1 2 3 Rozen, Laura (ngày 7 tháng 10 năm 2025). "Spooky murder in Loudoun County, VA". Foreign Policy (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  4. ↑ "CNN - Clinton apologizes to China over embassy bombing - May 10, 1999". CNN. ngày 10 tháng 5 năm 1999. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021.
  5. ↑ "Youth Violence and Embassy Bombing Apology | C-SPAN.org". C-SPAN (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 5 năm 1999. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021.
  6. ↑ Dumbaugh, Kerry (ngày 12 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing in Belgrade: Compensation Issues". EveryCRSReport.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. U.S. officials offered a number of apologies for the attack...May 10, 1999 – President Clinton, in opening remarks at a White House strategy meeting on children and violence, began with "I would like to say a word about the tragic bombing of the Chinese Embassy in Belgrade. I have already expressed our apology and our condolences to President Jiang and to the Chinese people...."
  7. ↑ Schmitt, Eric (ngày 23 tháng 7 năm 1999). "In a Fatal Error, C.I.A. Picked a Bombing Target Only Once: The Chinese Embassy". New York Times. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2009.
  8. 1 2 Tenet, George (ngày 22 tháng 7 năm 1999). "DCI Statement on the Belgrade Chinese Embassy Bombing House Permanent Select Committee on Intelligence Open Hearing". Central Intelligence Agency. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2006.
  9. ↑ "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News (bằng tiếng Anh). ngày 6 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  10. ↑ "6/17/99: U/S Pickering: Accidental Bombing of The P.R.C. Embassy in Belgrade". 1997-2001.state.gov. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  11. ↑ "CNN - Clinton apologizes to China over embassy bombing - May 10, 1999". edition.cnn.com. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  12. 1 2 香港立法會中文會議記錄: 會議過程正式紀錄1999年5月12日星期三 (PDF). ngày 12 tháng 5 năm 1999. tr. 5425–5474. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 7 năm 2003. {{Chú thích sách}}: Đã bỏ qua |work= (trợ giúp)May 12, 1999. pp. 5425–5474. Archived from the original (PDF) on July 29, 2003. {{cite book}}: |newspaper= ignored (help)
  13. ↑ Moore, Gregory J. (2010). "Not Very Material but Hardly Immaterial: China's Bombed Embassy and Sino-American Relations". Foreign Policy Analysis. 6 (1): 23–41. doi:10.1111/j.1743-8594.2009.00100.x. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2025.
  14. ↑ "Chinese demand U.N. meeting after Belgrade embassy attacked". CNN. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015.
  15. ↑ "Political Violence Against Americans: 1999". U.S. Department of State. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  16. 1 2 Vulliamy, Ed; Holsoe, Jens; Vulliamy, Ed (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Nato bombed Chinese deliberately". The Observer. London.
  17. ↑ Holsøe, Jens; Larsen, Jørgen; Leijonhufvud, Göran (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Kina hjalp Jugoslavien" [China helped Yugoslavia]. Politiken (bằng tiếng Đan Mạch). tr. 1, 10.
  18. 1 2 3 Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2021. It's widely assumed that China did get hold of pieces of the plane to study its technology.
  19. 1 2 3 Vulliamy, Ed; Holsoe, Jens; Vulliamy, Ed (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Nato bombed Chinese deliberately". The Guardian. London. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2021. The Chinese military attache, Ven Bo Koy, who was seriously wounded in the attack and is now in hospital in China, told Dusan Janjic, the respected president of Forum for Ethnic Relations in Belgrade, only hours before the attack, that the embassy was monitoring incoming cruise missiles in order to develop counter-measures.
  20. ↑ Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021. US Secretary of State Madeleine Albright decried the story as "balderdash", while British Foreign Secretary Robin Cook said there was "not a single shred of evidence" to support it.
  21. ↑ Steven Lee Myers (ngày 17 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing: A Wide Net of Blame". New York Times. New York. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021. While the investigation produced no evidence that the bombing of the embassy had been a deliberate act, it provided a detailed account of a broader set of missteps than the United States or NATO have acknowledged...All of the officials interviewed by the Times said they knew of no evidence to support the assertion, and none has been produced.
