Huyện (Việt Nam)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Emblem of Vietnam.svg

Chính trị và chính phủ
Việt Nam


Các nước khác

Huyện là đơn vị hành chính địa phương cấp hai ở khu vực nông thôn của Việt Nam. Thuật ngữ "cấp huyện" đôi khi được dùng để chỉ toàn bộ cấp hành chính địa phương thứ hai, nghĩa là bao gồm cả thành phố trực thuộc tỉnh, quận, huyện, và thị xã.

Các đơn vị hành chính tương đương[sửa | sửa mã nguồn]

Các đơn vị hành chính cấp dưới[sửa | sửa mã nguồn]

Một huyện thông thường được chia ra thành nhiều và có thể có một vài thị trấn.

Phân cấp đơn vị hành chính của Việt Nam theo thứ tự sau:

  1. tỉnh / thành phố trực thuộc trung ương
  2. huyện / quận / thành phố trực thuộc tỉnh / thị xã
  3. / phường / thị trấn

Ngoài ra, mỗi huyện còn phân chia xã, thị trấn thành các đơn vị hành chính nhỏ hơn nhưng không chính thức như ấp, bản, buôn, đội, khối, khu phố, làng, thôn, tiểu khu, tổ, tổ dân phố, xóm.

Khu phố là đơn vị hành chính không chính thức (phổ biến) ở các thị trấn. Mỗi khu phố gồm nhiều tổ dân phố. Mỗi tổ gồm vài chục tới vài trăm hộ gia đình. Người đứng đầu tổ gọi là tổ trưởng. Tổ trưởng là người cư ngụ trong tổ do mình quản lý.

Làng là đơn vị hành chính phổ biến ở các xã hay thị trấn chưa đô thị hóa hết ở miền thôn quê Việt Nam.

Đội là đơn vị hành chính cấp thấp ở Nam Định, Quảng Trị.

Tiểu khu được sử dụng ở Quảng Bình như tiểu khu 2, thị trấn Đồng Lê, huyện Tuyên Hóa.

Ấp là đơn vị hành chính không chính thức chỉ được sử dụng ở những tỉnh Nam Bộ (nông thôn) bao gồm các tỉnh từ Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu trở xuống phía nam. Tuy nhiên không phải 100% xã nào cũng sử dụng ấp, mà thay vào đó là thôn như thôn Phước Hòa, xã Bình Tân, huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước (trước đây sử dụng ấp), cũng có xã vừa sử dụng thôn và ấp.

Thống kê[sửa | sửa mã nguồn]

Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2009, Việt Nam có 697 đơn vị hành chính cấp huyện, trong đó có 556 huyện.[1]

Tại thời điểm 10 tháng 4 năm 2019, Việt Nam có 713 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm: 73 thành phố trực thuộc tỉnh, 47 thị xã, 49 quận và 544 huyện (trong đó có 12 huyện đảo).

Diện tích và dân số các đơn vị hành chính cấp huyện không đồng đều:

Về diện tích:

  • Trong số các thành phố trực thuộc tỉnh, Thành phố Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh có diện tích lớn nhất với 516,6 km², Thành phố Sầm Sơn thuộc tỉnh Thanh Hóa có diện tích nhỏ nhất với 44,94 km².
  • Trong số các thị xã, thị xã Ninh Hòa thuộc tỉnh Khánh Hòa có diện tích lớn nhất với 1.197,8 km², thị xã Cửa Lò thuộc tỉnh Nghệ An có diện tích nhỏ nhất với 27,8 km².
  • Trong số các quận, quận Ô Môn thuộc thành phố Cần Thơ có diện tích lớn nhất với 125,4 km², quận 4 thuộc Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích nhỏ nhất với 4,18 km².
  • Trong số các huyện, huyện Tương Dương thuộc tỉnh Nghệ An có diện tích lớn nhất với 2.811,92 km², huyện Thanh Trì thuộc thành phố Hà Nội có diện tích nhỏ nhất với 63,17 km² (nếu không tính 12 huyện đảo).
  • Trong số các huyện đảo, huyện Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang có diện tích lớn nhất với 589,4 km² (gấp gần 10 lần diện tích huyện Thanh Trì); huyện Cồn Cỏ thuộc tỉnh Quảng Trị có diện tích nhỏ nhất với chỉ 2,2 km², đồng thời là huyện có diện tích nhỏ nhất cả nước.

