Bước tới nội dung

Cồn Cỏ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cồn Cỏ
Đặc khu
Ảnh vệ tinh chụp đảo Cồn Cỏ, 2023
Tên khácHòn Cỏ, Hòn Mệ, Con Cọp
Hành chính
Quốc gia Việt Nam
VùngBắc Trung Bộ (Biển Đông)
TỉnhQuảng Trị
Trụ sở UBND
Lịch sử hình thành
Thành lập16/6/2025
Tổ chức lãnh đạo
Bí thư Đảng ủy đặc khuVõ Viết Cường
Chủ tịch UBNDVõ Viết Cường
Chủ tịch HĐNDNguyễn Văn Thành
Chủ tịch UBMTTQNguyễn Lê Tài
Địa lý
Tọa độ: 17°09′33″B 107°20′20″Đ / 17,15906°B 107,33895°Đ / 17.15906; 107.33895
Bản đồBản đồ đặc khu Cồn Cỏ
Cồn Cỏ trên bản đồ Việt Nam
Cồn Cỏ
Cồn Cỏ
Vị trí đặc khu Cồn Cỏ trên bản đồ Việt Nam
Diện tích2,1 km²
Dân số (2025)
Tổng cộng139 người
Dân tộcKinh
Khác
Mã hành chính471[1]
Biển số xe74-P1
Số điện thoại0233.3.552.116
Số fax0233.3.552.116
Websiteconco.quangtri.gov.vn

Cồn Cỏ là một đặc khu thuộc tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Cồn Cỏ cách Mũi Lay 27 km về phía đông, có vị trí ở 17°10' vĩ bắc và 107°21' kinh đông. Trước khi thành lập huyện đảo Cồn Cỏ, đảo thuộc xã Vĩnh Quang, huyện Vĩnh Linh và do Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị quản lý. Từ ngày 17 tháng 6 năm 2025, các đơn vị hành chính cấp huyện bị giải thể, Cồn Cỏ trở thành đặc khu trực thuộc tỉnh Quảng Trị.

Cồn Cỏ là một đảo nhỏ ở Biển Đông, thuộc tỉnh Quảng Trị, miền Trung. Diện tích của đảo khoảng 2,1 km². Nhìn trên bản đồ, đảo có hình dạng tương đối tròn.

Vai trò địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Đảo Cồn Cỏ được coi là dấu mốc để bắt đầu vẽ đường cơ sở của lãnh hải Việt Nam.Được đánh dấu điểm là A11

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Theo các nhà khảo cổ học với những phát hiện mới nhất, ở khu vực Bến Nghè của đảo đã tìm thấy nhiều công cụ đá của con người thời đá cũ cách đây hàng vạn năm. Trong thời gian của những thế kỷ đầu Công nguyên, Cồn Cỏ có thể từng là kinh đô của nước tiểu kỳ giới , có một phần lãnh thổ nằm Đồng Hới Quảng Bình sau này đã từng là địa bàn cư dân Chămpa đặt chân đến.

Trong khoảng thế kỷ 17 - thế kỷ 18, trên con đường giao lưu buôn bán, cư dân Đại Việt cũng đã coi Cồn Cỏ là một điểm dừng. Những phát hiện khảo cổ học ở khu vực Bến Tranh trong tháng 7 năm 1994 đã ghi nhận điều đó.

Tương truyền rằng, dưới thời nhà Nguyễn, Cồn Cỏ là nơi đầy ải của những người có tội. Ở đây, bộ đội đảo khi khơi một giếng cũ (không rõ được đào từ thời nào) đã tình cờ phát hiện một bộ hài cốt cùng với xích cùm bằng sắt.[2]

Đảo Cồn Cỏ còn có tên là Hòn Cỏ, tên chữ Hán là Thảo Phù. Từ giữa thế kỷ XVI, sách Ô châu cận lục đã chép về hòn đảo này: “Ở châu Minh Linh. Phía bắc có núi Cổ Trai, phía đông có đảo Cồn Cỏ. Ở cửa này có lập đồn phòng ngự vì là một nơi xung yếu”[3]. Thế kỷ XVIII, sách Phủ biên tạp lục chép: “Châu Minh Linh có cửa biển Minh Linh, phía đông có Hòn Cỏ, phía tây có núi Cổ Trai, có cửa quan đóng giữ, là chỗ xung yếu”[4][5]

Từ sau Hiệp định Genève chia cắt Việt Nam thành 2 miền Nam - Bắc từ vĩ tuyến 17, đảo Cồn Cỏ vẫn chưa có người ở. Ngày 8/8/1959, để bảo vệ đảo tiền tiêu của miền Bắc trước nguy cơ bị đánh chiếm của VNCH, Bộ Chỉ huy Quân sự đặc khu Vĩnh Linh đã cho một đơn vị bộ đội đổ bộ lên đảo. Cuộc chiến đấu giành giật hòn đảo này của lực lượng quân đội 2 phía diễn ra liên tục trong cả cuộc chiến tranh từ 1960 đến 1972.[5]

Trước khi thành lập đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ là khu vực đảo nằm trong lãnh hải thuộc xã Vĩnh Quang, huyện Vĩnh Linh và đặt dưới sự quản lý của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị.[5]

