Bước tới nội dung

Giacôbê, con của Anphê

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thánh

Giacôbê Hậu
St James the Minor tranh của Peter Paul Rubens (1613)
Tông đồ và Tử đạo
Sinhkhoảng thế kỷ 1 sau Công nguyên
Galilea, Judea, Đế quốc La Mã
Mấtkhoảng thế kỷ 62 sau Công nguyên
Jerusalem, Judaea, Đế quốc La Mã hoặc Aegyptus, Đế quốc La Mã
Tôn kínhTất cả các hệ phái Kitô giáo tôn kính các vị thánh
Lễ kínhNgày 1 tháng 5 (Giáo hội Anh giáo),
Ngày 3 tháng 5 (Giáo hội Công giáo La Mã),
Ngày 9 tháng 10 (Giáo hội Chính thống Đông phương)
Biểu trưngCưa thợ mộc; dùi cui thợ giặt
Quan thầy củaNgười bán thuốc; dược sĩ; người sắp chết; Frascati, Ý; thợ giặt vải; thợ làm mũ; Monterotondo, Ý; dược sĩ; Uruguay[1]

Giacôbê, con của Anphê (tiếng Anh: James, son of Alphaeus; Tiếng Hy Lạp Koine: Ἰάκωβος, Iakōbos; tiếng Aramaic: ܝܥܩܘܒ ܒܪ ܚܠܦܝ;[2] tiếng Hebrew: יעקב בן חלפי Ya'akov ben Halfai; tiếng Copt: ⲓⲁⲕⲱⲃⲟⲥ ⲛⲧⲉ ⲁⲗⲫⲉⲟⲥ; tiếng Ả Rập: يعقوب بن حلفى, Latinh hoá: Ya'qūb bin Halfā) là một trong Mười Hai Tông Đồ của Chúa Giêsu, xuất hiện dưới tên này trong cả ba danh sách tông đồ của các sách Phúc Âm Nhất Lãm. Ông thường được xác định là Giacôbê Hậu (tiếng Anh: James the Less; tiếng Hy Lạp cổ: Ἰάκωβος ὁ μικρός Iakōbos ho mikros, Mark 15:40) và thường được biết đến với tên đó trong truyền thống Giáo hội. Ông cũng được gọi là "Giacôbê Con" hoặc "Giacôbê Trẻ" tùy theo bản dịch. Ông khác với Giacôbê, con của Zêbêđê và trong một số cách giải thích cũng khác với Giacôbê, anh trai của Chúa Giêsu (Giacôbê Công Chính).[3] Ông chỉ xuất hiện bốn lần trong Tân Ước, mỗi lần đều trong danh sách mười hai sứ đồ.[4]

Giacôbê, con trai của Alphaeus, chi tiết bức tranh khảm ở Vương cung thánh đường San Vitale, Ravenna, thế kỷ thứ 6

Danh tính

[sửa | sửa mã nguồn]

Danh tính có thể là Giacôbê Hậu

[sửa | sửa mã nguồn]

Giacôbê là con trai của Anphê, thường được xác định là Giacôbê Hậu và chỉ được nhắc đến bốn lần trong Kinh Thánh, mỗi lần đều liên quan đến mẹ của ông. Mark 15:40 đề cập đến "Mary, mẹ của Giacôbê Hậu và của Giôxép", trong khi Mark 16:1 và Matthew 27:56 đề cập đến "Mary, mẹ của Giacôbê"".

Vì trong số mười hai tông đồ đã có một người tên là Giacôbê (Giacôbê, con trai của Zêbêđê), nên việc đồng nhất Giacôbê, con trai của Anphê, với "Giacôbê Hậu" là hợp lý. (Giacôbê, con trai của Zêbêđê, đôi khi gọi là "Giacôbê Tiền").

Giêrônimô đồng nhất Giacôbê, con trai của Anphê, với Giacôbê Hậu, viết trong tác phẩm có tên "Sự Trinh Khiết Vĩnh Cửu của Đức Mẹ Maria" (Adversus Helvidium) như sau:

Bạn có ý cho rằng Giacôbê Hậu, một người tương đối ít được biết đến, người được gọi trong Kinh Thánh là con trai của Mary, nhưng không phải là con trai của Mary, mẹ của Chúa chúng ta, là một tông đồ hay không? Nếu ông ấy là một tông đồ, thì ông ấy phải là con trai của Anphê và là người tin vào Chúa Giêsu, "Vì anh em của ông cũng không tin vào ông."