  22. ↑ Chu, Henry (ngày 31 tháng 7 năm 1999). "U.S. to Pay $4.5 Million for Bombing of Chinese Embassy in Yugoslavia". Los Angeles Times (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  23. ↑ Laris, Michael (ngày 16 tháng 12 năm 1999). "U.S., China Reach Deal On Embassy Payments". Washington Post (bằng tiếng Anh). ISSN 0190-8286. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  24. ↑ Rosenthal, Elisabeth (ngày 16 tháng 12 năm 1999). "U.S. Agrees To Pay China $28 Million For Bombing". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  25. 1 2 3 Dumbaugh, Kerry (ngày 12 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing in Belgrade: Compensation Issues". EveryCRSReport.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  26. ↑ "HR 4444 - U.S.-China Relations Act of 2000 - National Key Vote". Vote Smart. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  27. ↑ Vita, Matthew; Eilperin, Juliet (ngày 25 tháng 5 năm 2000). "House Passes China Trade Bill". Washington Post (bằng tiếng Anh). ISSN 0190-8286. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  28. ↑ Lardy, Nicholas R. (ngày 10 tháng 5 năm 2000). "Permanent Normal Trade Relations for China". Brookings Institution (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  29. ↑ "China Trade bill (2000 - H.R. 4444)". GovTrack (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
  30. ↑ Perlez, Jane (ngày 23 tháng 6 năm 2000). "With Relations Warming, Albright Presses China on Taiwan". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. More than a year after the NATO bombing of the Chinese Embassy in Serbia, the United States and China officially declared today during a visit by Secretary of State Madeleine K. Albright that the interlude of bitterness had given way to an era of improved relations.
  31. ↑
  32. 1 2 Moore, Gregory J. (2010). "Not Very Material but Hardly Immaterial: China's Bombed Embassy and Sino-American Relations". Foreign Policy Analysis. 6 (1): 23–41. doi:10.1111/j.1743-8594.2009.00100.x. ISSN 1743-8586. JSTOR 24909876. Of the 57% of the Chinese experts who believed the bombing was intentional, 87.5% believed President Clinton had no motives to do it and consequently they did not suspect his involvement.
  33. 1 2 Cunningham, Fiona S. (2025). Under the Nuclear Shadow: China's Information-Age Weapons in International Security. Princeton University Press. doi:10.2307/jj.16040335. ISBN 978-0-691-26103-4. JSTOR jj.16040335.
  34. 1 2 Zhang, Hui (2025). The Untold Story of China's Nuclear Weapon Development and Testing: A Technical History. Belfer Center Studies in International Security. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. ISBN 978-0-262-05182-8.
  35. ↑ Steven Lee Myers (ngày 17 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing: A Wide Net of Blame". New York Times. New York. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021.
  36. 1 2 Whitney, Craig (ngày 11 tháng 11 năm 1999). "U.S. Military Acted Outside NATO Framework During Kosovo Conflict, France Says". New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2021.
  37. ↑ "Truth behind America's raid on Belgrade". The Observer. London. ngày 27 tháng 11 năm 1999. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2021.
  38. ↑ Steven Lee Myers (ngày 17 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing: A Wide Net of Blame". New York Times. New York. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021. According to the officials interviewed by The Times, American commanders in Europe did maintain such a list of buildings, like hospitals, churches and embassies. The Chinese Embassy was on that list, officials said, but at its old address and was not removed. They said the embassy was also listed at the wrong address on a similar list in Britain.
  39. ↑ Vulliamy, Ed; Sweeney, John (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Nato bombed Chinese deliberately". The Guardian. London. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2021. A Nato flight control officer in Naples also confirmed to us that a map of 'non-targets': churches, hospitals and embassies, including the Chinese, did exist. On this 'don't hit' map, the Chinese embassy was correctly located at its current site, and not where it had been until 1996 - as claimed by the US and NATO.
  40. ↑ "Truth behind America's raid on Belgrade". The Observer. London. ngày 28 tháng 11 năm 1999. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021. In the immediate aftermath of the attack there were some among non-US staff who were suspicious. On 8 May they tapped into the Nato target computer and checked out the satellite co-ordinates for the Chinese Embassy. The co-ordinates were in the computer and they were correct. While the world was being told the CIA had used out-of-date maps, Nato's officers were looking at evidence that the CIA was bang on target.
