Tiếng Avesta

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Avesta
Khu vực Miền đông sơn nguyên Iran
Dân tộc Airya
Phân loại Ấn-Âu
Hệ chữ viết Chữ Avesta (phát triển từ chữ Pahlavi)
Chữ Gujarat (được dùng bởi người theo Hỏa giáo tại Ấn Độ)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 ae
ISO 639-2 ave
ISO 639-3 ave
Glottolog aves1237
Bodleian J2 fol 175 Y 28 1.jpg
Yasna 28.1, Ahunavaiti Gatha (Bodleian MS J2)

Tiếng Avesta là một ngôn ngữ Iran Đông thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu được biết tới nhờ các văn bản Hỏa giáo, như Avesta, mà từ đó người ta đặt tên cho ngôn ngữ này. Thứ tiếng này từng được nói tại Arachosia, Aria, Bactria, và Margiana,[1] tương ứng với toàn lãnh thổ Afghanistan, cũng như một phần của Pakistan, Tajikistan, Turkmenistan, và Uzbekistan, ngày nay. Văn hóa Yaz[2] tại Bactria-Margiana có nhiều khả năng là đại diện cho một nền văn hóa "Đông Iran" cổ hơn như được mô tả trong Avesta.

Do là một ngôn ngữ hành lễ, tiếng Avesta vẫn tiếp tục được sử dụng sau khi đã biến mất từ lâu như một ngôn ngữ giao tiếp thường ngày. Nó có quan hệ gần với tiếng Phạn Vệ-đà, ngôn ngữ Ấn-Iran cổ nhất còn được lưu giữ tới nay.[3]

Ngữ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Avesta sở hữu những âm xuýt hữu thanh, và có một loạt âm xát.

Phụ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Loại Môi Răng Chân răng Chân răng sau
or Vòm
Ngạc mềm Môi-ngạc mềm Họng
Mũi m /m/ n /n/ ń [ɲ] ŋ /ŋ/ ŋʷ /ŋʷ/
Tắc p /p/ b /b/ t /t/ d /d/ č /tʃ/ ǰ /dʒ/ k /k/ g /ɡ/
Xát f /ɸ/ β /β/ ϑ /θ/ δ /ð/ s /s/ z /z/ š /ʃ/ ž /ʒ/ x /x/ γ /ɣ/ /xʷ/ h /h/
Tiếp cận y /j/ w /w/
Rung r /r/

Theo Beekes, [ð][ɣ] lần lượt là tha âm của /θ//x/.

Nguyên âm[sửa | sửa mã nguồn]

Loại Trước Giữa Sau
ngắn dài ngắn dài ngắn dài
Đóng i /i/ ī /iː/   u /u/ ū /uː/
Trung e /e/ ē /eː/ ə /ə/ ə̄ /əː/ o /o/ ō /oː/
Mở   a /a/
ā /aː/ å /ɒː/
Mũi   ą /ã/  

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Witzel, Michael. “THE HOME OF THE ARYANS” (PDF). Harvard University. tr. 10. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2015. Since the evidence of Young Avestan place names so clearly points to a more eastern location, the Avesta is again understood, nowadays, as an East Iranian text, whose area of composition comprised -- at least -- Sīstån/Arachosia, Herat, Merw and Bactria. 
  2. ^ Mallory, J P (1997). Encyclopedia of Indo-European culture. page 653. London: Fitzroy Dearborn Publishers. ISBN 978-1-884964-98-5. entry "Yazd culture".
  3. ^ Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices by Mary Boyce (pg. 18)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]