Utahraptor

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Utahraptor
Khoảng thời gian tồn tại: Phấn trắng sớm, 126 triệu năm trước đây
Utahraptor ostrommaysorum leg.jpg
Chân sau
Phân loại khoa học e
Giới: Animalia
Ngành: Chordata
Lớp: Reptilia
nhánh: Dinosauria
Bộ: Saurischia
Phân bộ: Theropoda
nhánh: Maniraptora
Họ: Dromaeosauridae
Phân họ: Dromaeosaurinae
Chi: Utahraptor
Kirkland, Gaston & Burge, 1993
Loài điển hình
Utahraptor ostrommaysorum
Kirkland et al, 1993

Utahraptor (nghĩa là "kẻ săn mồi của Utah"[1]) là một chi khủng long theropoda. Hiện chỉ có một loài duy nhất được công nhận, Utahraptor ostrommaysorum, cũng là thành viên có kích thước lớn nhất họ Dromaeosauridae. Mẫu vật hóa thạch có niên đại từ tầng Barremia vào đầu kỷ Creta (126 ± 2.5 triệu năm trước).[2]

Vào năm 2018, người ta đề xuất rằng Utahraptor là loài khủng long biểu trưng của tiểu bang Utah, đã được Thượng viện Hoa Kỳ phê chuẩn.[3] Ban đầu, Utahraptor đã thay thế một chi khủng long khác, Allosaurus, thành hóa thạch chính thức của tiểu bang, nhưng đã quyết định rằng Utahraptor sẽ là một biểu tượng khác của bang này.[4]

Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]

So sách kích thước giữa cá thể Utahraptor lớn nhất được biết tới và con người.

Mẫu gốc Utahraptor rời rạc, chỉ gồm một mảnh hộp sọ, một xương chày, các móng vuốt và vài đốt sống đuôi. Các bộ phận nhỏ này cho phép đánh giá chiều dài bằng gấp đôi Deinonychus.[1] Như các dromaeosauridae khác, Utahraptor có các vuốt cong lớn trên ngón trỏ chân của chúng.

Mẫu vật U. ostrommaysorum lớn nhất từng được miên tả ước tính dài tới 7 m (23 ft) và nặng gần 500 kg (1.100 lb), có thể được so sánh với loài gấu Bắc cực.[1][5] Tuy nhiên, khám phá Kirkland vào năm 2001 cho thấy loài này có thể nặng hơn nhiều so với ước tính trước đây.

Utahraptor được cho là có quan hệ gần với chi Dromaeosaurus nhỏ hơn và chi Achillobator tại Mông Cổ.[1][6]

Mặc dù lông vũ chưa được tìm thấy với các mẫu vật Utahraptor, có bằng chứng phát sinh mạnh mẽ cho thấy rằng tất cả các loài thuộc họ dromaeosaurids sở hữu chúng. Bằng chứng này xuất phát từ việc suy luận cây tiên hóa sinh học, cho phép các nhà cổ sinh vật học tìm ra các đặc điểm sinh học trong một nhánh dựa trên sự tồn tại của tính trạng đó từ rễ tiến hóa. Chi Microraptor là một trong những dromaeosaurids lâu đời nhất, và có dạng nguyên thủy hơn Utahraptor.[8] Kể từ khi Microraptor và các dromaeosaurids khác sở hữu lông, rất hợp lý để giả định rằng các đặc điểm này đã có mặt trong tất cả các Dromaeosauridae. Lông vũ rất khó phát triển nhiều hơn một, do đó giả sử rằng bất kỳ dromaeosaurid nào, chẳng hạn như Utahraptor, thiếu lông sẽ yêu cầu bằng chứng tích cực rằng chúng không có chúng. [9] Cho đến nay, không có bằng chứng để cho rằng lông vũ biến mất trong các loài dromaeosaurs lớn hơn, rẽ nhánh nhiều hơn. [10]

Trong một nghiên cứu năm 2001 được thực hiện bởi Bruce Rothschild và các nhà cổ sinh vật học khác, hai xương chân của loài Utahraptor đã được kiểm tra các dấu hiệu của gãy xương do áp lực, nhưng không có gì được tìm thấy.[11]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Bên dưới là cây phát sinh loài của Senter et al. năm 2012.[7]

Eudromaeosauria


Bambiraptor


Velociraptorinae


Adasaurus




Tsaagan



Velociraptor




Dromaeosaurinae


Deinonychus




Achillobator



Dromaeosaurus



Utahraptor



Yurgovuchia





Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b Kirkland, J.I.; Burge, D.; Gaston, R. (1993). “A large dromaeosaur [Theropoda] from the Lower Cretaceous of Utah”. Hunteria 2 (10): 1–16. 
  2. ^ Kirkland, J.I. and Madsen, S.K. (2007). "The Lower Cretaceous Cedar Mountain Formation, eastern Utah: the view up an always interesting learning curve." Fieldtrip Guidebook, Geological Society of America, Rocky Mountain Section. 1-108 p.
  3. ^ Nicole Nixon (12 tháng 2 năm 2018). “Senate Gives Utahraptor A Roar Of Approval”. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2018. 
  4. ^ Lisa Riley Roche (12 tháng 2 năm 2018). “Senate approves bill making Utahraptor state dinosaur”. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2018. 
  5. ^ Holtz, Thomas R. Jr. (2008) Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages Supplementary Information
  6. ^ Turner, Alan H.; Pol, D., Clarke, J.A., Erickson, G.M. and Norell, M. (2007). “A basal dromaeosaurid and size evolution preceding avian flight”. Science 317 (5843): 1378–1381. PMID 17823350. doi:10.1126/science.1144066. 
  7. ^ doi:10.1371/journal.pone.0036790
    Hoàn thành chú thích này