Kết luận duy nhất là bà Mary được mô tả là mẹ của Giacôbê Hậu là vợ của Anphê và là chị gái của Mary, mẹ của Chúa, người được Thánh sử Gioan gọi là "Mary của Clopas".[5]

Đôi khi người ta cho rằng Papias thành Hierapolis, sống khoảng năm 70–163 sau Công nguyên, trong những đoạn còn sót lại của tác phẩm "Giải thích các lời dạy của Chúa" của ông, đã kể rằng Mary, vợ của Anphê, là mẹ của Giacôbê Hậu:

Mary, mẹ của Giacôbê Hậu và Giôxép, vợ của Anphê, là chị gái của Mary, mẹ của Chúa, người mà Gioan nhắc đến với tên Cleophas, có thể là từ cha bà hoặc từ gia tộc, hoặc vì một lý do nào khác.[6]

Tuy nhiên, đây có lẽ là một sự gán ghép sai. Thay vào đó, câu trích dẫn này nên được gán cho nhà từ điển học thế kỷ thứ mười một Papias, chứ không phải Papias của Hierapolis thế kỷ thứ hai, và thực tế đoạn văn này đã được tìm thấy trực tiếp trong các tác phẩm của nhà từ điển học này.[7]

Các học giả Kinh Thánh hiện đại vẫn có ý kiến ​​trái chiều về việc liệu việc đồng nhất Giacôbê con của Anphê với Giacôbê Hậu là đúng hay không. John Paul Meier cho rằng điều đó khó xảy ra.[8] Trong giới tín đồ Tin Lành, "Từ điển Kinh Thánh Mới" ủng hộ quan điểm nhận dạng truyền thống,[9] trong khi Don Carson[10] và Darrell Bock[11] Cả hai đều cho rằng việc xác định danh tính là có thể, nhưng không chắc chắn.

Tranh tường Thánh Giacôbê Hậu trong Nhà thờ Chính thống giáo Vladimir, Nga. Thế kỷ 12.
Tượng Thánh Giacôbê Hậu trong Vương cung thánh đường Thánh Gioan Lateran của Angelo de Rossi.

Danh tính có thể là Giacôbê, anh trai của Chúa Giê-su

[sửa | sửa mã nguồn]

Thánh Giêrônimô thể hiện quan điểm chung của Giáo hội sơ khai, duy trì giáo lý về sự trinh khiết vĩnh viễn của Đức Mẹ Maria.[12] Ông cho rằng Giacôbê, con trai của Anphê, chính là người được nhắc đến với danh xưng "Giacôbê, anh trai của Chúa"." (Galatians 1:19) nhưng thuật ngữ "anh trai" phải được hiểu là "anh em họ"[13][14] Quan điểm của Giêrônimô, hay "quan điểm Hieronymian," đã được chấp nhận rộng rãi trong Giáo hội Công giáo La Mã,[15] mặc dù một số nhà Kháng Cách nhất định không tán đồng quan điểm này. Geike (1884) nói rằng Hausrath, Delitzsch, và Schenkel nghĩ rằng Giacôbê, anh trai của Chúa Giêsu, là con trai của Clophas-Anphê.[16]

Trong hai tác phẩm nhỏ nhưng có tiềm năng quan trọng, được một số người cho là của Hippôlytô thành Roma, "Về Mười Hai Tông Đồ của Chúa Kitô" và "Về Bảy Mươi Tông Đồ của Chúa Kitô", ông đã thuật lại như sau:

Và Giacôbê, con trai của Anphê, khi đang rao giảng ở Giêrusalem thì bị người Do Thái ném đá đến chết, và chôn cất ở đó, bên cạnh đền thờ.[17]

Giacôbê, anh trai của Chúa Giê-su cũng được cho là đã chết cùng lúc; ông cũng bị người Do Thái ném đá đến chết. Lời chứng này của "Hippolytus", nếu xác thực, sẽ làm tăng thêm tính khả thi rằng Giacôbê, con trai của An-pha-ê, chính là Giacôbê, anh trai của Chúa Giê-su.