  41. ↑ Diamond, John (2008). The CIA and the Culture of Failure: U.S. Intelligence from the end of the Cold War to the Invasion of Iraq. Stanford University Press. tr. 332. ISBN 978-0-8047-5601-3. In the predawn hours of May 7, 1999, a single B-2 "Spirit" bomber took off from Whiteman Air Force Base in Missouri for the fifteen-hour flight to Belgrade. The highly trained two-member crew,...
  42. ↑ Diamond, John (2008). The CIA and the Culture of Failure: U.S. Intelligence from the end of the Cold War to the Invasion of Iraq. Stanford University Press. tr. 330–332. ISBN 978-0-8047-5601-3.
  43. ↑ Vulliamy, Ed; Sweeney, John (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Nato bombed Chinese deliberately". The Guardian. London. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2021. Only three people died in the attack, two of whom were, reportedly, not journalists - the official Chinese version - but intelligence officers.
  44. ↑ Diamond, John (2008). The CIA and the Culture of Failure: U.S. Intelligence from the end of the Cold War to the Invasion of Iraq. Stanford University Press. tr. 332. ISBN 978-0-8047-5601-3. U.S. officials later suggested privately that at least two of the three victims were actually intelligence officers, a claim the Chinese denied.
  45. ↑ Steven Lee Myers (ngày 17 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing: A Wide Net of Blame". New York Times. New York. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021. The officials said that after the bombing they did learn a great deal about the embassy's intelligence operations, including the background of the three Chinese journalists who were killed and who American officials say were in fact intelligence agents.
  46. ↑ Consulate General of the United States Hong Kong & Macau (ngày 2 tháng 8 năm 1999). "Statements on NATO Bombing of China's Embassy in Belgrade". U.S. Department of State. Bản gốc lưu trữ tháng 10 13, 1999. Truy cập tháng 10 4, 2006.
  47. ↑ "Nato hits Chinese embassy". BBC News. ngày 8 tháng 5 năm 1999. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2009.
  48. ↑ "Embassy strike 'a mistake'". BBC News. ngày 8 tháng 5 năm 1999. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2009.
  49. 1 2 Cunningham, Fiona S. (2025). Under the Nuclear Shadow: China's Information-Age Weapons in International Security. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-26103-4.
  50. ↑ O'Clery, Conor (ngày 12 tháng 5 năm 1999). "China, Russia agree that stopping bombing is priority for peace". The Irish Times. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 8 năm 2022.
  51. ↑ Xinbo, Wu (2008). "Understanding Chinese and U.S. Crisis Behavior". The Washington Quarterly (bằng tiếng Anh). 31 (1): 63. doi:10.1162/wash.2007.31.1.61. ISSN 0163-660X. S2CID 153746626.
  52. ↑ Dumbaugh, Kerry (ngày 12 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing in Belgrade: Compensation Issues". EveryCRSReport.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. President Clinton reportedly tried to place several phones calls to Chinese Party Secretary Jiang Zemin, but was rebuffed by Chinese officials. The President finally was able to speak with Jiang on May 14, 1999.
  53. ↑ Sly, Liz (ngày 15 tháng 5 năm 1999). "JIANG FINALLY ACCEPTS CALL FROM CLINTON, GETS APOLOGY". Chicago Tribune. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2020.
  54. ↑ Ji, You (tháng 3 năm 2016). "China's National Security Commission: theory, evolution and operations". Journal of Contemporary China. 25 (98): 185. doi:10.1080/10670564.2015.1075717. ISSN 1067-0564. S2CID 154533489.
  55. ↑ Ji 2016, tr. 184.
  56. 1 2 Wang, Frances Yaping (2024). The Art of State Persuasion: China's Strategic Use of Media in Interstate Disputes. Oxford University Press. ISBN 9780197757512.
  57. 1 2 3 4 "China gives green light to embassy protests, but warns against violence". CNN. ngày 9 tháng 5 năm 1999. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021.
  58. ↑ "1999：反美游行 民族主义新浪潮_新闻中心_新浪网". news.sina.com.cn. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2025.
  59. 1 2 "Chinese in Belgrade, Beijing protest NATO embassy bombing". CNN. ngày 9 tháng 5 năm 1999. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2013.
