Phó vương quốc Río de la Plata

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Phó vương quốc Río de la Plata
1776–1814

Tiêu ngữPlus ultra
"Vươn xa hơn nữa"

Quốc caMarcha Real
"Hành khúc Hoàng gia"
Tổng quan
Lãnh thổ của Phó vương quốc Río de la Plata (xanh đậm) và tranh chấp "de jure" extention (xanh nhạt)
Lãnh thổ của Phó vương quốc Río de la Plata (xanh đậm) và tranh chấp "de jure" extention (xanh nhạt)
Vị thếPhó vương quốc của Đế quốc Tây Ban Nha
Thủ đôBuenos Aires
(1776-1810)
Montevideo
(1811-1814)
Ngôn ngữ thông dụngTiếng Tây Ban Nha
Tôn giáo chính
Công giáo Rôma
Chính trị
Chính phủQuân chủ
Vua 
Phó vương quốc 
Lịch sử 
• Thành lập
1 tháng 8 1776
thứ nhất - ngày 2 tháng 1 năm 1806
thứ hai - ngày 3 tháng 2 năm 1807
ngày 25 tháng 5 năm 1810
ngày 14 tháng 5 năm 1811
• Mùa thu Montevideo
20 tháng 5 năm 1814
Kinh tế
Đơn vị tiền tệReal
Tiền thân
Kế tục
Phó vương quốc Peru
Thuộc địa Río de la Plata
Paraguay
Bolivia

Phó vương quốc Río de la Plata (tiếng Tây Ban Nha:Virreinato del Río de la Plata) là đơn vị hành chánh phó vương quốc thành lập sau chót và có thời gian tồn tại ngắn nhất của Đế quốc Tây Ban NhaChâu Mỹ. Nguyên thủy khi đặt nền cai trị ở Tân Thế giới, triều đình Madrid lập Phó vương quốc Nueva EspañaTrung Mỹ (1521, thủ phủ là Thành phố México); sau đặt thêm Phó vương quốc Perú (1542, thủ phủ là Lima), Phó vương quốc Nueva Granada (1717, lỵ sở ở Bogotá), và cuối cùng là Phó vương quốc Río de la Plata.

Xứ này được thành lập năm 1776 tách phần đất nam phần của Phó vương quốc Peru, chủ yếu là lưu vực Río de la Plata, tương ứng với lãnh thổ ngày nay của các nước Argentina, Bolivia, ParaguayUruguay. Buenos Aires bên hữu ngạn sông Río de la Plata được chọn làm thủ phủ để giữ phần biên cương; bên tả ngạn lúc bấy giờ có đồn lũy của quân Bồ Đào Nha xứ Brasil. Việc lập hành dinh ở Buenos Aires cũng thúc đẩy thương mại thêm phát triển cùng củng cố chủ quyền của triều đình Madrid ở miền cực nam đang bị Anh QuốcBồ Đào Nha dòm ngó. Khi phong trào độc lập nở rộ chống Madrid vào đầu thế kỷ 19, quân triều đình không sao dẹp được, rút cuộc thể chế thuộc địa bị giải thể năm 1824.

Danh sách Phó vương:[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Pedro Antonio de Cevallos: 1776 - 1778
  2. Juan José de Salcedo: 1778 - 1784
  3. Nicolás del Campo: 1784 - 1789
  4. Nicolás de Arredondo: 1789 - 1795
  5. Pedro de Melo: 1795 - 1797
  6. Antonio Olaguer Feliú: 1797 - 1799
  7. Gabriel de Avilés: 1799 - 1801
  8. Joaquín del Rozas: 1801 - 1804
  9. Rafael de Sobremonte: 1804 - 1807
  10. Santiago de Liniers: 1807 - 1809
  11. Baltasar de Cisneros: 1809 - 1810, bị nhân dân lật đổ để lập "Cộng hòa thứ nhất": Saavedra - Matheu: 1810 - 1811
  12. Francisco Javier de Elío: 1811 - 1812

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Abad de Santillán, Diego. Historia Argentina (bằng tiếng Tây Ban Nha). Buenos Aires: TEA (Tipográfica Editora Argentina). 
  • Lynch, John. Spanish Colonial Administration, 1782-1810: The Intendant System in the Viceroyalty of the Río de la Plata. London, University of London, Athlone Press, 1958.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]