Elizaveta của Nga

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Elizaveta Petrovna của Nga
Carle Vanloo, Portrait de l’impératrice Élisabeth Petrovna (1760).jpg
Chân dung vẽ bởi Charles van Loo
Nữ hoàng Nga
Tại vị 6/12/17415/1/1762 (&0000000000000020.00000020 năm, &0000000000000030.00000030 ngày)
Đăng quang 6/3/1742
Tiền nhiệm Ivan VI
Kế nhiệm Peter III
Thông tin chung
Phu quân Alexey Razumovsky
Hoàng tộc Nhà Romanov
Thân phụ Peter I của Nga
Thân mẫu Catherine I của Nga
Sinh 29 tháng 12, 1709(1709-12-29)
Kolomenskoye
Mất 5 tháng 1, 1762 (52 tuổi)
An táng 3 tháng 2 năm 1762Pháo đài Thánh Phêrô và Phaolô
Chữ ký của Elizaveta Petrovna của Nga
Nhà Romanov (đến Pyotr III) Romanov Flag.svg
Roman Yurevich Zakharin
Anastasia, vợ Ivan Hung Đế
Fyodor I (1584-1598)
Nikita Romanovich
Fyodor Nikitich (đại giáo chủ Philaret)
Mikhail I (1613-1645)
Aleksei I (1645-1676)
Aleksei Alekseevich
Sofia Alekseyevna
Phyodor III (1676-1682)
Ivan V (1682-1696)
Anna Ioannovna
Ekaterina Ioannovna
Anna Leopoldovna
Ivan VI (1740-1741)
Pyotr Đại Đế (1682-1725)
(vợ thứ 2 Ekaterina I) (1725-1727)
Aleksei Petrovich
Pyotr II (1727-1730)
Anna Petrovna (1730-1740)
Pyotr III (1762)
Elizaveta Petrovna (1741-1762)
Aleksandr Nikitich
Mikhail Nikitich
Ivan Nikitich
Nikita Ivanovich

Elizaveta Petrovna (tiếng Nga: Елизаве́та (Елисаве́т) Петро́вна) (29 tháng 12 [ 18 tháng 12] năm 1709 - 5 tháng 1 [ 25 tháng 12 năm 1761] năm 1762), cũng được gọi là Yelisavet hay Elizabeth, là Nữ hoàng nước Nga từ năm 1741 đến khi qua đời năm 1762. Dưới triều đại bà, Quân đội Nga tham gia cuộc Chiến tranh Kế vị Áo (1740 – 1748) và cuộc Chiến tranh Bảy năm (1756 – 1763). Khi bà qua đời vào năm 1762, Đế quốc Nga có lãnh thổ rộng đến gần 4 tỷ mẫu Anh[cần dẫn nguồn] (tức hơn 16 triệu kilômét vuông).

Nữ hoàng Elizaveta Petrovna đã tiến hành cải cách, đưa tầng lớp quý tộc đóng vai trò chủ chốt trong chính quyền địa phương, nhưng rút ngắn thời gian làm quan của họ trong triều đình Nga hoàng. Bà khuyến khích nhà khoa học M. V. Lomonosov thiết lập Trường Đại học MoskvaI. I. Shuvalov sáng lập Viện Hàn lâm Mỹ thuật của Đế quốc Nga ở kinh đô Sankt-Peterburg. Bà cũng bỏ ra một khoản tiền hết sức to lớn và hạ lệnh cho kiến trúc sư bậc thầy của cung đình Nga là Bartolomeo Rastrelli xây dựng những công trình kiến trúc barốc nguy nga, chủ yếu là tại PeterhofHoàng Thôn (Tsarskoye Selo). Cung điện Mùa ĐôngĐại giáo đường Smolny chính là những di sản lớn nhất của Nữ hoàng tại Sankt-Peterburg. Nhìn chung, bà là một trong những vị vua được nhân dân Nga mến mộ nhất, vì bà không cho người ngoại quốc làm quan trong triều và không có một người nào bị hành quyết trong suốt thời gian trị vì của bà.[1]

Bảy năm chinh chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Một sự kiện quan trọng cuối triều Elizaveta chính là cuộc chiến tranh Bảy năm. Chính phủ Nga hoàng xem Hiệp định Westminster (vào ngày 16 tháng 1 năm 1756, theo đó Đế quốc AnhVương quốc Phổ sẵn sàng cùng nhau bảo vệ đất Đức thoát khỏi bất cứ 1 tên ngoại bang xâm lược nào) đã hoàn toàn phá vỡ những thỏa thuận trước đó giữa Đế quốc Nga và Anh. Do đó, bà tham gia liên minh chống nước Phổ - Brandenburg, và bà cũng căm ghét vua nước này là Friedrich II Đại Đế.[2] Bà muốn đánh đổ Đế chế Phổ thành một tiểu quốc, để vua Friedrich II không gây mối đe dọa gì cho Đế quốc Nga. Với Hiệp định, liên minh giữa Nữ hoàng Nga, Nữ hoàng Áo và vua Pháp được thành lập để chống lại vua nước Phổ.

