Kursk (tàu ngầm)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Oscar class submarine 3.jpg
Một chiếc tàu ngầm lớp Oscar II; cùng lớp với Kursk
Phục vụ (Nga) Naval Ensign of Russia.svg
Tên gọi: K-141 Kursk
Đặt tên theo: Đặt theo tên thành phố Kursk
Đặt lườn: 1992
Hạ thủy: 1994
Nhập biên chế: Tháng 12 năm 1994
Xóa đăng bạ: 2000
Số phận: Chìm ngày 12 tháng 8 năm 2000 với toàn bộ 118 thủy thủ dưới 100 m nước tại Biển Barents do tai nạn ngư lôi
Tình trạng: Đã được trục vớt từ đáy biển, kéo vào ụ, và tháo dỡ
Đặc điểm khái quát
Lớp và kiểu: Tàu ngầm lớp Oscar II
Trọng tải choán nước: 13.400 t, 16.400 t
Độ dài: 154.0 m
Sườn ngang: 18.2 m
Mớn nước: 9.0 m
Động cơ đẩy: 2 lò phản ứng hạt nhân OK-650b, 2 tuốc bin hơi, 2/7-chân vịt
Tốc độ: 32 knots (59 km/h) lặn, 16 knots (30 km/h) trên mặt nước
Độ sâu thử: 300 tới 1000 mét (theo nhiều ước tính)
Thủy thủ đoàn
đầy đủ:
44 sĩ quan, 68 enlisted
Vũ trang: 24 x SS-N-19/P-700 Granit, 4 x 533 mm và 2 x 650 mm ống thuỷ lôi
Ghi chú: Cảng chính:Vidyaevo, Nga

K-141 Kursk là một tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa hành trình lớp Oscar-II của Hải quân Nga, đã mất với toàn bộ thuỷ thủ khi nó chìm tại Biển Barents ngày 12 tháng 8 năm 2000. Kursk, tên đầy đủ Атомная подводная лодка "Курск" [АПЛ "Курск"] trong tiếng Nga, là một Project 949A Антей (Antey, Antaeus nhưng cũng được biết theo tên hiệu NATO cho Oscar II). Nó được đặt theo tên thành phố Kursk của Nga, nơi đã diễn ra trận đấu tăng lớn nhất trong lịch sử quân sự, Trận Kursk, diễn ra năm 1943. Là một trong những chiếc tàu đầu tiên hoàn thành sau sự sụp đổ của Liên Xô, nó được biên chế vào Hạm đội Biển Bắc của Hải quân Nga.

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Công việc đóng tàu Kursk bắt đầu năm 1990 tại Severodvinsk, gần Arkhangelsk. Được hạ thuỷ năm 1994, tháng 12 năm ấy nó được biên chế. Đây là chiếc tàu gần áp chót của lớp tàu ngầm Oscar-II được thiết kế và thông qua ở thời Xô viết. Với chiều dài 154m và cao bốn tầng, nó là chiếc tàu ngầm tấn công lớn nhất từng được chế tạo. Vỏ ngoài, được làm bằng thép không rỉ có thành phần nickel, chrome cao, dày 8.5 mm, có khả năng chống rỉ tuyệt vời và mức phát xạ từ trường thấp giúp giảm nguy cơ bị phát hiện bởi các hệ thống Thám sát Bất thường Từ trường (MAD). Có một lớp rỗng 2 mét với lớp thép vỏ trong dày 50.8 mm.[cần dẫn nguồn]