  60. ↑ "Chinese Vice-President Hu: Broadcast to Nation on NATO Strike - Domestic Report". BBC Monitoring Asia Pacific - Political. ngày 9 tháng 5 năm 1999. ProQuest 450115043.
  61. ↑ "China: Vice-President's Televised Speech Widely Supported". BBC Monitoring Asia Pacific - Political. ngày 10 tháng 5 năm 1999. ProQuest 449810360.
  62. ↑ "资料：1999年5月9日胡锦涛就我驻南使馆遭袭击发表讲话". news.sina.com.cn. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2026.
  63. ↑ Dumbaugh, Kerry (ngày 12 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing in Belgrade: Compensation Issues". EveryCRSReport.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. Although the $4.5 million U.S. "voluntary humanitarian payment" of August 1999 was paid out of DoD discretionary funds, State Department officials maintain that the $28 million U.S. payment for property compensation is too large to be covered by such contingency accounts. Therefore, the property compensation agreement with China has to come from U.S. funds appropriated for that purpose.
  64. ↑ Laris, Michael (ngày 16 tháng 12 năm 1999). "U.S., China Reach Deal On Embassy Payments". Washington Post (bằng tiếng Anh). ISSN 0190-8286. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. The delivery of the U.S. funds to the Chinese is contingent on congressional approval, but a U.S. official expressed confidence that the funds will be appropriated as part of the fiscal 2001 budget.
  65. ↑ Rosenthal, Elisabeth (ngày 16 tháng 12 năm 1999). "U.S. Agrees To Pay China $28 Million For Bombing". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. It was also not clear when the money promised under today's agreements will be paid. The $28 million promised by the United States requires congressional approval and will be part of the fiscal year 2001 budget request, embassy officials here said.
  66. ↑ Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. China would receive $28m in compensation from the US for the bombing, but had to give back close to $3m for the damage to US diplomatic property in Beijing and elsewhere. The US paid another $4.5m to the families of the dead and injured.
  67. 1 2 3 Schmitt, Eric (ngày 10 tháng 5 năm 1999). "CRISIS IN THE BALKANS: HUMAN ERROR; Wrong Address of Embassy in Databases". New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2021.
  68. ↑ Cohen, William (ngày 10 tháng 5 năm 1999). "Secretary of Defense Cohen's News Briefing on Chinese Embassy Bombing". US Department of Defense. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2009.
  69. ↑ Leopold, George (ngày 21 tháng 5 năm 1999). "Human error takes rap in embassy bombing". EDN (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  70. ↑ "NIMA: FOR IMMEDIATE RELEASE: Release Number 990516-2: Chinese Embassy Bombing". National Imagery and Mapping Agency. ngày 16 tháng 5 năm 1999. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 2 năm 2000. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  71. 1 2 3 4 5 Pickering, Thomas R. (ngày 6 tháng 7 năm 1999). "Oral Presentation to the Chinese Government Regarding the Accidental Bombing of The P.R.C. Embassy in Belgrade". US Department of State. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2021.
  72. ↑ "Testimony of John J. Hamre, Deputy Secretary of Defense Before the House Select Committee on Intelligence". ngày 22 tháng 7 năm 1999. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  73. ↑ Kettle, Martin (ngày 10 tháng 4 năm 2000). "CIA takes rap for embassy attack". The Guardian (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2021.
  74. ↑ Steven Lee Myers (ngày 17 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing: A Wide Net of Blame". New York Times. New York. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2021. Last week, 11 months after the fact, the director of central intelligence, George J. Tenet, dismissed a midlevel officer who put the X on what turned out to be the embassy. He also disciplined six other employees, saying that agency officers "at all levels of responsibility" contributed to the bombing.
  75. ↑ Peter Hays Gries (tháng 7 năm 2001). "Tears of Rage: Chinese Nationalist Reactions to the Belgrade Embassy Bombing". The China Journal (46). Canberra, Australia: Contemporary China Center, Australian National University: 25–43. doi:10.2307/3182306. ISSN 1324-9347. JSTOR 3182306. OCLC 41170782. S2CID 145482835.
  76. ↑ Arkin, William M. (ngày 8 tháng 11 năm 1999). "Chinese Embassy Continues to Smolder". Washington Post. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2009.
