Ban Chiêu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ban Chiêu

Ban Chiêu (Hán tự: 班昭; bính âm: Bān Zhāo; 45 - 116), tự là Huệ Cơ (惠班), được xem là nữ sử gia đầu tiên của Trung Quốc. Bà có quan hệ thân thiết với Hòa Hi Đặng hoàng hậu, một nữ lưu chính trị kiệt xuất của nhà Hán.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ban Chiêu sinh ra ở An Lăng, nay là khu vực gần Hàm Dương, Thiểm Tây, xuất thân trong một gia đình Nho giáo nổi tiếng, rất có tài hoa về văn học vào thời Đông Hán, Trung Quốc. Bà là con gái của Ban Bưu (班彪), là nhà văn nổi tiếng Trung Quốc thời bấy giờ, ngoài ra bà có một người anh là Ban Cố, nhà sử gia nổi tiếng. Bà còn có một người anh nữa là tướng quân Ban Siêu.

Ban Chiêu thưởng được mời vào Hoàng cung để dạy kinh sử cho hoàng hậu và các quý nhân trong cung đình. Năm 14 tuổi, Ban Chiêu gả cho Tào Thế Thúc (曹世叔). Vì thế nên trong triều bà còn được gọi là Tào đại gia (曹大家). Tổ ấm của đôi vợ chồng trẻ này rất hạnh phúc, nhưng chỉ được 10 năm, Tào Thế Thức qua đời, bà thủ tiết thờ chồng.

Tài khiếu viết văn của Ban Chiêu trước hết thể hiện trong quá trình giúp anh trai tên là Ban Cố viết cuốn Tiền Hán Thư, đây là cuốn sử đoạn đại mang thể loại ký truyện đầu tiên của Trung Quốc, có địa vị ngang hàng với cuốn Sử Ký của Tư Mã Thiên thời Tây Hán trên lịch sử.

Cha của Ban Chiêu là người đầu tiên bắt tay vào việc viết bộ sử này, sau khi cha qua đời, anh trai Ban Chiêu tên là Ban Cố tiếp tục hoàn thành việc này. Tuy nhiên, chẳng được bao lâu sau, đến năm 92 TCN thì Ban Cố bị tống giam và chết, do có can hệ với Đậu Hiến, anh trưởng của Chương Đức Đậu hoàng hậu. Về sau, Hán Hòa Đế cho phép Ban Chiêu được vào Đông Quan tàng thư để tiếp tục công việc biên soạn bộ Hán Thư. Những phần do bà soạn, từ tập 13 đến 20 (bát biểu biên niên) và tập 26 (thiên văn chí), được coi là mẫu mực cho nhiều tác phẩm lịch sử về sau.

Sau khi bộ Tiền Hán Thư cho xuất bản, đã được sự đánh giá rất cao. Chương gay cấn nhất trong Tiền Hán Thư là bảng thứ 7 Bảng bách quan công khanh và chí thứ 6 Thiên văn chí, hai bộ phận này về sau đều do Ban Chiêu hoàn thành. Học thức của Ban Chiêu hết sức tinh túy, để cầu được sự chỉ dẫn của Ban Chiêu, nhà học giả lớn hồi bấy giờ tên là Mã Dung đã phải quỳ ở bên ngoài thư viện đọc sách của Ban Chiêu để lắng nghe bà giảng giải. Trong thời gian này, Ban Chiêu cũng soạn bộ Nữ giới gồm 7 thiên.

Bà mất năm 116 thời Hán An Đế, thọ 62 tuổi.

Một miệng núi lửa trên Sao Kim được đặt theo tên của Ban Chiêu

Gia đình họ Ban[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]