Sơn Nam (nhà văn)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Sơn Nam
Nhà văn Sơn Nam
Nhà văn Sơn Nam
SinhPhạm Minh Tày
(1926-12-11)11 tháng 12, 1926
Rạch Giá
Mất13 tháng 8, 2008(2008-08-13) (81 tuổi)
Thành phố Hồ Chí Minh
Bút danhSơn Nam
Công việcnhà văn, nhà báo, nhà khảo cứu văn hóa
Quốc tịch Việt Nam
Dân tộcKinh
Giai đoạn sáng tác1948–2008
Chủ đềVăn hóa Nam Bộ
Tác phẩm nổi bậtHương rừng Cà Mau

Sơn Nam (11 tháng 12 năm 192613 tháng 8 năm 2008) là một nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu văn hóa Nam Bộ nổi tiếng.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ông tên thật là Phạm Minh Tài sinh ngày 11 tháng 12 năm 1926, tại làng Đông Thái, quận An Biên, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc xã Đông Thái, huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang). Nhưng do sự nhầm lẫn của nhân viên hộ tịch, tên khai sinh của ông bị viết sai thành Phạm Minh Tày. Ngoài ra, ông còn có bút danh Phạm Sào Nam.

Thuở nhỏ ông học tiểu học tại quê nhà, rồi học trung học tại Cần Thơ. Năm 1945, ông tham gia Thanh niên Tiền phong, giành lấy chính quyền ở địa phương, rồi lần lượt tham gia công tác ở Hội Văn hóa cứu quốc tỉnh, phòng Chính trị Quân khu, phòng Văn nghệ Ban Tuyên huấn Xứ ủy Nam Bộ. Bút danh Sơn Nam ra đời trong thời gian này, để tưởng nhớ người phụ nữ Khmer đã cho ông bú mớm thời thơ ấu (Sơn là một họ lớn của người Khmer, Nam là để nhắc nhớ mình là người phương Nam)[1].

Sơn Nam khởi nghiệp cầm bút bằng hai tập thơ Lúa reo (1948) và Cho lòng em vui (1950 - viết về công tác địch vận) do Hội Văn hóa kháng chiến Kiên Giang xuất bản ở chiến khu. Nhưng rồi khi chuyển sang viết văn xuôi, ông tự phát hiện mình làm thơ dở hơn viết truyện nên dừng hẳn sáng tác thơ. Năm 1951-1952, ông đã đoạt giải nhất với hai truyện ngắn Bên rừng cù lao Dung và Tây đầu đỏ trong cuộc thi do Ủy ban Kháng chiến - hành chính Nam Bộ tổ chức.[2]

Sau Hiệp định Genève 1954, Sơn Nam là nhà văn duy nhất gốc Nam Bộ được Trung ương mời ra Bắc để sống và viết, tuy nhiên ông chọn về lại Rạch Giá.[2]

Năm 1955, ông lên Sài Gòn cộng tác với các báo: Nhân loại, Công Lý, Ánh sáng, Tiếng chuông, Lẽ sống...

Năm 19601961, bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giam ở nhà tù Phú Lợi.[3] Ra tù, ông tiếp tục làm báo, viết văn và khảo cứu về Nam Bộ. Những sáng tác của ông đều mang hơi thở của thiên nhiên, của văn hóa và con người Nam Bộ được thể hiện qua giọng văn giản dị, mộc mạc.[4] Vì có công khai phá, khảo cứu và sưu tầm văn hóa mảnh đất Nam Bộ, ông được nhiều người gọi là "ông già Nam Bộ", "ông già đi bộ’, "pho từ điển sống về miền Nam" hay là "nhà Nam Bộ học".[5]

Sau năm 1975, ông tiếp tục hoạt động trên lĩnh vực văn hóa văn nghệ. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

Cuối năm 2002, toàn bộ các tác phẩm của ông được Nhà xuất bản Trẻ tại thành phố Hồ Chí Minh mua tác quyền trọn đời.[2]

Ông qua đời ngày 13 tháng 08 năm 2008 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Chuyện xưa tích cũ là tuyển tập truyện dân gian sưu tầm và viết lại, viết chung với Tô Nguyệt Đình.