Về dân số:

Theo số dân:

Như thế, các thành phố thuộc tỉnh, thị xã, quận và huyện đông dân nhất đều thuộc Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh kế cận.

Theo mật độ dân cư:

  • Trong số các thành phố trực thuộc tỉnh, thành phố Nam Định thuộc tỉnh Nam Định có mật độ dân cư cao nhất với 8.887 người/km2, thành phố Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh có mật độ dân cư thấp nhất với 172 người/km2.
  • Trong số các thị xã, thị xã Dĩ An thuộc tỉnh Bình Dương có mật độ dân cư cao nhất với 4.967 người/km2, thị xã Mường Lay thuộc tỉnh Điện Biên có mật độ dân cư thấp nhất 102 người/km2.
  • Trong số các quận, quận 11 thuộc Thành phố Hồ Chí Minh có mật độ dân cư cao nhất với 44.135 người/km2, quận Hải An thuộc thành phố Hải Phòng có mật độ dân cư thấp nhất với 984 người/km2.
  • Trong số các huyện, huyện Thanh Trì thuộc thành phố Hà Nội có mật độ dân cư cao nhất với 3.145 người/km2, huyện Nam Giang thuộc tỉnh Quảng Nam có mật độ dân cư thấp nhất với 12 người/km2 (nếu không tính 12 huyện đảo).
  • Trong số các huyện đảo, huyện Lý Sơn thuộc tỉnh Quảng Ngãi có mật độ dân cư cao nhất với 1.822 người/km2, huyện Hoàng Sa thuộc thành phố Đà Nẵng có mật độ dân cư thấp nhất với 0 người/km2.

So với mật độ dân cư trung bình của Việt Nam (theo số liệu Điều tra dân số 1/4/2009) là 259 người/km2, một số thành phố trực thuộc tỉnh và thị xã (đô thị loại IV trở lên) có mật độ dân cư thấp hơn khá nhiều.

Dự kiến điều chỉnh địa giới một số đơn vị hành chính cấp huyện[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh Lào Cai:

Tỉnh Điện Biên:

Tỉnh Hà Giang:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính xã Phong Quang, huyện Vị Xuyên để mở rộng thành phố Hà Giang.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính một phần huyện Bắc Quang để thành lập thị xã Việt Quang và 2 phường Quang Vinh và Quang Thành thuộc thị xã Việt Quang.

Tỉnh Tuyên Quang:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính 1 thị trấn và 2 xã thuộc huyện Yên Sơn (xã Kim Phú, Phú Lâm và thị trấn Tân Bình) để mở rộng thành phố Tuyên Quang, hoàn thiện các tiêu chuẩn để trở thành đô thị loại II. Sáp nhập xã Đội Cấn vào thị trấn Tân Bình để thành lập phường Tân Bình, thành lập phường Mỹ Lâm trên cơ sở xã Phú Lâm và phường An Tường trên cơ sở xã An Tường.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính 1 thị trấn và 2 xã (thị trấn Na Hang, các xã Thanh TươngNăng Khả) thuộc huyện Na Hang để thành lập thị xã Na Hang và các phường thuộc thị xã Na Hang.

Tỉnh Phú Thọ:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính 3 xã thuộc huyện Thanh Ba (Đỗ Sơn, Đỗ Xuyên và Lương Lỗ), 2 xã thuộc huyện Tam Nông (Hiền Quan, Vực Trường) để mở rộng thị xã Phú Thọ, tiến tới thành lập thành phố Phú Thọ.

Tỉnh Yên Bái:

Tỉnh Cao Bằng:

  • Thành lập thị xã Phục Hòa và các phường thuộc thị xã Phục Hòa trên cơ sở giải thể huyện Phục Hoà.

Tỉnh Lạng Sơn:

Tỉnh Quảng Ninh:

  • Thành lập thị xã Tiên Yên và 6 phường thuộc thị xã Tiên Yên (Tiên Yên, Yên Than, Tiên Lãng, Hải Lạng, Đông Ngũ và Đông Hải) từ thị trấn Tiên Yên và các xã có tên tương ứng trên cơ sở giải thể huyện Tiên Yên hiện tại.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh để thành lập Đặc khu hành chính - kinh tế Vân Đồn từ huyện Vân Đồn hiện tại.

