Martinus J. G. Veltman

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Martinus J. G. Veltman
Martinus Veltman.jpg
Veltman năm 2005
SinhMartinus Justinus Godefriedus Veltman
(1931-06-27)27 tháng 6 năm 1931
Waalwijk, Hà Lan
Mất4 tháng 1 năm 2021(2021-01-04) (89 tuổi)
Bilthoven, Hà Lan
Quốc tịchHà Lan
Trường lớpĐại học Utrecht
Giải thưởngGiải Nobel Vật lý (1999)
Sự nghiệp khoa học
NgànhVật lý học
Nơi công tác
Các nghiên cứu sinh nổi tiếng

Martinus Justinus Godefriedus "Tini" Veltman (phát âm tiếng Hà Lan: [mɑrˈtinʏʃʏsˈtinʏs xoːdəˈfridʏs ˈtini ˈvɛltmɑn];[1] 27 tháng 6 năm 1931 – 4 tháng 1 năm 2021)[2][3][4]nhà vật lý lý thuyết người Hà Lan. Ông được trao giải Nobel Vật lý năm 1999 cùng với cựu sinh viên tiến sĩ của mình là Gerardus 't Hooft cho nghiên cứu của họ về lý thuyết hạttương tác điện yếu.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Martinus Justinus Godefriedus Veltman sinh ngày 27 tháng 6 năm 1931 tại Waalwijk, Hà Lan. Bố ông là hiệu trưởng của một trường tiểu học địa phương. Ba anh chị em của bố ông cũng là giáo viên tiểu học. Mẹ ông hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ và sở hữu một quán cafe nhỏ. Ông là con thứ tư trong gia đình 6 người con. Ông bắt đầu học ngành toán học và vật lý học tại đại học Utrecht năm 1948.[5]

Lúc còn trẻ ông có niềm đam mê lớn với các thiết bị vô tuyến, mặc dù là một sở thích khó đạt được do khi ấy quân đội Đức đang chiếm đóng Hà Lan và thiết bị vô tuyến rất khó tìm mua.[5]

Năm 1955, ông là trợ lý cho giáo sư Michels của phòng thí nghiệm Van Der Waals tại Amsterdam. Michels là một nhà vật lý thực nghiệm, nghiên cứu trong lĩnh vực vật lý áp suất cao. Veltman được giao nhiệm vụ lưu trữ các tài liệu thư viện và thường xuyên chuẩn bị các bài giảng cho Michels.

His research career advanced when he moved to Utrecht to work under Leon Van Hove in 1955. He received his MSc degree in 1956, after which he was drafted into military service for two years, returning in February 1959. Van Hove then hired him as a doctoral researcher, even though he was now 27 years old. He obtained his PhD degree in theoretical physics in 1963 and became professor at Utrecht University in 1966.[5]

In 1960, Van Hove became director of the theory division at CERN in Geneva, Switzerland, the European High Energy laboratory. Veltman followed him there in 1961. Meanwhile, in 1960, he married his wife Anneke, who gave birth to their daughter Hélène in the Hà Lan, before moving to Geneva to live with Martinus. Hélène followed in her father's footsteps and in due time completed her particle physics thesis with Mary Gaillard at Berkeley, though she now works in the financial industry in London.[5]

In 1963/64, during an extended stay at SLAC he designed the computer program Schoonschip for symbolic manipulation of mathematical equations, which is now considered the very first computer algebra system. Veltman continued to be interested in using computers to solve physics problems, meeting with Stephen Wolfram in 1979 to provide inspiration for Symbolic Manipulation Program, a precursor to Mathematica.[6]

Veltman was closely involved in the 1963 CERN neutrino experiment, analyzing images as they were generated by the detectors. When no spectacular events came out, enthusiasm waned, and after a while Veltman and Bernardini were the only ones analyzing the images. As a result, Veltman became the spokesman for the group at the Brookhaven Conference in 1963.[5]

In 1971, Gerardus 't Hooft, who was completing his PhD under the supervision of Veltman, renormalized Yang–Mills theory. They showed that if the symmetries of Yang–Mills theory were to be realized in the spontaneously broken mode, referred to as the Higgs mechanism, then Yang–Mills theory can be renormalized.[7][8] Renormalization of Yang–Mills theory is a major achievement of twentieth century physics.

In 1980, Veltman became member of the Royal Hà Lan Academy of Arts and Sciences.[9] In 1981, Veltman left Utrecht University for the University of Michigan-Ann Arbor,[10] from where he retired in 1996. [11] He subsequently moved back to the Hà Lan.

Eventually, he shared the Nobel Prize for Physics in 1999 with 't Hooft, "for elucidating the quantum structure of electroweak interactions in physics".[5] Veltman and 't Hooft joined in the celebrations at Utrecht University when the prize was awarded.

In 2003, Veltman published a book about particle physics for a broad audience, entitled Facts and Mysteries in Elementary Particle Physics.

On ngày 4 tháng 1 năm 2021, Veltman died in his home in Bilthoven, the Hà Lan.[12]

Asteroid 9492 Veltman is named in his honor.

Các ấn phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ In isolation, Martinus, Justinus and Godefriedus are pronounced [mɑrˈtinʏs], [jʏsˈtinʏs] and [ɣoːdəˈfridʏs].
  2. ^ “Nobelprijswinnaar Martin Veltman (1931) overleden”. NRC (bằng tiếng Hà Lan).
  3. ^ “Nobelprijswinnaar Martinus Veltman (89) overleden”. Telegraaf. ngày 6 tháng 1 năm 2021.
  4. ^ “Martinus Veltman (1931 – 2021)”. CERN (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2021.
  5. ^ a ă â b c d Martinus J.G. Veltman on nobelprize.org
  6. ^ Wolfram, Stephen (ngày 21 tháng 1 năm 2021). “Tini Veltman (1931–2021): From Assembly Language to a Nobel Prize”. Wolfram Writings.
  7. ^ G. 't Hooft and M. Veltman (1972). “Regularization and Renormalization of Gauge Fields”. Nuclear Physics B. 44 (1): 189–219. Bibcode:1972NuPhB..44..189T. doi:10.1016/0550-3213(72)90279-9.
  8. ^ “Regularization and Renormalization of Gauge Fields by 't Hooft and Veltman (PDF)” (PDF).
  9. ^ “Martinus Veltman”. Royal Hà Lan Academy of Arts and Sciences. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 11 năm 2020.
  10. ^ “Nobel Prize winners - Organisation - Universiteit Utrecht”. www.uu.nl.
  11. ^ “Martinus Justinus Godefriedus Veltman”. www.newnetherlandinstitute.org.
  12. ^ “Nobel prize winner Martinus Veltman passed away - News - Universiteit Utrecht”. www.uu.nl (bằng tiếng Anh). ngày 6 tháng 1 năm 2021. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2021.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]