Danh mục sách của nhà văn Sơn Nam
STT Tựa đề Thể loại Nhà xuất bản
1 Chuyện xưa tích cũ Truyện ngắn Khai Trí – 1958
Rạng Đông – 1961
Phụ Nữ – 2002
Trẻ (từ 2006)
2 Tìm hiểu đất Hậu Giang Biên khảo Phù Sa – 1959
3 Hương rừng Cà Mau Truyện ngắn Phù Sa – 1962
Lá Bối – 1967
Trí Đăng – 1972
Trẻ (từ 1986)
4 Chim quyên xuống đất Truyện dài Phù Sa – 1963
Trẻ (từ 2001)
5 Hình bóng cũ Truyện vừa Phù Sa – 1964
6 Vọc nước giỡn trăng Truyện vừa Thời Mới – 1965
7 Truyện ngắn của truyện ngắn Truyện ngắn Phù Sa – 1967
8 Nói về miền Nam Biên khảo Lá Bối – 1967
9 Vạch một chân trời Truyện dài 1968
Nhà xuất bản Văn Nghệ – 1988
10 Xóm Bàu Láng Truyện dài Gái Đẹp – 1968
Bừng Sáng – 1968
11 Gốc cây - Cục đá & Ngôi sao (Thú chơi cây kiểng non bộ) Biên khảo 1969
phụ bản tạp chí Văn 1973
Đà Nẵng – 1990
12 Bà chúa Hòn Tiểu thuyết Kỷ Nguyên – 1969
Long An – 1989
13 Văn minh miệt vườn Biên khảo An Tiêm – 1970
Văn Hoá – 1992
14 Người bạn triệu phú Truyện ngắn Khai Trí – 1971
15 Thiên Địa Hội và cuộc Minh Tân Biên khảo Phù Sa – 1971
16 Lịch sử khẩn hoang Miền Nam Biên khảo Đông Phố – 1973
Văn Nghệ – 1994
Trẻ 1997
17 Cá tính của miền Nam Biên khảo Đông Phố – 1974
Trẻ (từ 2000)
18 Phong trào Duy Tân ở Bắc Trung Nam Biên khảo Đông Phú – 1975
19 Bến Nghé xưa Biên khảo Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh – 1981
Trẻ – 1997
20 Đất Gia định xưa Biên khảo Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh – 1984
Trẻ – 1997
21 Đồng bằng sông Cửu Long, nét sinh hoạt xưa Biên khảo Thành phố Hồ Chí Minh – 1985
22 Lịch sử An Giang Biên khảo An Giang – 1989
23 Người Sài Gòn Biên khảo Nhà xuất bản Trẻ 1990
24 Theo chân người tình Tùy bút Thành phố Hồ Chí Minh – 1991
25 Chuyện tình một người thường dân Truyện vừa Trẻ – 1990
26 Dạo chơi tuổi già Bút ký Dạo chơi – Trẻ 1994
Tuổi già – Văn Học 1997
27 Lăng Ông - Bà Chiểu và lễ hội văn hoá dân gian Biên khảo Thành phố Hồ Chí Minh – 1992
Long An – 1994
28 Đình miễu & lễ hội dân gian miền Nam Biên khảo Thành phố Hồ Chí Minh – 1992
Đồng Tháp – 1994
29 Một mảnh tình riêng Tùy bút Văn Nghệ – 1993
30 Âm dương cách trở Truyện vừa Trẻ – 1993
31 Thuần phong mỹ tục Việt Nam (Quan, hôn, tang, tế) Biên khảo Đồng Tháp – 1994
32 Giới thiệu Sài Gòn xưa Biên khảo Kim Đồng – 1995
33 Biển cỏ miền Tây Truyện ngắn Văn Học – 1995
Văn Nghệ – 2000
34 Nghi thức lễ bái của người Việt Nam Biên khảo Trẻ – 1997
35 Danh thắng miền Nam Biên khảo Đồng Tháp – 1998
36 Ấn tượng 300 năm Biên khảo Trẻ – 1998
37 Tiếp cận đồng bằng sông Cửu Long Biên khảo Trẻ – 2000
38 Hồi ký Sơn Nam (4 tập) Hồi ký Trẻ 2001 - 2002

Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi ông qua đời, con gái ông đã dựng một nhà lưu niệm trên khuôn viên rộng 1500m2 bên bờ kênh Bảo Định (xã Đạo Thạnh, Mỹ Tho, Tiền Giang)[6][7]. Nơi đây được gia đình dùng làm nơi hương khói cho ông, đồng thời cũng để những người yêu mến ông có thể ghé thăm ông[6].

Để tri ân những đóng góp của nhà văn Sơn Nam cho nền văn học nước nhà, Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương đã dành tặng miễn phí một mộ phần cho ông ở vị trí đẹp, đắc địa trong Hoa viên, bên cạnh mộ phần của người bạn thân là nhà thơ Kiên Giang. Hàng năm, Hoa viên nghĩa trang Bình Dương đều tổ chức cúng giỗ đầy đủ và chu đáo cho nhà văn Sơn Nam.

Năm 1999, ông nhận giải Mai vàng cho Nhà văn xuất sắc với tác phẩm Hương rừng Cà Mau (tập 2 và 3 Nhà xuất bản Trẻ phát hành năm 1999).[8]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Ông già đi bộ" Sơn Nam không còn nữa
  2. ^ a b c Phan Hoàng (ngày 15 tháng 8 năm 2008). “Những điều ít biết về nhà văn Sơn Nam”. Thanh Niên. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2021.
  3. ^ Theo Hỏi đáp về Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Trẻ, 2006, tr. 63.
  4. ^ Sơn Nam - Người của nhiều thời, Vannghesongcuulong.org.vn
  5. ^ Vĩnh biệt nhà văn Sơn Nam, Lê Phương, Dân Trí.
  6. ^ a b “Dựng nhà lưu niệm Sơn Nam”. Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2021.
  7. ^ “Con trai Nguyễn Huy Tưởng thăm nhà lưu niệm Sơn Nam”. vnexpress.
  8. ^ “Danh sách nghệ sĩ từng đoạt Giải Mai Vàng 19 năm qua”. Người Lao Động. ngày 3 tháng 3 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 1 năm 2018.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]