Tiếng Assam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Assam
অসমীয়া
Oxomiya in Oxomiya Lipi.svg
"Ôxômiya" viết bằng chữ Assam
Khu vực Assam, Arunachal PradeshNagaland[1]
Tổng số người nói 15 triệu (2007)
Phân loại Ấn-Âu
Phương ngữ
Hệ chữ viết Đông Nagari (biến thể tiếng Assam)
Hệ chữ nổi tiếng Assam
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại Ấn Độ Ấn Độ (Assam)
Quy định bởi Asam Sahitya Sabha
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 as
ISO 639-2 asm
ISO 639-3 asm
Glottolog assa1263

Tiếng Assam hay tiếng Asamiya[2][3][4] (tiếng Assam: অসমীয়া, Ôxômiya, phát âm: [ɔˈxɔmija] ()) là một ngôn ngữ Ấn-Arya miền đông chủ yếu nói tại bang Assam, nơi nó là một ngôn ngữ chính thức. Đây là bản ngữ của khoảng 13 triệu người,[5] và là lingua franca trong khu vực.[6] Nó cũng được nói tại Arunachal Pradesh và những bang miền Đông Bắc Ấn Độ khác. Naga, một ngôn ngữ Creole dựa trên tiếng Assam được sử dụng rộng rãi tại Nagaland và một phần Assam. Nefa là một pidgin dựa trên tiếng Assam, hiện diện tại Arunachal Pradesh.

Như những ngôn ngữ Đông Ấn-Aryan khác, tiếng Assam đã phát triển từ ít nhất trước thế kỷ 7[7] từ Magadhi Prakrit, một thứ ngôn ngữ xuất phát từ những phương ngữ tương tự, nhưng có phần cổ hơn, tiếng Phạn Veda.[8] Những ngôn ngữ gần gũi với tiếng Assam là tiếng Bengal, tiếng Odia, tiếng Maithil, tiếng Chittagong, tiếng Sylhet, tiếng Angikacác ngôn ngữ Bihar.

Phân bố địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Assam là ngôn ngữ bản địa tại thung lũng Assam (gồm Thượng AssamHạ Assam của bang Assam). Nó cũng được nói tại bang Arunachal PradeshNagaland. Cũng có những cộng đồng nói tiếng Assam đáng kể tại Úc,[9] Dubai,[10] Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland,[11] Canada và Hoa Kỳ.[12]

Tình trạng chính thức[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Assam là ngôn ngữ chính thức của Assam, và là một trong 23 ngôn ngữ được công nhận chính thức của Cộng hòa Ấn Độ.

Ngữ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống ngữ âm tiếng Assam gồm tám nguyên âm, mười nguyên âm đôi, và hai mươi mốt phụ âm.[13]

Nguyên âm
Trước Giữa Sau
IPA Chuyển tự Chữ Assam IPA Chuyển tự Chữ Assam IPA Chuyển tự Chữ Assam
Đóng i i ই/ঈ u u উ/ঊ
Gần đóng ʊ û
Nữa đóng e e এ' o o অ'
Nữa mở ɛ ê ɔ ô
Mở a a
Phụ âm
Môi Chân răng Ngạc mềm Họng
IPA Chuyển tự Chữ Assam IPA Chuyển tự Chữ Assam IPA Chuyển tự Chữ Assam IPA Chuyển tự Chữ Assam
Mũi m m n n ন/ণ ŋ ng ঙ/ং
Tắc vô thanh p p t t ত/ট k k
bật hơi ph th থ/ঠ kh
hữu thanh b b d d দ/ড ɡ g
âm thở bh dh ধ/ঢ ɡʱ gh
Xát vô thanh s s চ/ছ x x শ/ষ/স ɦ h
hữu thanh z z জ/ঝ/য
Tiếp cận w w l, ɹ l, r ল, ৰ

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Assamese”. lisindia.net. 
  2. ^ “2016. Ethnologue: Languages of the World, Nineteenth edition. Dallas, Texas: SIL International”. SIL International. 2016. 
  3. ^ “Consonant Germination and Compensatory Lengthening in Asamiya dialects: Contemporary standard and Central Assam” (PDF). Dipankar Moral - Gauhati University. 
  4. ^ “International Conference on Universal Knowledge and Language. Goa, 25 - 27 November, 2002 - DEURI and TIWA: Endangered languages in the Brahmaputra valley (PDF). Dipankar Moral, Gauhati University. Tháng 11 năm 2002. 
  5. ^ “Statement”. censusindia.gov.in. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 2 năm 2012.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  6. ^ "Axomiya is the major language spoken in Assam, and serves almost as a lingua franca among the different speech communities in the whole area." (Goswami 2003:394)
  7. ^ Sen, Sukumar (1975), Grammatical sketches of Indian languages with comparative vocabulary and texts, Volume 1, P 31
  8. ^ Oberlies 2007, tr. 163.
  9. ^ “Assamese Association – of Australia (ACT & NSW)”. 
  10. ^ “Welcome to the Website of "Axom Xomaj",Dubai, UAE (Assam Society of Dubai, UAE)!”. 
  11. ^ User, Super. “Constitution”. 
  12. ^ User, Super. “AANA - AANA Overview”. 
  13. ^ Assamese, Resource Centre for Indian Language Technology Solutions, Indian Institute of Technology, Guwahati.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]