Kursk là một phần của Hạm đội Biển bắc Nga, đã gặp phải tình hình cắt giảm ngân quỹ trong suốt thập niên 1990. Nhiều tàu ngầm của hạm đội phải nằm im chịu rỉ sét tại Vịnh Andreyeva, 100 km từ Murmansk.[1] Công việc bảo dưỡng thiết bị, kể cả thiết bị tối cần thiết như tìm kiếm và cứu hộ, ít được chú ý tới. Các thuỷ thủ của Hạm đội Biển Bắc đã không được trả lương hồi giữa thập niên 1990. Cuối thập kỷ này, hạm đội bắt đầu hồi phục; năm 1999, tàu Kursk thực hiện một phi vụ trinh sát thành công tại Địa Trung Hải, bám theo Hạm đội Sáu của Hoa Kỳ trong cuộc Chiến tranh Kosovo. Cuộc thực hành huấn luyện tháng 8 năm 2000 là cuộc diễn tập mùa hè lớn nhất -chín năm sau khi Liên Xô sụp đổ- có sự tham gia của bốn tàu ngầm tấn công, tàu chỉ huy hạm đội Pyotr Velikiy ("Pyotr Đại đế") và một đội tàu nhỏ hơn.

Vụ nổ[sửa | sửa mã nguồn]

Tàu Kursk bơi ra biển để thực hiện diễn tập bắn thuỷ lôi giả vào chiếc Pyotr Velikiy, một tàu tuần tiễu lớp Kirov. Ngày 12 tháng 8 năm 2000 lúc 11:28 giờ địa phương (07:28 UTC), có một vụ nổ trong khi đang chuẩn bị phóng thuỷ lôi. Báo cáo đáng tin cậy duy nhất cho đến nay cho rằng nó bị gây ra do sai sót và vụ nổ của một trong những ngư lôi dùng hydro peroxit trên tàu Kursk. Mọi người tin rằng HTP, một hình thức hydro peroxit rất cô đặc được dùng làm chất đẩy cho thuỷ lôi, đã thấm qua chỗ rỉ trong vỏ thuỷ lôi. Một vụ việc tương tự đã làm mất chiếc HMS Sidon của Anh vào năm 1955.

Vụ nổ hoá chất với sức mạnh tương đương 100-250 kg TNT và tạo ra chấn động 2.2 trên thang Richter. Chiếc tàu ngầm chìm xuống độ sâu 108 mét (354 ft), khoảng 135 km (85 dặm) từ Severomorsk, tại 69°40′B 37°35′Đ / 69,667°B 37,583°Đ / 69.667; 37.583. Một vụ nổ thứ hai 135 giây sau vụ nổ đầu tiên ở mức 3.5 tới 4.4 độ Richter, tương đương với 3-7 tấn TNT.[2] Một trong những vụ nổ đó đã thổi bay những mảnh vỡ lớn xuyên qua tàu ngầm.

Các nỗ lực giải cứu[sửa | sửa mã nguồn]

Trung uý Dmitriy Kolesnikov, một trong những người còn sống sót sau vụ nổ đầu tiên, đã ở trong khoang 9 ở phía đuôi tàu sau khi những vụ nổ đã phá huỷ phần phía trước. Các thợ lặn đã tìm thấy mảnh giấy có những dòng ghi chép trên cơ thể anh. Chúng cho biết rẳng 23 thuỷ thủ còn sống sót (trong số 118 người trên con tàu) và họ đã đợi trong bóng tối cùng anh ta.

Đã có cuộc điều tra về về việc 23 thuỷ thủ đó đã sống sót được trong bao lâu. Một số chuyên gia, đặc biệt từ phía Nga, cho rằng họ đã có thể chết rất nhanh chóng; nước được cho là đã rò rỉ vào tàu qua các trục chân vịt và với áp suất ở độ sâu 100 m thì không thể chặn được nó lại. Những người khác chỉ ra rằng nhiều hộp hoá chất kali peoxit, được đùng để hấp thụ CO2 và nhả ra ôxy, đã được tìm thấy ở tình trạng đã sử dụng khi khoang này được mở ra, cho thấy về mặt lý thuyết một số thuỷ thủ có thể sống tiếp vài ngày (nếu như nước không tiếp tục tràn vào). Nhưng trớ trêu thay, các hộp này dường như là nguyên nhân khiến cái chết của họ diễn ra nhanh hơn; một thủy thủ có lẽ đã chẳng may để hộp tiếp xúc với nước biển, gây ra một phản ứng hoá học và gây cháy. Cuộc điều tra chính thức về vụ tai nạn cho thấy một số người có lẽ đã sống sót sau đám cháy bằng cách lặn xuống nước. (Các dấu hiệu của lửa trên tường cho thấy nước ngập ngang tới ngực ở khu vực thấp tại thời điểm đó). Tuy nhiên, lửa nhanh chóng đốt cháy hết số ôxy còn lại trong không khí, khiến mọi người chết vì ngạt.[3]

