Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ngữ hệ Ấn Âu
Khu vực Toàn bộ thế giới
Ngữ hệ Một trong các ngữ hệ chính trên thế giới
Phân nhánh
Anatolian (mai một)
Tocharian (mai một)
Mã ngôn ngữ
ine
Glottolog indo1319
IE countries.svg

Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu hay ngữ hệ Ấn-Âu là một tổng hợp bao gồm khoảng hơn 400 ngôn ngữ mà các nhà nghiên cứu về ngôn ngữ tin rằng có chung một nguồn gốc [1]. Những người dùng các thứ tiếng của hệ thống này sống từ Ấn Độ cho đến Tây Âu, từ Địa Trung Hải cho đến Bắc Âu và bao gồm khoảng 3 tỉ người. Ngày nay, các tiếng chính còn được dùng (bởi ít nhất 100 triệu người hay hơn) trong nhóm này là: tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức, tiếng Nga, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Pháp, tiếng Hindi, tiếng Urdu, tiếng Bengaltiếng Farsi. Các ngôn ngữ cổ như tiếng Latinh, tiếng Hy Lạp cổtiếng Phạn cũng thuộc vào đây.[2]

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Cái nôi của ngôn ngữ Ấn -  Âu ở vùng Trans-Caucasians. Chúng xuất hiện khoảng 2300 BC. Họ có thể có nguồn gốc từ người Kurgan ở các đồng cỏ Nga hợp huyết với những người ở ngay phía bắc của Biển Đen, thuộc Văn hóa Bắc Pontic, và hình thành một nền văn hóa mới. Giữa khoảng năm 2400 và 2300 BC, người dân của nền văn hóa mới tiến hóa này xâm chiếm theo hướng Đông Nam vào lãnh thổ của Trans-Caucasians và phát triển thành người Ấn -  Âu.

Một số trong số họ di chuyển về phía tây vào châu Âu. Từ đó hình thành Văn hóa Rìu chiến, Tumulus và sau đó là Văn hóa Urnfield đã lan truyền vào trung tâm châu Âu và phát triển thành văn hóa Halstatt. Nhóm khác từ Trans-Caucasus di cư về phía nam đến nơi ngày nay là Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và India,…

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ Ấn-Âu bao gồm các nhóm ngôn ngữ chính sau đây:

  1. Nhóm Indo-Iran: có dấu tích từ 2000 năm trước Công nguyên. Đây là nhóm lớn nhất trong hệ Ấn-Âu, điển hình là các tiếng Phạn, Hindi, UrduFarsi.
  2. Nhóm gốc Hy Lạp: có dấu tích từ thế kỷ 14 TCN. Điển hình là tiếng Hy Lạp và tiếng Hy Lạp cổ.
  3. Nhóm gốc Ý: có dấu tích từ 1000 năm trước Công nguyên. Đây là nhóm lớn thứ ba trong hệ Ấn-Âu, điển hình là các tiếng Latinh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp và Ý.
  4. Nhóm gốc Celt: có dấu tích từ thế kỷ thứ 6 TCN. Điển hình là tiếng Gaeilge (còn gọi là tiếng Gaelic tại Ireland) và tiếng Gaelic tại Scotland.
  5. Nhóm gốc Đức: có dấu tích từ thế kỷ thứ 2. Đây là nhóm lớn thứ nhì trong hệ Ấn-Âu, điển hình là các tiếng Anh, Đức và Hà Lan.
  6. Nhóm gốc Armeni: có dấu tích từ thế kỷ thứ 5.
  7. Nhóm gốc Slav: có dấu tích từ thế kỷ thứ 9. Điển hình là tiếng Nga và tiếng Ba Lan.
  8. Nhóm gốc Balt: có dấu tích từ thế kỷ thứ 14. Nhiều nhà ngôn ngữ đã nhập nhóm này với nhóm trên thành nhóm Balt-Slav.
  9. Nhóm tiếng Albani: có dấu tích từ thế kỷ thứ 16.

(Cũng có nhiều người đã sáp nhập Nhóm gốc Slav và Nhóm gốc Balt thành Nhóm Balt-Slav.)

Và các ngôn ngữ đã mai một sau đây:

  1. Nhóm Tiểu Á: có dấu tích từ thế kỷ thứ 18 trước công nguyên.
  2. Nhóm Tochari: có dấu tích từ thế kỷ thứ 6.
  3. Tiếng ThraciaTiếng Dacia: đã có vài nhà ngôn ngữ học xếp chung vào một nhóm.
  4. Tiếng IllyriaTiếng Messapia
  5. Tiếng Phrygia

Sơ đồ của Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu

Chỉ dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

[a]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Indo-European". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  2. ^ Ethnologue report for Indo-European. Ethnologue.com.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ <ref> với tên nhóm “lower-alpha”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng <references group="lower-alpha"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng </ref> bị thiếu