  77. ↑ "Strong Protest by the Chinese Government Against The Bombing by the US-led NATO of the Chinese Embassy in the Federal Yugoslavia". Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China. ngày 17 tháng 11 năm 2001. Bản gốc lưu trữ tháng 2 27, 2009. Truy cập tháng 10 22, 2009.
  78. 1 2 Small, Andrew (ngày 23 tháng 5 năm 2012). "Seizing Opportunities with a Less Reserved Beijing - German Marshall Fund Blog". German Marshall Fund. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2020.
  79. 1 2 Weitz, Richard (ngày 6 tháng 7 năm 2012). "China and NATO: Grappling with Beijing's Hopes and Fears". Jamestown (bằng tiếng Anh). Jamestown Foundation. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  80. ↑ Holsøe, Jens; Larsen, Jørgen; Leijonhufvud, Göran (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Kina hjalp Jugoslavien" [China helped Yugoslavia]. Politiken (bằng tiếng Đan Mạch). tr. 1, 10. Under hele den 78 døgn lange bombekampagne, der startede 23, marts, var et af de vigtigste mål at ramme den jugoslaviske hærledelses kommunikationslinjer til hæren og politiet i Kosova, der gennemførte en etnisk udrensning, hvor op mod 800.000 etniske albanere blev fordrevet, og hvor over 10.000 blev dræbt.
  81. ↑ "Truth behind America's raid on Belgrade". The Observer. London. ngày 27 tháng 11 năm 1999. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2021. The true story - though it is being denied by everyone from Albright, Foreign Secretary Robin Cook and CIA director George Tenet down - is that the Americans knew exactly what they are doing. The Chinese Embassy in Belgrade was deliberately targeted by the most precise weapons in the US arsenal because it was being used by Zeljko Raznatovic, the indicted war criminal better known as Arkan, to transmit messages to his `Tigers' - Serb death squads - in Kosovo...that it was an operating base for Arkan, an indicted war criminal, was something that convinced the Americans to strike.'
  82. ↑ Holsøe, Jens; Larsen, Jørgen; Leijonhufvud, Göran (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Kina hjalp Jugoslavien" [China helped Yugoslavia]. Politiken (bằng tiếng Đan Mạch). tr. 1, 10. Hans udsagn bekræftes af en kilde i det britiske forsvarsministerium..."Normal praksis i den slags tilfæde er, at man tager kontakt til kineserne og beder dem stoppe denne aktivitet, som er i strid med Wienerkonventionen om diplomatisk aktivitet. Jeg går ud fra, at det også skete her, men har ingen konkret viden om det..."
  83. ↑ Holsøe, Jens; Larsen, Jørgen; Leijonhufvud, Göran (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Kina hjalp Jugoslavien" [China helped Yugoslavia]. Politiken (bằng tiếng Đan Mạch). tr. 1, 10. Kineserne har, siger britiske kilder, sikkert regnet med, at NATO ikke ville vove at bombe ambassaden.
  84. ↑ Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021. On the day of the bombing, Dusan Janjic, an academic and advocate for ethnic reconciliation in Yugoslavia, was having lunch at an upscale restaurant in central Belgrade with a man he considered a good friend. Ren Baokai was the military attaché at the Chinese embassy and Janjic said he was surprisingly open with him about the fact that China was spying on Nato and US operations and tracking warplanes from its Belgrade outpost..
  85. ↑ "Nato embassy attack 'not deliberate'". BBC News. ngày 17 tháng 10 năm 1999. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2021.
  86. ↑ Ponniah, Kevin; Marinkovic, Lazara (ngày 7 tháng 5 năm 2019). "The night the US bombed a Chinese embassy". BBC News. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2021. The Chinese ambassador who narrowly survived the strike, Pan Zhanlin, denied in a book that the embassy had been used for re-broadcasting and that China, in exchange, had been given parts of the US F-117 stealth fighter jet that Serbian forces had shot down in the early stages of the Nato campaign.
  87. ↑ Vulliamy, Ed; Holsoe, Jens; Vulliamy, Ed (ngày 17 tháng 10 năm 1999). "Nato bombed Chinese deliberately". The Guardian. London. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2021. Why the Chinese were prepared to help Milosevic is a more murky question. One possible explanation is that the Chinese lack Stealth technology, and the Yugoslavs, having shot down a Stealth fighter in the early days of the air campaign, were in a good position to trade.