Tỉnh Bắc Giang:

Tỉnh Bắc Ninh:

  • Thành lập các phường Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tương Giang thuộc thị xã Từ Sơn và thành lập thành phố Từ Sơn thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Tỉnh Hưng Yên:

  • Thành lập thị xã Văn Giang và 6 phường (Cửu Cao, Long Hưng, Nghĩa Trụ, Phụng Công, Văn Giang và Xuân Quan) thuộc thị xã Văn Giang từ thị trấn Văn Giang và các xã có tên tương ứng thuộc huyện Văn Giang.

Tỉnh Hải Dương:

Tỉnh Thái Bình:

  • Thành lập các thị trấn Tiên Hưng và Đông Quan thuộc huyện Đông Hưng.
  • Thành lập thị trấn Vũ Quý thuộc huyện Kiến Xương.
  • Thành lập thị trấn Thái Ninh thuộc huyện Thái Thụy.
  • Thành lập thị trấn Nam Trung thuộc huyện Tiền Hải.

Tỉnh Nam Định:

  • Thành lập các phường Lộc Hòa, Lộc An và Mỹ Xá thuộc thành phố Nam Định.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính 1 thị trấn và 2 xã thuộc huyện Hải Hậu (thị trấn Thịnh Long và các xã Hải Châu, Hải Hòa) để thành lập thị xã Thịnh Long và các phường thuộc thị xã Thịnh Long.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính 1 thị trấn và 2 xã thuộc huyện Giao Thủy (thị trấn Quất Lâm và các xã Giao Thịnh, Giao Phong) để thành lập thị xã Quất Lâm và các phường thuộc thị xã Quất Lâm.

Tỉnh Ninh Bình:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Kim Sơn để thành lập thị xã Phát Diệm và các phường thuộc thị xã Phát Diệm.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Nho Quan để thành lập thị xã Nho Quan và các phường thuộc thị xã Nho Quan, đổi tên huyện Nho Quan thành huyện Hoàng Long.

Tỉnh Thanh Hóa:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Hà Trung để mở rộng thị xã Bỉm Sơn, tiến tới thành lập thành phố Bỉm Sơn.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính các xã, thị trấn thuộc huyện Tĩnh Gia để thành lập thành phố Tĩnh Gia và các phường thuộc thành phố Tĩnh Gia. Nội ô của thành phố là khu vực thị trấn Tĩnh Gia mở rộng (nằm trong quy hoạch trung tâm hành chính và khu kinh tế Nghi Sơn) đã được công nhận đô thị loại III.
  • Điều chỉnh địa giới huyện Thọ Xuân để thành lập thị xã Lam Sơn, trên cơ sở khu vực được công nhận đô thị loại IV là Đô thị Lam Sơn – Sao Vàng sẽ được mở rộng, gồm toàn bộ ranh giới của thị trấn Lam Sơn, thị trấn Sao Vàng và các xã Xuân Bái, Xuân Lam, Thọ Xương và một phần các xã Thọ Lâm, Xuân Phú, Xuân Thắng.
  • Thành lập thị xã Ngọc Lặc, đô thị trung tâm miền tây tỉnh Thanh Hóa từ huyện Ngọc Lặc hiện tại.

Tỉnh Nghệ An:

Tỉnh Hà Tĩnh:

Tỉnh Quảng Bình:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Lệ Thủy để thành lập thị xã Kiến Giang và các phường thuộc thị xã Kiến Giang.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bố Trạch để thành lập thị xã Hoàn Lão và các phường thuộc thị xã Hoàn Lão.

Tỉnh Quảng Nam:

  • Thành lập thị xã Núi Thành và 9 phường (Núi Thành, Tam Giang, Tam Quang, Tam Nghĩa, Tam Mỹ Đông, Tam Hiệp, Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc và Tam Hòa) thuộc thị xã Núi Thành từ thị trấn Núi Thành và các xã có tên tương ứng, hướng đến trở thành đô thị loại III.

