Ngữ hệ Altai

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Ngữ hệ Altai
(gây tranh cãi)
Phân bố
địa lý
Châu Á, trừ phần phía nam, và Đông Âu
Phân loại ngôn ngữ họcĐược đề xuất là một ngữ hệ bởi số ít các nhà ngôn ngữ học, nhưng hiện nay thường được coi là một Sprachbund
Ngôn ngữ con:
ISO 639-2 / 5:tut
Glottolog:Không
{{{mapalt}}}
(đôi khi được gộp vào) (đôi khi được gộp vào) (hiếm khi được gộp vào)

Ngữ hệ Altai (Altaic /ælˈteɪ.ɪk/) là một Sprachbund (tức là một vùng mà các ngôn ngữ ảnh hưởng lẫn nhau nhưng không có quan hệ họ hàng), từng được đề xuất là một ngữ hệ bao gồm các ngữ hệ con Turk, Mông Cổ và Tungus, đôi khi bao gồm cả ngữ hệ Nhật Bản và Triều Tiên.[1]:73 Đại ngữ hệ này phân bố rải rác khắp Châu Á về phía bắc 35°N và một số vùng phía đông của Châu Âu, kéo dài theo kinh độ từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Nhật Bản.[2] Nhóm ngôn ngữ này được đặt tên theo Dãy núi Altai ở trung tâm châu Á. Ngữ hệ giả định này từ lâu đã bị hầu hết các nhà ngôn học đối chiếu (comparative linguists) bác bỏ,[1] nhưng vẫn còn một số ít các học giả cố bám níu lấy.[3][4][5][6][7]

Ngữ hệ Altai lần đầu tiên được đề xuất vào thế kỷ 18. Nó được chấp nhận rộng rãi cho đến những năm 1960 và vẫn được liệt kê như một ngữ hệ chính thức trong nhiều bách khoa toàn thư và sách chuyên ngành.[1] Kể từ những năm 1950, nhiều nhà ngôn học đối chiếu bác bỏ ý tưởng này sau khi nhận thấy nhiều từ chung gốc không ăn khớp, các thay đổi ngữ âm lệch lạc so với dự đoán và hai ngữ hệ Turk-Mông Cổ dường như hội tụ thay vì phân kì qua nhiều thế kỷ. Phe phản đối học thuyết Altai cho rằng những điểm tương đồng giữa các ngôn ngữ này là do ảnh hưởng lẫn nhau chứ không phải quan hệ họ hàng.[8][9][10][11]

Sơ đồ của Ngữ hệ Altai[sửa | sửa mã nguồn]

Ngữ hệ Altai:

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b c Georg, Stefan; Michalove, Peter A.; Ramer, Alexis Manaster; Sidwell, Paul J. (1999). “Telling general linguists about Altaic”. Journal of Linguistics. 35 (1): 65–98. doi:10.1017/S0022226798007312.
  2. ^ “Interactive Maps The Altaic Family from The Tower of Babel”. Starling.rinet.ru. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
  3. ^ Gözaydin N. (2006). Dergi ve kitap dünyasïndan, Türk Dili, 653: 467–71.
  4. ^ Dybo, Anna (tháng 3 năm 2020). “New Trends in European Studies on the Altaic Problem”. Journal of Language Relationship. 14 (1–2): 71–106. doi:10.31826/jlr-2017-141-208.
  5. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Robbeets2018
  6. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Archaeolinguistics
  7. ^ Li, Tao; Zhushchikhovskaya, Irina S.; Hudson, Mark J.; Robbets, Martine (tháng 6 năm 2020). “Millet agriculture dispersed from Northeast China to the Russian Far East: Integrating archaeology, genetics, and linguistics”. Archaeological Research in Asia. 22: 100177. doi:10.1016/j.ara.2020.100177.
  8. ^ Lyle Campbell và Mauricio J. Mixco (2007): A Glossary of Historical Linguistics; University of Utah Press. Page 7: "While 'Altaic' is repeated in encyclopedias and handbooks most specialists in these languages no longer believe that the three traditional supposed Altaic groups, Turkic, Mongolian and Tungusic, are related."
  9. ^ Johanna Nichols (1992) Linguistic Diversity in Space and Time. Chicago University Press. Page 4: "When cognates proved not to be valid, Altaic was abandoned and the received view now is that Turkic, Mongolian and Tungusic are unrelated."
  10. ^ R. M. W. Dixon (1997): The Rise and Fall of Languages. Cambridge University Press. Page 32: "Careful examination indicates that the established families, Turkic, Mongolian and Tungusic, form a linguistic area (called Altaic)...Sufficient criteria have not been given that would justify talking of a genetic relationship here."
  11. ^ Asya Pereltsvaig (2012) Languages of the World, An Introduction. Cambridge University Press. Pages 211–216: "[...T]his selection of features does not provide good evidence for common descent" [...] "we can observe convergence rather than divergence between Turkic and Mongolic languages—a pattern than is easily explainable by borrowing and diffusion rather than common descent"