Tiếng Manx

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Manx
y Ghaelg, y Ghailck
Phát âm [əˈɣɪlk], [əˈɣɪlɡ]
Sử dụng tại Đảo Man
Ngôn ngữ tuyệt chủng Tuyệt chủng như một ngôn ngữ thứ nhất năm 1974 với cái chết của Ned Maddrell.
Phục hồi About a hundred competent Manx speakers[1] and 50 children in immersion education (2011)[2]
Dân tộc Người Manx
Ngữ hệ Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu
Phân nhánh
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại Đảo Man
Quy định bởi Coonseil ny Gaelgey (Hội đồng Gael Manx)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 gv
ISO 639-2 glv
ISO 639-3 glv
Glottolog manx1243
Idioma manés.png

Tiếng Manx (tên bản địa GaelgGailck, phát âm [ɡilk][ɡilɡ]),[3] cũng được gọi là tiếng Gael Manx, và tiếng Manks,[4] là một ngôn ngữ Celt nhánh Goideli của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu, về mặt lịch sử từng được nói bởi người Manx. Chỉ một thiểu số người trên đảo Man có thể nói lưu loát ngôn ngữ này, số đông hơn có hiểu biết về nó. Tiếng Manx là một phần quan trọng của văn hóa và di sản đảo Man. Dù Ned Maddrell, người cuối cùng nói tiếng Manx như tiếng mẹ đẻ, đã mất vào năm 1974, ngôn ngữ này chưa bao ngờ hoàn toàn bị loại bỏ. Nhờ nhiều cố gắng để phục hồi, tiếng Manx đã trở nên phổ biến hơn trên đảo, nhiều đài phát thanh, biển thông báo và một trường tiểu học song ngữ đã xuất hiện. Sự phục hồi tiếng Manx đạt được là do có tài liệu lưu giữ; ví dụ, Kinh Thánh đã được dịch sang tiếng Manx.

Số người nói[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Số người nói tiếng Manx Dân số đảo Man
Tổng cộng  % dân số đảo
1874 16,200 30% 54,000 (1871)
1901 4,419[5] 8.1% 55,000
1911 2,382[5] 4.8% 52,000
1921 896[5] 1.5% 60,000
1931 529[5] 1% 49,000
1951 275[5] 0.5% 55,000
1974 Người cuối cùng nói tiếng Man như tiếng mẹ đẻ mất
1991 650[6] 0.9% 71,000
2001 1,500[7] 1.9% 78,000
2011 1,650[8] 1.9% 86,000
2015 1,800[9] 2% 88,000

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Anyone here speak Jersey?”. Independent.co.uk. 
  2. ^ “Fockle ny ghaa: schoolchildren take charge”. Iomtoday.co.im. Ngày 20 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2014. 
  3. ^ Jackson 1955, 49
  4. ^ “Full text of "A dictionary of the Manks language, with the corresponding words or explanations in English: interspersed with many Gaelic proverbs, the parts of speech, the genders, and the accents of the Manks words are carefully marked: with some etymological observations, never before published". Archive.org. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013. 
  5. ^ a ă â b c “Censuses of Manx Speakers”. www.isle-of-man.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2015. 
  6. ^ Belchem, John (ngày 1 tháng 1 năm 2000). A New History of the Isle of Man: The modern period 1830-1999. Liverpool University Press. ISBN 9780853237266. 
  7. ^ “2001 Isle of Man Census: Volume 2” (PDF). 
  8. ^ “2011 Isle of Man Census” (PDF). 
  9. ^ Whitehead, Sarah (ngày 2 tháng 4 năm 2015). “How the Manx language came back from the dead”. theguardian.com. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2015. 

Liên khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Wikipedia-logo-v2.svg

Wikipedia có sẵn phiên bản bằng:

Tiếng Manx