Staphylococcus aureus

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Staphylococcus aureus
Staphylococcus aureus VISA 2.jpg
Staphylococcus aureus dưới kính hiện vi điện tử 20,000x
Phân loại khoa học
Vực (domain) Bacteria
Giới (regnum) Eubacteria
Ngành (phylum) Firmicutes
Lớp (class) Bacilli
Bộ (ordo) Bacillales
Họ (familia) Staphylococcaceae
Chi (genus) Staphylococcus
Loài (species) S. aureus
Danh pháp hai phần
Staphylococcus aureus
Rosenbach, 1884
Staphylococcus Aureus
Phân loại và các tư liệu bên ngoài
ICD-9 041.11
Những khúm vàng của S. aureus trong dĩa thạch agar. Chú ý những vùng trống xung quanh các khúm, là do sự phân giải hồng cầu trong thạch (tan huyết beta)

Staphylococcus aureus (phát âm /ˌstæfɨlɵˈkɒkəs ˈɔri.əs/, hay Tụ cầu vàng là một loài tụ cầu khuẩn Gram-dương kỵ khí tùy nghi, và là nguyên nhân thông thường nhất gây ra nhiễm khuẩn trong các loài tụ cầu. Nó là một phần của hệ vi sinh vật sống thường trú ở da được tìm thấy ở cả mũi và da. Khoảng 20% dân số loài người là vật mang lâu dài của S. aureus.[1] Sắc tố carotenoid staphyloxanthin làm nên tính chất màu vàng của 'S. aureus', vốn có thể thấy được từ các khúm cấy trên thạch của vi khuẩn này. Sắc tố đóng vai trò là một tác nhân độc hại có tính chất chống ôxy hóa giúp cho vi sinh vật không bị chết bởi các chủng oxy gây phản ứng được sử dụng bởi hệ thống miễn dịch. Các tụ cầu thiếu sắc tố sẽ dễ dàng bị tiêu diệt bởi hệ thống miễn dịch của cơ thể ký chủ.

Môi trường sống[sửa | sửa mã nguồn]

Staphylococcus aureus có trong nhiều môi trường sống trước đây, thường sống ký sinh vô hại, nhưng cũng có thể gây bệnh, đặc biệt là khi Staphylococcus aureus (SA) xâm nhập hoặc xuyên qua da, chúng có thể gây ra nhiều loại nhiễm trùng khác nhau, chẳng hạn như các sự nhiễm trùng da, làm loét, phỏng da hoặc các sự nhiễm trùng nặng trong máu, phổi hoặc các khác.[2]

Staphylococcus aureus được tìm thấy gần như khắp nơi trong tự nhiên, trên daniêm mạc của động vật máu nóng, trên da, mũi và trong đường hô hấp ở mức khoảng 25 đến 30% số người. Ngoài ra, Staphylococcus aureus cũng được tìm thấy trong thực phẩm và vùng nước.

Cứ khoảng 3 người trong số 10 người khỏe mạnh có thể có vi khuẩn SA trên người và hầu hết mọi người đều không biết họ đang có mang vi khuẩn SA trong người.[2]

Nhiễm trùng Staphylococcus aureus[sửa | sửa mã nguồn]

Một trường hợp loét da và ổ áp-xe chứa đầy mủ do nhiễm trùng SA

Tụ cầu có thể gây ra rất nhiều bệnh nhiễm trùng khác nhau. Triệu chứng điển hình của nhiễm tụ cầu trên da là bệnh chốc lở (Impetigo) và hình thành những ổ áp-xe chứa đầy mủ, sưng đau và tấy đỏ, và thường là kèm theo chảy mủ. Nếu tụ cầu xâm nhập vào máu (gây nhiễm khuẩn huyết), các triệu chứng sẽ bao gồm sốt, ớn lạnh và hạ huyết áp.[3] Những phụ nữ cho con bú có thể bị nhiễm một bệnh do tụ cầu gọi là chứng viêm vú, có thể đưa vi khuẩn vào sữa mẹ. Tụ cầu phải khi xâm nhập vào phổi có thể gây viêm phổi, khi vào xương nó có thể gây viêm tủy xương. Nhiễm khuẩn huyết do tụ cầu vàng cũng có thể gây nhiễm trùng ở timvan tim (viêm cơ tim). Nếu tụ cầu lưu thông trong máu, nó có thể được chuyển đến các hệ cơ quan trong cơ thể và gây các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng, có thể nguy hiểm đến tính mạng (nhiễm khuẩn huyết), có thể dẫn tới sốc hay suy đa phủ tạng và gây tử vong.[3]

