Ngữ hệ Ute-Aztec

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Ute-Aztec
Phân bố
địa lý
Tây Hoa Kỳ, Mexico
Ngôn ngữ nguyên thủy: Ute-Aztec nguyên thủy
Ngôn ngữ con:
ISO 639-5: azc
Glottolog: utoa1244[1]
{{{mapalt}}}
Phân bố thời kỳ tiền tiếp xúc của ngữ hệ Ute-Aztec.

Ngữ hệ Ute-Aztec hay Ngữ hệ Ute-Aztek là một ngữ hệ bản địa châu Mỹ gồm hơn 30 ngôn ngữ. Các ngôn ngữ Ute-Aztec hiện diện tại Tây Hoa KỳMexico. Tên của ngữ hệ này là sự kết hợp giữa tiếng Ute tại Utahcác ngôn ngữ Aztec tại Mexico.

Ute-Aztec là một trong những ngữ hệ lớn nhất châu Mỹ về số người nói, số ngôn ngữ, và phạm vi phân bố địa lý.[2] Ngôn ngữ nằm xa nhất về phía bắc trong hệ là tiếng Shoshone, được nói tại Salmon, Idaho, còn xa nhất về phía nam là tiếng Pipil tại El Salvador. Ethnologue cho rằng tổng số ngôn ngữ trong hệ là 61, và tổng số người nói là 1.900.412.[3] Trong đó, người nói tiếng Nahuatl chiếm gần bốn phần năm (78,9%).

Có thể chia Ute-Aztec ra làm hai nhánh: nhánh bắc gồm các ngôn ngữ tại Hoa Kỳ và nhánh nam gồm các ngôn ngữ tại Mexico, dù có thể xem đây là một cách phân loại mang tính địa lý.

Nơi bắt nguồn của hệ nhiều khả năng là Tây Nam Hoa Kỳ-Tây Bắc México. Đề xuất cho rằng hệ này xuất phát từ Nam México, trong vùng ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ, nhận nhiều ý kiến trái chiều từ các học giả.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Uto-Aztecan”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ Caballero 2011.
  3. ^ Ethnologue (2014). “Summary by language family”. SIL International. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2014.