Tỉnh Quảng Ngãi:

  • Thành lập thị xã Đức Phổ và 8 phường (từ thị trấn Đức Phổ và 7 xã Phổ Minh, Phổ Ninh, Phổ Hòa, Phổ Vinh, Phổ Quang, Phổ Văn và Phổ Thạnh) thuộc thị xã Đức Phổ trên cơ sở huyện Đức Phổ.

Tỉnh Bình Định:

  • Thành lập thị xã Hoài Nhơn và 11 phường (Bồng Sơn, Hoài Đức, Hoài Tân, Hoài Thanh Tây, Hoài Hảo, Hoài Thanh, Hoài Hương, Tam Quan, Tam Quan Bắc, Tam Quan Nam, Hoài Châu Bắc) từ 2 thị trấn Bồng Sơn, Tam Quan và các xã có tên tương ứng thuộc huyện Hoài Nhơn hiện tại, hướng đến trở thành đô thị loại III.
  • Thành lập thị xã Tây Sơn và các phường thị xã Tây Sơn từ huyện Tây Sơn hiện tại.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Tuy Phước (2 thị trấn: Tuy Phước, Diêu Trì và 3 xã: Phước An, Phước Lộc, Phước Thành) để mở rộng thành phố Quy Nhơn.

Tỉnh Phú Yên:

  • Thành lập thị xã Đông Hòa và 5 phường thuộc thị xã Đông Hòa từ huyện Đông Hòa hiện tại.
  • Thành lập các phường Xuân Hải, Xuân Lộc, Xuân Cảnh thuộc thị xã Sông Cầu và thành lập thành phố Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên.

Tỉnh Khánh Hòa:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính 16 xã phía tây thị xã Ninh Hòa để thành lập huyện mới Tân Định và thành lập thị trấn Ninh Sim thuộc huyện Tân Định từ xã Ninh Sim.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh để thành lập Đặc khu hành chính - kinh tế Bắc Vân Phong.
  • Thành lập thị xã Diên Khánh và 8 phường thuộc thị xã Diên Khánh từ huyện Diên Khánh hiện tại.

Tỉnh Kon Tum:

  • Thành lập thị trấn Măng Đen thuộc huyện Kon Plông.
  • Thành lập thị xã Ngọc Hồi và 4 phường (Chiên Chiết, Plei Kần, Đăk Mốt và Đăk Tráp) thuộc thị xã Ngọc Hồi từ huyện Ngọc Hồi hiện tại.

Tỉnh Gia Lai:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Chư Sê để thành lập thị xã Chư Sê và 5 phường thuộc thị xã Chư Sê.

Tỉnh Đắk Nông:

  • Thành lập phường Quảng Thành thuộc thị xã Gia Nghĩa và thành lập thành phố Gia Nghĩa thuộc tỉnh Đắk Nông.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính 2 xã Quảng SơnQuảng Hòa của huyện Đắk Glong và 3 xã Quảng Phú, Đắk Nang, Đức Xuyên của huyện Krông Nô để thành lập huyện Đức Xuyên; thành lập thị trấn Đức Xuyên từ một phần diện tích các xã Quảng Sơn và Đức Xuyên.
  • Thành lập thị xã Kiến Đức và 6 phường thuộc thị xã Kiến Đức từ huyện Đắk R'lấp.
  • Thành lập thị xã Đức Lập và 6 phường thuộc thị xã Đức Lập từ huyện Đắk Mil.

Tỉnh Bình Thuận:

  • Sáp nhập thị trấn Phú Long và 3 xã Hàm Hiệp, Hàm Liêm, Hàm Thắng của huyện Hàm Thuận Bắc; 2 xã Hàm Mỹ, Mương Mán của huyện Hàm Thuận Nam về thành phố Phan Thiết và chuyển thị trấn Phú Long, các xã Tiến Lợi, Phong Nẫm thành các phường có tên tương ứng.
  • Tách thị trấn Phan Rí Cửa và 3 xã: Hòa Phú, Hòa Minh, Chí Công của huyện Tuy Phong và xã Phan Rí Thành của huyện Bắc Bình để thành lập thị xã Phan Rí, thành lập 4 phường: Giang Hải, Hải Tân, Song Thanh, Tân Lộc.
  • Thành lập phường Tân Phước thuộc thị xã La Gi và thành lập thành phố La Gi thuộc tỉnh Bình Thuận.