Hai tác phẩm này của "Hippolytus" thường bị bỏ qua vì các bản thảo đã bị thất lạc trong phần lớn thời kỳ Kitô giáo và sau đó được phát hiện ở Hy Lạp vào thế kỷ 19. Vì hầu hết các học giả coi chúng là giả mạo, nên chúng thường được gán cho cái tên "Pseudo-Hippolytus". Hai tác phẩm này được đưa vào phần phụ lục của các tác phẩm của Hippolytus trong bộ sưu tập đồ sộ các Giáo phụ thời kỳ đầu của Giáo hội.[18]

Theo những đoạn văn còn sót lại của tác phẩm "Giải thích các lời dạy của Chúa" của Papias thành Hierapolis, Cleophas và Anphê là cùng một người, Mary, vợ của Cleophas hoặc Anphê, sẽ là mẹ của Giacôbê, anh trai của Chúa Giêsu, và của Simon và Giuđa (Tađêô), và của một người tên là Joseph.

(1) Maria, mẹ của Chúa; (2) Maria, vợ của Cleophas hay Anphê, là mẹ của Giacôbê, giám mục và tông đồ, và của Simon và Tađêô, và của một người tên là Joseph; (3) Maria Salome, vợ của Zêbêđê, mẹ của Gioan, người truyền giáo, và Giacôbê; (4) Maria Magdalene. Bốn người này được tìm thấy trong Phúc Âm...(Fragment X)[6]

Như vậy, Giacôbê, anh trai của Chúa, sẽ là con trai của Anphê, chồng của Mary xứ Cleophas, hoặc Mary, vợ của Anphê. Tuy nhiên, nhà thần học Anh giáo J.B. Lightfoot cho rằng đoạn văn được đề cập là giả mạo.[19][20]

Theo như được ghi chép trong Golden Legend, một tuyển tập tiểu sử thánh nhân do Jacobus de Voragine biên soạn vào thế kỷ XIII:

Thánh Giacôbê Tông đồ được gọi là Giacôbê Hậu, người lớn tuổi hơn Thánh Giacôbê Tiền rất nhiều. Ông cũng được gọi là anh em của Chúa, vì ông rất giống Chúa về thân thể, dung mạo và cách cư xử. Ông được gọi là Giacôbê Công Chính vì sự thánh thiện tuyệt vời. Ông cũng được gọi là Giacôbê con trai của Anphê. Ông đã hát thánh lễ đầu tiên tại Giêrusalem và là giám mục đầu tiên của Giêrusalem.[21]

Danh tính có thể là anh của Mátthêu

[sửa | sửa mã nguồn]

Anphê cũng là tên của cha người thu thuế Levi được nhắc đến trong Mark 2:14. Người thu thuế này xuất hiện với tên Mátthêu trong Matthew 9:9, điều này đã khiến một số người kết luận rằng Giacôbê và Mátthêu có thể là anh em.[22][23] Trong Kinh Thánh, bốn lần Giacôbê, con trai của Anphê, được nhắc trực tiếp (mỗi lần đều trong danh sách các Tông đồ), nhưng mối quan hệ gia đình duy nhất được nêu rõ là cha ông là Anphê.[24] Trong hai danh sách các Tông đồ, Giacôbê và Gioan được liệt kê là anh em, và cha của họ là Zêbêđê.[25]

Cái chết

[sửa | sửa mã nguồn]

Một người tên Giacôbê đã bị bắt cùng với một số tín đồ Cơ đốc khác và bị vua Herod Agrippa hành quyết trong cuộc bách hại Giáo hội. (Acts 12, Acts 12:1,2).Tuy nhiên, Giacôbê trong Acts 12:1,2 có một người anh trai tên là Gioan. Giacôbê, con trai của Zebedee, cũng có một người anh trai tên là Gioan (Matthew 4, Matthew 4:21) và chúng ta không bao giờ được cho biết một cách rõ ràng rằng Giacôbê con trai của Anphê có anh em hay là không. Robert Eisenman[26] và Achille Camerlynck[27] Cả hai đều cho rằng cái chết của Giacôbê trong Công vụ 12:1-2 là Giacôbê, con trai của Zêbêđê, chứ không phải Giacôbê con trai của Anphê.

