Philippe Vannier

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Philippe Vannier (tên tiếng Việt Nguyễn Văn Chấn, 1762-1842)[1] là một sĩ quan, nhà phiêu lưu người Pháp. Người đã tham gia vào giúp đỡ Nguyễn Ánh, người sau đó thành vua Gia Long của Việt Nam.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Vannier sinh tại Bretagne, một thị xã thuộc Auray.[2]. Năm 1778 khi 16 tuổi ông đầu quân vào Hải quân Hoàng gia Pháp[3] và được ghi nhận là đã tham gia cuộc Chiến tranh giành độc lập Hoa Kỳ[2].

Cuối thế kỷ 18 khi Giám mục Bá Đa Lộc sang Pháp vận động mộ binh giúp chúa Nguyễn Ánh khôi phục ngai vàng thì Philippe Vannier hưởng ứng lên tàu sang Việt Nam[3]. Năm 1790, ông phụng lệnh chúa chỉ huy một chiến thuyền. Ông góp công trong trận đánh Quy Nhơn năm 1792.[2]. Năm 1800, Philippe Vannier được thăng chức, nhận quyền chỉ huy tàu Phụng Phi, chiến thuyền lớn nhất trong lực lượng hải quân của Nguyễn Ánh với 26 súng và 300 lính[2][4]. Tháng 4 năm 1801, quân chúa Nguyễn lại kéo ra đánh Quy Nhơn. Vannier cầm quân, phó tướng là một người Pháp khác tên Renon từ Saint Malo[2] góp phần thắng lợi nên sau đóVannier được thăng lên hàm Đô đốc chỉ huy Hải quân quân Nguyễn.[2] Trận này đã mở đường cho Nguyễn Ánh tiến ra chiếm Phú Xuân rồi đánh tràn ra tận Bắc Hà.[4]

Sau khi chúa Nguyến Ánh thống nhất sơn hà, lên ngôi lấy niên hiệu Gia Long, lập ra triều Nguyễn thì Vannier nhận quan tước Nhà Nguyễn. Ông lấy một phụ nữ người Việt theo công giáo làm vợ, tên là Nguyễn Thị Sen (sách Pháp ghi là Madeleine Sel-Dong).[4] Hai vợ chồng có 10 người con.[5] Vannier làm quan suốt triều Gia Long sang triều Minh Mệnh, thấy nhà vua có ý bài ngoại không ưa mình nên cáo quan hồi hương[1][6] cùng lúc Jean-Baptiste Chaigneau cũng xin về Pháp.

Philippe Vannier mất ngày 6 tháng 6 năm 1842 tại Lorient. Năm 1863 sứ bộ Phan Thanh Giản phụng mệnh vua Nguyễn Dực Tông sang Pháp muốn chuộc lại mấy tỉnh Nam Kỳ, bà Vannier lúc ấy đã gần 70 mặc áo dài cùng con gái út đáp tàu lên Paris yết kiến. Sự kiện được chánh sứ Phan Thanh Giản ghi lại trong tập Như Tây sứ trình.[5] Bà mất ở Lorient ngày 6 tháng 4 năm 1878[4] thọ 87 tuổi.

Một trong những người cháu của ông Emile Vannier tham gia vào chiến dịch xâm lược Việt Nam của Pháp 1863-1864[4].

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Viet Nam: Borderless Histories - Page 206 by Nhung Tuyet Tran, Anthony Reid [1]
  2. ^ a ă â b c d Mantienne, p.156
  3. ^ a ă Salles, p.201
  4. ^ a ă â b c Salles, p.202
  5. ^ a ă Đào Trinh Nhất. Việt sử giai thoại. Hà Nội: Hồng Đức, 2015. tr128-30
  6. ^ A Vietnamese Royal Exile in Japan: Prince Cuong De, 1882-1951 - Page 16 by My-Van Tran, Tran My-Van [2]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mantienne, Frédéric 1999 Monseigneur Pigneau de Béhaine, Editions Eglises d'Asie, 128 Rue du Bac, Paris, ISSN 12756865 ISBN 2914402201
  • Salles, André 2006 Un Mandarin Breton au service du roi de Cochinchine, Les Portes du Large ISBN 291461201X