  88. ↑ "China's New Stealth Fighter May Use US Technology". Fox News (bằng tiếng Anh). Associated Press. ngày 23 tháng 1 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2021.
  89. 1 2 3 4 "Final Report to the Prosecutor by the Committee Established to Review the NATO Bombing Campaign Against the Federal Republic of Yugoslavia". UNICTY.
  90. ↑ ""COLLATERAL DAMAGE" OR UNLAWFUL KILLINGS? : Violations of the laws of war by NATO during Operation Allied Force". Amnesty International. ngày 5 tháng 6 năm 2000. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  91. ↑ ""COLLATERAL DAMAGE" OR UNLAWFUL KILLINGS? : Violations of the laws of war by NATO during Operation Allied Force". Amnesty International. ngày 5 tháng 6 năm 2000. tr. 60. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  92. ↑ "Treaties, States parties, and Commentaries - Additional Protocol (I) to the Geneva Conventions, 1977". International Committee of the Red Cross. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  93. ↑ "Деценија од бомбардовања кинеске амбасаде" [A decade since the bombing of the Chinese embassy] (bằng tiếng Serbia). ngày 7 tháng 5 năm 2009. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.
  94. ↑ "Положени венци на месту погибије троје кинеских новинара" [Wreaths were laid at the place of death of three Chinese journalists] (bằng tiếng Serbia). ngày 7 tháng 5 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.
  95. ↑ "Положени венци на спомен-плочу кинеским новинарима" [Wreaths laid on a memorial plaque to Chinese journalists] (bằng tiếng Serbia). ngày 8 tháng 9 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.
  96. ↑ "Xi pays homage to Chinese martyrs killed in NATO bombing". Xinhua News Agency. ngày 18 tháng 6 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2021. Mayor of Belgrade Sinisa Mali announced that the street outside the center will be named after ancient Chinese philosopher Confucius, and the square outside the center will be named "China-Serbia Friendship Square."
  97. ↑ Tanjug (ngày 17 tháng 6 năm 2016). "Predsednik Kine stigao u trodnevnu posetu Srbiji" (bằng tiếng Serbia). Radio Television Serbia.
  98. ↑ B.H. (ngày 21 tháng 7 năm 2017), "Počela gradnja prvog kineskog kulturnog centra na Balkanu", Politika (bằng tiếng Serbia), tr. 05
  99. ↑ Beta (ngày 20 tháng 7 năm 2017). "Počela izgradnja Kineskog kulturnog centra na Novom Beogradu" (bằng tiếng Serbia). N1. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2017.
  100. ↑ "Skupština grada o spomeniku Đinđiću, Konfučiju i Džambajevu". N1 Srbija (bằng tiếng Serbia). Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
  101. ↑ Dumbaugh, Kerry (ngày 12 tháng 4 năm 2000). "Chinese Embassy Bombing in Belgrade: Compensation Issues". EveryCRSReport.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021. For months prior to the accidental bombing of the Chinese Embassy in Belgrade, Chinese officials and Chinese press accounts had been uniformly critical of NATO's and U.S. military involvement in Kosovo. On March 26, 1999, China joined Russia and Namibia in voting in favor of the U.N. Security Council resolution calling for an immediate halt to NATO airstrikes in Yugoslavia.
  102. ↑ Snyder, Christian (ngày 7 tháng 9 năm 2017). "Analysis: How a 1999 NATO operation turned Russia against the West". The Pitt News - The University of Pittsburgh's Daily Student Newspaper. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2021.
  103. ↑
  104. ↑ Dinic, Leonardo (ngày 13 tháng 9 năm 2019). "We Remember 1999 Very Well'- The NATO Bombing of Yugoslavia and its Impacts on Sino-Russian Relations". China-US Focus. China–United States Exchange Foundation. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2021. If studied in the future, it will be clear that the convergence of Chinese and Russian foreign policy began to solidify during the Kosovo War with the NATO bombing of Yugoslavia.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoa_Kỳ_ném_bom_Đại_sứ_quán_Trung_Quốc_tại_Beograd&oldid=75543600”