Thẻ vàng

Thẻ vàng là hình phạt cho cầu thủ bóng đá khi cầu thủ đó phạm lỗi (điều 12). Các lỗi thường thấy là câu giờ, đẩy người, kéo áo. Đội có cầu thủ vi phạm sẽ phải chịu cú đá phạt trực tiếp (nếu phạm lỗi ngoài khu vực 16m50) hoặc phạt đền từ phía đối phương (nếu phạm lỗi trong khu vực 16m50). Cầu thủ bị phạt hai thẻ vàng trong cùng một trận đấu (thẻ đỏ gián tiếp) hoặc một thẻ đỏ trực tiếp sẽ bị đuổi khỏi sân và không được thay thế bằng cầu thủ dự bị.

Lịch sử

Trước khi chiếc thẻ vàng và thẻ đỏ ra đời, mỗi khi trọng tài muốn cảnh cáo hoặc phạt nặng bằng cách truất quyền thi đấu của một cầu thủ nào có mặt trên sân, trọng tài phải gọi anh ta đến và nói: "Tôi cảnh cáo anh vì lỗi ...!", rồi sau đó báo cho đội trưởng của anh ta biết.

Tuy nhiên cái khó cho trọng tài, đặc biệt đối với các trận đấu quốc tế là nhiều khi ngôn ngữ của họ sử dụng khác tiếng nói của cầu thủ trên sân thì vô cùng bất tiện và làm cho huấn luyện viên, khán giả trên sân luôn thắc mắc, không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Có khi cầu thủ dù hiểu ý trọng tài nhưng cứ làm bộ không biết gì, khiến cuộc chơi phải dừng lại khá lâu mỗi khi án phạt được ban ra từ tiếng còi của trọng tài.

Ý tưởng bắt nguồn từ trọng tài bóng đá Anh Ken Aston. Aston đã được bổ nhiệm vào Ủy ban Trọng tài FIFA và chịu trách nhiệm cho tất cả các trọng tài tại World Cup 1966. Trong vòng tứ kết, đội tuyển Anh gặp đội tuyển Argentina tại sân vận động Wembley. Sau trận đấu, các tờ báo cho biết trọng tài Rudolf Kreitlein đã cảnh báo cả Bobby và Jack Charlton, cũng như đuổi Antonio Rattin của Argentina ra khỏi sân. Trọng tài đã không đưa ra quyết định rõ ràng trong trận đấu, và HLV người Anh Alf Ramsey đã tiếp cận FIFA sau trận đấu để làm rõ các quyết định này. Sự kiện này khiến Aston suy nghĩ về cách thức để đưa ra quyết định của trọng tài rõ ràng hơn cho cả người chơi và khán giả. Aston nhận ra rằng một chương trình mã hóa màu dựa trên nguyên tắc tương tự được sử dụng trên đèn giao thông (vàng - thận trọng, đỏ - dừng) sẽ vượt qua rào cản ngôn ngữ và làm rõ việc các cầu thủ bị cảnh cáo hoặc đuổi khỏi sân.

Đến vòng chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 1970 tại México, FIFA đã cho áp dụng thẻ vàng và thẻ đỏ trên các sân cỏ thế giới. Sự ra đời của nó đã được nhiều người hoan nghênh, ủng hộ.

Ban đầu thẻ được làm bằng giấy, nhưng hiện nay, thẻ được làm bằng chất liệu nhựa có thể sử dụng trong điều kiện trời mưa, và chống được ẩm mốc khi tiếp xúc với mồ hôi của trọng tài. Đặc biệt, màu sắc của thẻ có độ phản quang mạnh, để phân biệt với màu của mặt cỏ và dễ nhìn thấy trong mọi điều kiện thời tiết. Loại thẻ này được sản xuất tại Thụy Sĩ theo tiêu chuẩn của FIFA để cung cấp cho các trọng tài quốc tế. Loại thẻ này còn có ưu điểm là ở mặt sau có chia sẵn các ô ghi thứ tự số áo của các cầu thủ, và trọng tài chỉ cần thao tác đơn giản là dùng bút chì đánh dấu vào đó.

Hiện nay, trang bị chính thức của FIFA dành cho trọng tài gồm thẻ vàng, thẻ đỏ và một cuốn sổ tay có kèm theo bút chì để trọng tài ghi thông tin các cầu thủ đã bị phạt thẻ vào trong sổ.

Hậu quả

Một cầu thủ sẽ được cảnh cáo và sau đó nhận một thẻ vàng có thể tiếp tục chơi trong trận đấu. Một cảnh cáo đó là "cảnh báo đầu tiên trong một trận đấu". Nếu nhận thẻ vàng thứ hai trong cùng một trận đấu, cầu thủ sẽ nhận thẻ đỏ (được báo hiệu bằng việc trọng tài giơ thẻ vàng cho cầu thủ, ngay sau đó sẽ giơ thẻ đỏ) và cầu thủ đó bị đuổi khỏi sân, không được thay bằng cầu thủ dự bị.

Trong một giải đấu lớn như Euro, World Cup cầu thủ bị phạt 2 thẻ vàng trong 2 trận khác nhau sẽ bị cấm thi đấu trận kế tiếp (sau trận bị phạt thẻ thứ hai). Tuy nhiên, họ có thể được xem xét xoá thẻ khi đội tuyển của họ vào đến trận bán kết. Các thẻ vàng và thẻ đỏ của cầu thủ sẽ được chuyển đến trận đấu và giải đấu quốc tế khác nếu như đội đó không còn trận thi đấu ở giải hiện tại.

