Tiếng Pashtun

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Tiếng Pashto)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Pashtun
پښتو
Pax̌tō
Pashto.svg
Từ Pax̌tō viết bằng chữ Ba Tư-Ả Rập (biến thể tiếng Pashtun
Phát âm [ˈpəʂt̪oː], [ˈpʊxt̪oː]
Sử dụng tại AfghanistanPakistan
Tổng số người nói 40–60 triệu[1][2][3]
Dân tộc Người Pashtun[4]
Phân loại Ấn-Âu
Dạng chuẩn
Phương ngữ ~20 phương ngữ
Hệ chữ viết Chữ Ả Rập (biến thể tiếng Pashtun)
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại  Afghanistan[5]
Quy định bởi Academy of Sciences of Afghanistan
Pashtun Academy, University of Peshawar[6]
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 ps
ISO 639-2 pus
ISO 639-3 tùy trường hợp:
pst – Central Pashtun
pbu – Northern Pashtun
pbt – Southern Pashtun
wne – Wanetsi
Glottolog pash1269

Tiếng Pashtun (پښتو Pax̌tō [ˈpəʂt̪oː]), được gọi là Afghāni (افغانی )[7] trong tiếng Ba TưPaṭhānī trong tiếng Hindi và Urdu,[8] là một ngôn ngữ ở miền Nam-Trung Á, được nói bởi người Pashtun. Người nói ngôn ngữ này có một số tên gọi, gồm Pashtun và Pukhtun và đôi khi Afghan hay Pathan.[4] Đây là một ngôn ngữ Iran Đông, thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu.[9][10][11] Tiếng Pashtun là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Afghanistan,[5][12][13] và là ngôn ngữ khu vực đông người nói thứ hai tại Pakistan, chủ yếu ở miền tây và tây bắc đất nước.[14] Các khu vực Hành chính Bộ lạc Liên bang (FATA) của Pakistan gần 100% nói tiếng Pashtun, trong khi nó cũng là ngôn ngữ số đông ở tỉnh Khyber Pakhtunkhwa và các huyện miền bắc của Balochistan. Tiếng Pashtun là ngôn ngữ chính của kiều dân Pashtun khắp nơi trên thế giới. Tổng số người nói tiếng Pashtun trên toàn cầu được ước tính là từ 45–60 triệu.[1][15][16][17]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Penzl, Herbert; Ismail Sloan (2009). A Grammar of Pashto a Descriptive Study of the Dialect of Kandahar, Afghanistan. Ishi Press International. tr. 210. ISBN 0-923891-72-2. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2010. Estimates of the number of Pashto speakers range from 40 million to 60 million... 
  2. ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007 (39 million)
  3. ^ Bản mẫu:ELL2
  4. ^ a ă Claus, Peter J.; Diamond, Sarah; Ann Mills, Margaret (2003). South Asian Folklore: An Encyclopedia : Afghanistan, Bangladesh, India, Nepal, Pakistan, Sri Lanka. Taylor & Francis. tr. 447. ISBN 9780415939195. 
  5. ^ a ă Constitution of AfghanistanChapter 1 The State, Article 16 (Languages) and Article 20 (Anthem)
  6. ^ Sebeok, Thomas Albert (1976). Current Trends in Linguistics: Index. Walter de Gruyter. tr. 705. 
  7. ^ John Leyden, Esq. M.D.; William Erskine, Esq. biên tập (1921). “Events Of The Year 910 (1525)”. Memoirs of Babur. Packard Humanities Institute. tr. 5. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2012. To the south is Afghanistān. There are eleven or twelve different languages spoken in Kābul: Arabic, Persian, Tūrki, Moghuli, Hindi, Afghani, Pashāi, Parāchi, Geberi, Bereki, and Lamghāni. 
  8. ^ India. Office of the Registrar General (1961). Census of India, 1961: Gujarat. Manager of Publications. tr. 142, 166, 177. 
  9. ^ Henderson, Michael. “The Phonology of Pashto” (PDF). University of Wisconnsin Madisson. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2012. 
  10. ^ Henderson, Michael (1983). “Four Varieties of Pashto”. Journal of the American Oriental Society (103.595-8). 
  11. ^ Darmesteter, James (1890). Chants populaires des Afghans. Paris. 
  12. ^ “Article Sixteen of the 2004 Constitution of Afghanistan”. 2004. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2012. From among the languages of Pashto, Dari, Uzbeki, Turkmani, Baluchi, Pashai, Nuristani, Pamiri (alsana), Arab and other languages spoken in the country, Pashto and Dari are the official languages of the state. 
  13. ^ Banting, Erinn (2003). Afghanistan: The land. Crabtree Publishing Company. tr. 4. ISBN 0-7787-9335-4. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2010. 
  14. ^ Population by Mother Tongue, Population Census - Pakistan Bureau of Statistics, Government of Pakistan
  15. ^ Paul M. Lewis biên tập (2009). “Pashto, Northern”. SIL International. Dallas, Texas: Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2010. Ethnic population: 49,529,000 possibly total Pashto in all countries. 
  16. ^ “Pashto”. Omniglot.com. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2010. The exact number of Pashto speakers is not known for sure, but most estimates range from 45 million to 55 million. 
  17. ^ Thomson, Gale (2007). Countries of the World & Their Leaders Yearbook 08 2. European Union: Indo-European Association. tr. 84. ISBN 0-7876-8108-3. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2010.