Mọi người có thể bị ngộ độc thực phẩm khi ăn phải những thức ăn bị nhiễm tụ cầu vàng SA, khiến người bệnh bị nôn mửa dữ dội và có thể bị sốt. Những thực phẩm dễ bị nhiễm tụ cầu vàng nhất bao gồm trứng, thịt gia súc, gia cầm, salad (gồm trứng, cá ngừ, thịt gà, khoai tây, mỳ ống), các loại bánh nướng có kem và các sản phẩm từ sữa.[3]

Staphylococcus aureus kháng methicillin (Methicillin-resistenter Staphylococcus aureus hay là Multi-resistenter Staphylococcus aureus , viết tắt MRSA) là chủng tụ cầu vàng có khả năng đề kháng với những kháng sinh nhóm penicillin bao gồm methicillin, penicillin, amoxicillinoxacillin, được coi là một loại “siêu vi khuẩn” vì hiện nay nó có khả năng đề kháng với rất nhiều loại kháng sinh mà trước kia có thể sử dụng để tiêu diệt MRSA trong các bệnh viện, trung tâm y tế… [3][2]

Tại Mỹ vào năm 2005, có khoảng 19.000 người chết vì nhiễm trùng MRSA.[4] Tại Đức, ước tính số người chết do nhiễm trùng tại bệnh viện có sự chênh lệch lớn, từ khoảng 1.500[5] đến khoảng 40.000 người chết mỗi năm.[6]

Cách phòng tránh sự lây lan của vi khuẩn này là giữ vệ sinh, rửa tay kỹ với xà phòng hay chất diệt khuẩn trước khi chế biến thực phẩm và sau khi đi vệ sinh; làm sạch và tiệt trùng nhà bếp và khu vực ăn uống; khi nấu, đảm bảo nhiệt độ cao trên 60 độ C và bảo quản thực phẩm lạnh dưới 4 độ C.[3] Ngoài ra giữ sạch sẽ và hạn chế tiếp xúc với các bề mặt nhiều người sử dụng như các thanh tay vịn, các vòi nước, hoặc các tay nắm cửa, đặc biệt là trong bệnh viện và các khu cộng đồng.[2]

Đặc tính sinh học:[sửa | sửa mã nguồn]

Tế bào vi khuẩn Staphylococcus aureus, một trong những nguyên nhân của bệnh viêm vú ở bò sữa, viên nang lớn của nó bảo vệ cơ thể khỏi bị tấn công bởi sự phòng thủ miễn dịch của bò. Nhìn dưới kính hiển vi x 50.000

Hình thái[sửa | sửa mã nguồn]

- hình cầu

- Đường kính 0,7 - 1 µm

- Không sinh nha bào, lông.

- Một số chủng có giáp mô

- Trong bệnh phẩm vi khuẩn thường xếp thành từng đôi, từng đám nhỏ, hay gặp vi khuẩn xếp thành từng đám giống 1 chùm nho.

- Vi khuẩn Gram +

Cấu trúc kháng nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Tụ cấu có cấu trúc kháng nguyên phức tạp

trên mành tế bào vi khuẩn có 3 loại kháng nguyên:

- Protein A

- Techoic acid

- Peptidoglycan (glucopeptid)

Sức đề kháng[sửa | sửa mã nguồn]

- Vi khuẩn đề kháng kém với nhiệt độ:

+ 70⁰C / 1h

+ 80⁰C / 10 - 30 phút

+ 100⁰C / sau vài phút

- Chất sát trùng thông thường diệt vi khuẩn nhanh.

- Nơi khô ráo vi khuẩn sống trên 200 ngày.

- Vi khuẩn đề kháng cao ở nhiệt độ lạnh.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Kluytmans J, van Belkum A, Verbrugh H (tháng 7 năm 1997). “Nasal carriage of Staphylococcus aureus: epidemiology, underlying mechanisms, and associated risks”. Clin. Microbiol. Rev. 10 (3): 505–20. PMC 172932. PMID 9227864. 
  2. ^ a ă â b Tụ Cầu Khuẩn Staphylococcus Aureus Kháng Methicillin (MRSA), Thông tin y tế cộng đổng của Bang Columbia thuộc Anh, Canada, Tháng 3/2015
  3. ^ a ă â b c Nhiễm tụ cầu nguy hiểm như thế nào?, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, 17/07/2016
  4. ^ Klevens et al.: Invasive Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus Infections in the United States. In: Journal of the American Medical Association, doi:10.1001/jama.298.15.1763.
  5. ^ Krank durch die Klinik
  6. ^ Killerbrut, die verschwiegene Katastrophe. Westdeutscher Rundfunk, Fernsehen, „die story“, Sendung vom 26. Oktober 2009.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]