Dù bởi lý do nào đi nữa, có thể xác định rằng tất cả 23 thủy thủ còn lại cũng đã chết trong vòng tám giờ sau vụ nổ, trước khi nỗ lực cứu hộ đầu tiên được thực hiện[4]

Trong khi thảm kịch tàu ngầm Kursk diễn ra ở vùng Biển Bắc, Tổng thống Nga khi ấy là Vladimir Putin, dù đã được thông báo ngay lập tức, đã đợi năm ngày trước khi ngắt quãng kỳ nghỉ tại nhà nghỉ của tổng thống ở Sochi trên bờ Biển Đen và lên tiếng về vụ việc gây mất mặt Hạm đội Biển Bắc này. Một năm sau ông đã nói: "Tôi có lẽ đã phải quay lại Moscow sớm hơn, nhưng không điều gì khác sẽ xảy ra. Ở Sochi và Moscow tôi đều nhận được lượng thông tin như nhau, nhưng từ một quan điểm khác, tôi đáng ra đã phải thể hiện sự nóng ruột và quay trở về."[5]

Dù những đề xuất cứu hộ đã được các đội của AnhNa Uy đề xuất, nhưng phía Nga đã từ chối những đề xuất trợ giúp. Bộ hải quân Nga cho rằng hầu hết thuỷ thủ đoàn đã chết chỉ ít lâu sau vụ nổ (trong thực tế, tất cả các thủy thủ đã chết sau 3-6 giờ, nhiều nhất là 8 giờ, trước khi vị trí tàu chìm được xác định); mặt khác họ không muốn để lộ bí mật quân sự quan trọng trên con tàu cho các nước phương Tây.

Trục vớt[sửa | sửa mã nguồn]

Một liên danh giữa các công ty MammoetSmit International của Hà Lan đã sử dụng xà lan Giant 4 và trục vớt thành công tàu Kursk cùng xác các nạn nhân[6], họ đã được chôn cất tại Nga – dù ba thi thể bị cháy xém quá mức không thể nhận dạng được. Sức nóng do vụ nổ đầu tiên tạo ra đã kích hoạt các đầu đạn trên thuỷ lôi 5 và 7[7] gây ra một loạt các vụ nổ đủ lớn để các cảm biến địa chấn địa lý trong khu vực ghi nhận được – và những vụ nổ thứ hai đó đã làm hư hại nặng con tàu.

Các quan chức Nga mạnh mẽ bác bỏ những tuyên bố rằng các tên lửa hành trình Granit[8] có mang các đầu đạn hạt nhân, và không bằng chứng nào cho thấy điều đó. Khi một chiến dịch cứu hộ trục vớt tàu diễn ra năm 2001, có nhiều lo ngại rằng việc di chuyển xác tàu sẽ dẫn tới những vụ nổ, bởi vỏ tàu đã bị cắt đứt bằng một lưỡi cưa kiểu sợi cáp thép. Dụng cụ này có khả năng gây ra tia lửa có thể kích thích những túi khí dễ cháy, như hydro, trên tàu. Phần tàu Kursk được kéo lên đã được đưa về Severomorsk và được đặt trong một ụ khô nơi công việc khám nghiệm chi tiết được tiến hành.

Những phần còn lại của lò phản ứng hạt nhân trên tàu Kursk được kéo về Vịnh Sayda phía bắc Bán đảo Kola Nga – nơi hơn 50 lò phản ứng hạt nhân khác đang nổi ở các bế tàu – sau khi một xưởng đóng tàu đã bỏ lò phản ứng ra khỏi tàu đầu năm 2003.[9] Phần còn lại của con tàu sau đó đã được tháo dỡ.