Tỉnh Lâm Đồng:

  • Thành lập thị xã Đức Trọng và 7 phường (1, 2, 3, 4, Liên Hiệp, Hiệp An và Hiệp Thạnh) thuộc thị xã Đức Trọng từ huyện Đức Trọng hiện tại.

Tỉnh Bình Phước:

  • Thành lập thị trấn Phú Hưng thuộc huyện Bù Gia Mập.

Tỉnh Đồng Nai:

  • Thành lập 6 phường An Hòa, Hiệp Hòa, Hóa An, Phước Tân, Tân Hạnh, Tam Phước thuộc thành phố Biên Hòa trên cơ sở các xã có tên tương ứng.
  • Thành lập thị trấn Dầu Giây thuộc huyện Thống Nhất.
  • Thành lập thị trấn Hiệp Phước thuộc huyện Nhơn Trạch.
  • Thành lập thị trấn Long Giao thuộc huyện Cẩm Mỹ.

Tỉnh Tây Ninh:

  • Thành lập thị xã Hoà Thành và các phường thuộc thị xã Hoà Thành từ huyện Hoà Thành hiện tại.
  • Thành lập thị xã Trảng Bàng và các phường thuộc thị xã Trảng Bàng từ huyện Trảng Bàng hiện tại.

Tỉnh Long An:

  • Thành lập thị trấn Bình Phong Thạnh thuộc huyện Mộc Hóa từ xã Bình Phong Thạnh.
  • Thành lập các phường Lợi Bình Nhơn và Bình Tâm thuộc thành phố Tân An.
  • Thành lập thị xã Hậu Nghĩa và các phường thuộc thị xã Hậu Nghĩa từ huyện Đức Hòa hiện tại.
  • Thành lập thị xã Bến Lức và các phường thuộc thị xã Bến Lức từ huyện Bến Lức hiện tại.

Tỉnh Tiền Giang:

  • Thành lập các phường Long Chánh, Long Hòa, Long Hưng, Long Thuận thuộc thị xã Gò Công và thành lập thành phố Gò Công thuộc tỉnh Tiền Giang.

Tỉnh Bến Tre:

Tỉnh Vĩnh Long:

Tỉnh Đồng Tháp:

Tỉnh An Giang:

  • Thành lập thị xã Tịnh Biên và 7 phường (Tịnh Biên, Nhà Bàng, Chi Lăng, An Phú, Thới Sơn, Văn Giáo và Vĩnh Trung) thuộc thị xã Tịnh Biên từ huyện Tịnh Biên hiện tại.

Tỉnh Hậu Giang:

  • Thành lập phường Hiệp Lợi thuộc thị xã Ngã Bảy và thành lập thành phố Ngã Bảy thuộc tỉnh Hậu Giang.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Vị Thủy để mở rộng thành phố Vị Thanh, đáp ứng các tiêu chuẩn để thành phố trở thành đô thị loại II.

Tỉnh Sóc Trăng:

Tỉnh Cà Mau:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính huyện Trần Văn Thời để thành lập thị xã Sông Đốc và các phường thuộc thị xã Sông Đốc.
  • Thành lập thị xã Năm Căn và các phường thuộc thị xã Năm Căn từ huyện Năm Căn hiện tại.

Tỉnh Kiên Giang:

  • Thành lập huyện đảo Thổ Châu trên cơ sở xã Thổ Châu thuộc huyện Phú Quốc.
  • Điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh để thành lập Đặc khu hành chính - kinh tế Phú Quốc từ huyện Phú Quốc hiện tại (trừ xã Thổ Châu tách ra để thành lập huyện Thổ Châu).

Tổ chức mô hình chính quyền đô thị thành phố Hồ Chí Minh[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là một mô hình mới đang được xem xét thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh. Còn được biết với cái tên mô hình thành phố trong thành phố:[2]

(Các thành phố được thành lập là các 'thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương', một đơn vị hành chính cấp huyện)

  • Giữ nguyên các quận còn lại và một phần các quận, huyện được chia tách với tên gọi, tổ chức như cũ.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tổng cục Thống kê Việt Nam.
  2. ^ Đề án thí điểm mô hình chính quyền đô thị TP.HCM: Bốn thành phố trong TP.HCM, báo Tuổi Trẻ điện tử