Vào ngày 17 tháng 5 năm, 85.000 quân tinh nhuệ Nga tiến đánh Königsberg.[3] Vào ngày 30 tháng 8 năm 1757, Quân đội Nga của Nguyên soái Stepan Fedorovich Apraksin đánh tan tác một toán quân Phổ nhỏ trong trận Gross-Jägersdorf. Tuy nhiên, do hệ thống tiếp viện tồi tệ của Quân đội Nga[4], S. F. Apraksin rút lui và Nữ hoàng đã mang ông ra Tòa án Quân sự. Bà cũng cách chức Thủ tướng Nga Bestuzhev do ông ta toan tính lật đổ người thừa kế ngai vàng Nga - Đại Công tước Peter.[5][6] Vào năm 1758, Nữ hoàng Nga quyết định phát động một chiến dịch khác: Tướng William Fermor mang 90.000 quân đánh Phổ, nhưng bị vua Friedrich II Đại Đế đánh bại, phải rút về.[7]

Vào năm 1760, Quân đội Nga chỉ chiếm được kinh thành Berlin trong một thời gian ngắn.[8] Trong chiến dịch năm 1761, Quân đội nước Nga cũng chẳng gặt hái được thành công gì, gần giống chiến dịch năm 1760. Với thiên tài quân sự của mình, vua Friedrich II Đại Đế tiến hành phòng thủ (Quân đội Nga không đánh một trận lớn nào với ông vua này), và Quân đội Nga (dưới sự chỉ huy của Nguyên soái Pyotr Aleksandrovich Rumyantsev) chỉ chiếm được mỗi pháo đài Kolberg vào ngày Giáng sinh năm 1761. Tuy nhiên, vua Friedrich II đã lâm vào tình thế hết sức khó khăn. Vào ngày 6 tháng 1 năm 1762, ông ngự bút thư gửi Thủ tướng nước Phổ là Bá tước Karl-Wilhelm Finck von Finckenstein:

Đã đến lúc chúng ta phải nghĩ đến việc giữ lấy non sông đất nước cho cháu của Trẫm, qua việc đàm phán để bằng mọi giá giữ lấy từng tấc đất của nước non nhà thoát khỏi tay bọn giặc thù tàn nhẫn.

—Friedrich II Đại Đế (điều này có nghĩ, ông có thể nhận lấy cái chết anh dũng của người chiến binh ngay khi nào có thể)

Nhưng, Nữ hoàng Elizaveta đã đẩy nước Nga đến kiệt quệ.[9] Ngay từ tháng 11 năm 1760, tình hình kinh tế Nga đã lâm vào nguy kịch, đến nỗi Thủ tướng Nga là Mikhail I. Vorontsov đã khuyên Nữ hoàng chấm dứt chiến tranh, vì nước Nga có lẽ không còn tiềm năng tham chiến nữa: triều đình Nga hoàng đã chi phí đến 40 triệu rúp.[10] Vào năm 1761, Quân đội Nga cũng thất bại trong việc chiếm đóng Stettin, trong khi đồng minh của họ là quân Thụy Điển cũng bị quân Phổ đánh bại.[11][12] Mãi đến một hôm, vào năm 1762, nhà vua nước Phổ gửi thư cho Vương công Ferdinand xứ Brunswick:

Bầu trời đã quang đãng. Ái khanh, hãy dũng cảm lên. Trẫm vừa nhận được một tin vui.

—Friedrich Đại Đế

Và, tin vui đó chính là việc Nữ hoàng Elizaveta qua đời vào ngày 5 tháng 1 năm 1762 theo lịch Gregory, đưa nhà vua nước Phổ khỏi tình thế khó khăn (Phép lạ của Nhà Brandenburg).[8]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Russian Tsars by Boris Antonov, trang 105.
  2. ^ Russian Tsars của Boris Antonov, trang 107.
  3. ^ The Evolution of Russia by Otto Hoetzsch
  4. ^ Stewart P. Oakley, War and peace in the Baltic, 1560-1790, trang 141
  5. ^ Simon Millar, Adam Hook, Zorndorf 1758: Frederick Faces Holy Mother Russia, trang 7
  6. ^ Simon Millar, Adam Hook, Zorndorf 1758: Frederick Faces Holy Mother Russia, trang 11
  7. ^ Thomas Willcocks, History of Russia, from the foundation of the empire, by Rurik, to the present time, trang 397
  8. ^ a ă The Evolution of Russia by Otto Hoetzsch, trang 93.
  9. ^ Michael T. Florinsky, Russia: a short history, trang 209
  10. ^ Herbert H. Kaplan, Russian overseas commerce with Great Britain during the reign of Catherine II, các trang 3-4.
  11. ^ Sir Richard Lodge, A History of Modern Europe from the Capture of Constantinople, 1453, to the Treaty of Berlin, 1878, trang 367
  12. ^ Henry Morse Stephens, Syllabus of a course of eighty-seven lectures on modern European history (1600-1890), trang 110

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]