Theo chương trình Trục vớt tàu Kursk trên truyền hình của Science Channel:

Phim ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Vụ tai nạn là chủ đề cho bộ phim "Kursk" năm 2018 với kịch bản của Robert Moore (nhà văn Mỹ), quay phim bởi Anh, đạo diễn bởi Thomas Vinterberg với các diễn viên Colin FirthMatthias Schoenaerts. Tuy nhiên, bộ phim đã mô tả không chính xác diễn biến vụ tai nạn. Trong phim, 23 thủy thủ sống sót sau vụ nổ ban đầu được mô tả là đã tiếp tục sống sót trong suốt vài ngày, trong khi ba nỗ lực cứu hộ của hải quân Nga đều thất bại và chính phủ Nga từ chối hỗ trợ của hải quân Anh. Trong thực tế, tất cả 23 thủy thủ này chắc chắn đã chết trong vòng 8 giờ sau vụ nổ, trước khi nỗ lực cứu hộ đầu tiên được thực hiện.[10] Bộ phim bị chỉ trích là đã cố tình bóp méo sự thực (kéo dài thời gian sống sót của 23 thủy thủ lên tới vài ngày, trong khi thực ra họ đã chết chỉ trong vòng 3 - 6 giờ do hết oxi), do đó các tình tiết trong phim như "thợ lặn nghe thấy tiếng gõ cầu cứu từ bên trong con tàu", "tàu cứu nạn của Anh có thể kịp tới cứu 23 thủy thủ" hoàn toàn là sai sự thật. Tất cả nhằm ngầm tuyên truyền cho khán giả quan điểm sai lệch rằng cái chết của 23 thủy thủ là do chính phủ Nga cứu hộ kém cỏi và từ chối giúp đỡ từ nước ngoài, qua đó tạo ấn tượng về một chính phủ Nga vô nhân tính, bất tài và suy thoái nghiêm trọng, tương tự như các bộ phim của phương Tây tuyên truyền về Liên Xô/Nga thời kỳ Chiến tranh Lạnh[11]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Andreyeva Bay is a ticking bomb, Bellona’s documents prove – Rashid Alimov, Bellona Foundation, Oslo, 7 tháng 6 năm 2007.Truy cập 2007-08-08.
  2. ^ http://web.mst.edu/~rogersda/umrcourses/ge342/Forensic%20Seismology-revised.pdf
  3. ^ Moore, Robert (2003). A Time to Die – The Untold Story of the Kursk Tragedy. New York: Crown Publishers, Random House. tr. 65–66. ISBN 0-609-61000-7. 
  4. ^ Flynn, Ramsey (2004). Cry from the Deep. Harper. tr. 207. ISBN 0-06-621171-9. 
  5. ^ Spectre of Kursk haunts Putin – BBC News, 12 tháng 8 năm 2001.Truy cập 2007-08-08
  6. ^ Spitz, D.J. (2006): Investigation of Bodies in Water. In: Spitz, W.U. & Spitz, D.J. (eds): Spitz and Fisher’s Medicolegal Investigation of Death. Guideline for the Application of Pathology to Crime Investigations (Fourth edition), Charles C. Thomas, pp.: 846-881; Springfield, Illinois.
  7. ^ Raising the Kursk television show by the National Geographic Show
  8. ^ The Secret of the Kursk's Weapons – Dmitry Safronov (of Kommersant daily), Strana.ru, 10 tháng 9 năm 2002.Truy cập 2007-08-08.
  9. ^ Defuelled Kursk will join submarine graveyard – Igor Kukrik, Bellona Foundation, Oslo, 3 tháng 3 năm 2003.Truy cập 2007-08-08.
  10. ^ Flynn, Ramsey (2004). Cry from the Deep. Harper. tr. 207. ISBN 0-06-621171-9. 
  11. ^ https://zeroanthropology.net/2019/03/05/the-kursk-disaster-facts-sunk-beneath-waves-of-drama/

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Bản mẫu:Tàu ngầm lớp Oscar