Các thành viên ban huấn luyện và cầu thủ dự bị cũng có thể bị phạt thẻ vàng nếu phạm những lỗi tương tự và cũng bị áp dụng luật cấm ra sân trong trận đấu kế tiếp như cầu thủ.

Trong các giải đấu có áp dụng bảng xếp hạng, một thẻ vàng sẽ tương ứng với 1 điểm trừ, khi xét chỉ số fair-play để phân định kết quả cho các đội có cùng chỉ số. Một thẻ đỏ gián tiếp sẽ tương ứng với 3 điểm trừ, một thẻ đỏ trực tiếp sẽ tương ứng với 3 điểm trừ, một thẻ vàng và một thẻ đỏ trực tiếp sẽ tương ứng với 4 điểm trừ.

Những lỗi bị phạt thẻ vàng

Theo quy định của điều 12 Luật bóng đá hiện hành, các hành vi bị cảnh cáo bằng thẻ vàng bao gồm:

Trì hoãn trận đấu (câu giờ), kể cả trong loạt sút luân lưu.
Có lời lẽ hoặc hành động phản đối lại quyết định của trọng tài.
Tùy tiện ra khỏi hoặc vào sân mà không có sự đồng ý của trọng tài (trong trường hợp cố tình ra khỏi sân để bỏ thi đấu nhằm phản đối quyết định của trọng tài, cầu thủ sẽ nhận thẻ đỏ trực tiếp).
Không tuân thủ quy định về cự ly trong những quả phạt gián tiếp, trực tiếp, phạt góc, phạt đền, ném biên, sút luân lưu.
Liên tục vi phạm luật (không có quy định cụ thể về số lần vi phạm mới bị tính là "liên tục", tuỳ theo tính chất, mức độ nghiêm trọng của lỗi vi phạm).
Có hành vi phi thể thao.
Tự ý vào khu vực đặt màn hình VAR trên sân (khu vực RRA, kể cả khi trọng tài đang không kiểm tra VAR).
Đòi hỏi trọng tài kiểm tra VAR quá nhiều lần.

Các hành vi phi thể thao

Điều 12 Luật bóng đá giải thích thêm về các hành vi phi thể thao mà cầu thủ phải bị cảnh cáo bằng thẻ vàng, bao gồm nhưng không bị giới hạn bởi những hành vi sau:

Giả vờ bị chấn thương hoặc bị phạm lỗi (hay còn gọi là "ăn vạ")
Phạm lỗi bất cẩn với đối phương.
Phạm lỗi để bóng chạm tay ghi bàn.
Phạm lỗi chơi bóng bằng tay hoặc phạm lỗi với đối phương để ngăn chặn một cơ hội tấn công tốt.
Phạm lỗi vô tình chơi bóng bằng tay để cản trở một cơ hội rõ ràng để ghi bàn của đối phương mà vị trí phạm lỗi trong vòng cấm (dẫn đến phạt đền). Đối với lỗi cản trở cơ hội ghi bàn rõ ràng mà vị trí phạm lỗi ngoài vòng cấm hoặc cố tình chơi bóng bằng tay, cầu thủ sẽ nhận thẻ đỏ trực tiếp.
Phạm lỗi với đối phương, trong nỗ lực cố gắng chơi bóng, để cản trở một cơ hội rõ ràng để ghi bàn của đối phương mà vị trí phạm lỗi trong vòng cấm (dẫn đến phạt đền). Đối với lỗi cản trở cơ hội ghi bàn rõ ràng mà vị trí phạm lỗi ngoài vòng cấm hoặc không có ý định chơi bóng (đẩy người, kéo người, ôm hoặc giữ người), cầu thủ sẽ nhận thẻ đỏ trực tiếp.
Có thái độ hoặc hành vi không tôn trọng cuộc chơi.
Khi ăn mừng bàn thắng, có các hành vi không phù hợp như dùng mặt nạ che đầu hoặc mặt, cởi áo hoặc dùng áo che mặt (kể cả khi mặc áo giữ nhiệt ở trong).

Ngoại lệ

Vào ngày 22 tháng 6 năm 2006, trọng tài người Anh Graham Poll đã rút tới 3 thẻ vàng dành cho hậu vệ Josep Simunic của đội Croatia trong trận vòng bảng F giữa hai đội Croatia và Australia ở World Cup 2006. Ông Poll cảnh cáo thẻ vàng đầu tiên đối với Josep Simunic ở phút thứ 62. Ở phút 90, ông rút thẻ vàng thứ hai đối với Simunic nhưng lại không rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của cầu thủ này như luật quy định. 3 phút sau thẻ vàng thứ hai của Simunic, Poll thổi còi kết thúc trận đấu. Tỷ số là 2 - 2 đồng nghĩa với Croatia bị loại. Simunic nói gì đó với ông Poll và ông này tỏ vẻ rất giận dữ, đẩy anh ta ra và rút thẻ vàng thứ 3 cảnh cáo hậu vệ này. Sau đó là thẻ đỏ.

Chú thích

Liên kết ngoài