Từ năm 2002, thực hiện chủ trương chiến lược phát triển Cồn Cỏ thành một đơn vị hành chính dân sinh và quốc phòng, UBND tỉnh Quảng Trị ra quyết định thành lập tổng đội thanh niên xung phong xây dựng Ðảo Thanh niên Cồn Cỏ. Ngày 9/3/2002, Tổng đội đã chính thức đi vào hoạt động và đã đưa một lực lượng thanh niên tình nguyện ra đảo để xây dựng kinh tế. Mặt khác, tỉnh cũng đã đầu tư xây dựng cảng cá ở đảo nhằm khai thác tiềm năng, kinh tế biển và tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc phòng vùng đất, vùng trời, vùng biển của tổ quốc.[5]

Huyện Cồn Cỏ được thành lập theo nghị định số 174/2004/NĐ-CP ngày 1 tháng 10 năm 2004, trên cơ sở đảo Cồn Cỏ thuộc xã Vĩnh Quang (nay là thị trấn Cửa Tùng), huyện Vĩnh Linh.[6]

Tỉnh Quảng Trị đã làm lễ ra mắt huyện đảo này ngày 18 tháng 4 năm 2005.

Từ trước năm 2017, đảo Cồn Cỏ có 12 hộ dân với 48 nhân khẩu sinh sống, số còn lại là cán bộ, chiến sĩ quân đội hoặc các ngành khác đang công tác tại đây.

Từ tháng 4/2017, UBND tỉnh Quảng Trị đã ký quyết định phê duyệt đưa thêm 7 hộ gia đình với 21 nhân khẩu ra định cư lâu dài tại đảo Cồn Cỏ. Những hộ dân này được tuyển chọn từ các địa phương của huyện Vĩnh Linh như thị trấn Cửa Tùng, các xã Vĩnh Thạch và Vĩnh Thái.

Bản đồ Xiêm và Cochin China (Việt Nam) (năm 1820-1829) do John Crawfurd vẽ. Trong tư liệu và bản đồ hàng hải nước ngoài như An Nam đại quốc họa đồ (1838) hoặc Bản đồ Xiêm và Cochin China (Việt Nam) (năm 1820-1829) do John Crawfurd vẽ, Cồn Cỏ được gọi là Hòn Cổ, Tigris Insula, Tiger's Island, Đảo Cọp, Đảo Hổ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025.[7] Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của huyện Cồn Cỏ thành đặc khu có tên gọi là đặc khu Cồn Cỏ.

Hành chính

[sửa | sửa mã nguồn]

Đặc khu không tổ chức bộ máy cấp xã thông thường, hiện tại có KDC Thanh niên xung phong với 13 hộ dân, trong đó có trưởng KDC. Bộ máy tổ chức cấp huyện gồm: Đảng ủy đặc khu ,HĐND, UBND, UBMTTQ, các tổ chức đoàn thể và các tổ chức khác.

  • Đảng ủy đặc khu (Ban xây dựng đảng và UBKT)
  • HĐND đặc khu (Ban KTXH)
  • UBND đặc khu (Văn phòng HĐND&UBND và Phòng Kinh tế - Xã hội)
  • Ủy ban MTTQ đặc khu
  • Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đặc khu
  • Hội Liên hiệp Phụ Nữ đặc khu
  • Liên Đoàn lao động đặc khu
  • Hội Cựu chiến binh đặc khu
  • Hội khuyến học đặc khu
  • BCH Quân sự đặc khu
  • Công An đặc khu
  • Chi cục Thuế đặc khu
  • Trung tâm Dịch vụ Du lịch
  • Đồn Biên phòng Cồn Cỏ
  • Trạm Ra đa Cồn Cỏ
  • Trường Mầm non Hoa Phong Ba.

Cơ sở vật chất

[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 11/2015, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo (Việt Nam) tổ chức khánh thành Trường mầm non - tiểu học Hoa Phong Ba. Đây là ngôi trường kiên cố đầu tiên được xây dựng trên đảo này kể từ ngày đảo này chuyển từ đảo quân sự thành đảo dân sự. Tổng vốn đầu tư xây dựng trường gần 5 tỉ đồng, do Tổng công ty cổ phần Khoan và dịch vụ khoan dầu khí tài trợ.[8]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ "Tổng cục Thống kê". Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2022.
  2. ↑ Nguyễn Hương Mai. Đảo thép Cồn Cỏ. NXB Tài nguyên môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội.2019. Bài 1: "Những cái nhất của Cồn Cỏ và những cư dân dân sự đầu tiên"
  3. ↑ Dương Văn An. Ô Châu cận lục. tr. 28.
  4. ↑ Lê Quý Đôn. Phủ Biên Tạp Lục. tr. 97.
  5. 1 2 3 4 Địa chí Quảng Trị. tr. 117.
  6. ↑ "Nghị định số 174/2004/NĐ-CP về việc thành lập huyện đảo Cồn Cỏ thuộc tỉnh Quảng Trị".
  7. ↑ "Toàn văn Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 sắp xếp các ĐVHC cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025". Báo Điện tử Chính phủ. ngày 16 tháng 6 năm 2025.
  8. ↑ "Khánh thành Trường Hoa Phong Ba trên đảo Cồn Cỏ".

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cồn_Cỏ&oldid=75294259”