Trong nghệ thuật Kitô giáo, Giacôbê Hậu được miêu tả đang cầm một cây gậy của thợ dệt.[28] Một truyền thuyết cho rằng ông đã bị đóng đinh trên thập tự giá tại Ostrakine ở Hạ Ai Cập, nơi ông rao giảng Phúc Âm.[29]

Trong Giáo hội Chính thống giáo Đông phương, lễ bổn mạng là ngày 9 tháng 10 (theo nghi lễ Chính thống giáo Đông phương) và ngày 30 tháng 6 (kính Mười hai tông đồ)).[30]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Catholic Forum Patron Saints Index: James the Lesser Lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2007 tại Wayback Machine
  2. ↑ "Bible reverse engineering". Bible Tools. ngày 9 tháng 9 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2020.
  3. ↑ "Saint-James. Apostle, son of Alphaeus". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc.
  4. ↑ Matthew 10:3, Mark 3:18, Luke 6:12–16 và Acts 1:13.
  5. ↑ saint, Jerome. The Perpetual Virginity of Blessed Mary Fragment 15. newadvent.org. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2015.
  6. 1 2 of Hierapolis, Papias. Exposition of the Sayings of the Lord. Fragment X. earlychristianwritings.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015.
  7. ↑ Stephen C. Carlson, Papias of Hierapolis Exposition of Dominical Oracles: The Fragments, Testimonia, and Reception of a Second-Century Commentator, p. 98. "...this fragment securely belongs to the medieval Papias, as scholars of the lexicographer have long been well aware."
  8. ↑ John Paul Meier, A Marginal Jew volume 3, p. 201. "There are no grounds for identifying James of Alphaeus – as church tradition has done – with James the Less."
  9. ↑ New Bible Dictionary, 2nd Edition (IVP 1982), "James" entry (by P.H.Davids)
  10. ↑ "The Expositor's Bible Commentary CDROM, commentary on Matthew (by Don Carson), commentary on Matthew 10:2–4
  11. ↑ Luke, by Darrell Bock (Baker 1994), commentary on Luke 6:15
  12. ↑ Cross, FL, biên tập (2005), "Brethren of the Lord", The Oxford Dictionary of the Christian Church, New York: Oxford University Press.
  13. ↑ John Saward – Cradle of redeeming love: the theology of the Christmas mystery p18 2002 "St Jerome concludes that St James, son of Alphaeus, and St James, brother of the Lord, are one and the same person.169 But why is James, son of Alphaeus, called our Lord's 'brother'? St Jerome's answer is as follows. In Matthew 13:55, we hear of four 'brothers' of our Lord: James and Joseph, Simon and Jude. Later, in the Passion narrative, St Matthew mentions a Mary who is the mother of James and Joseph (cf Mt 27:56) "
  14. ↑ The brother of Jesus: James the Just and his mission p17 Bruce Chilton, Jacob Neusner – 2001 "Given that James has been identified as the son of Alphaeus, Jerome indicates he cannot explain the connection of Mary the ... Chrysostom (347–407) was first to suggest that James the brother of the Lord is the son of Clopas though ..."
  15. ↑ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. James the Less".
  16. ↑ John Cunningham Geikie The life and words of Christ Volume 1 1884 "Alphaeus, or Alpheus __, and Clopas are different ways of pronouncing in Greek the Hebrew name ___ (Chal'phai) ... Hausrath, Delitzsch, and Schenkel, think James the Just was the son of Clophas-Alphaeus."
  17. ↑ of Rome, Pseudo-Hippolytus. "On the Twelve Apostles" and "On the Seventy Disciples". newadvent.org. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015.
  18. ↑ Ante-Nicean Fathers, ed. Alexander Roberts, James Donaldson and A. Cleaveland Coxe, vol. 5 (Peabody MA: Hendrickson Publishers, 1999), 254–6
  19. ↑ "The Brethren of the Lord by J.B. Lightfoot". Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2015.
  20. ↑ "Papias of Hierapolis". Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 5 năm 2006.
  21. ↑ Stracke, Richard. Golden Legend: Life of Saint James the Less (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2018.
  22. ↑ John MacArthur, Jr., Daily Readings from The Life of Christ, page 50 (Moody Publishers, 2009).
  23. ↑ Warren W. Wiersbe, The Wiersbe Bible Commentary: The Complete New Testament, page 848 (David C. Cook, 2007). ISBN 978-0-7814-4539-9
  24. ↑ Matthew 10:2–3, Mark 3:16–19, Luke 6:11–16 and Acts 1:13.
  25. ↑ Matthew 10:2–3, Mark 3:16–19
  26. ↑ "James brother of Jesus" Robert Eisenman
  27. ↑ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. James the Greater".
  28. ↑ Hilarie Cornwell, James Cornwell, Saints, Signs, and Symbols, page 49 (Morehouse Publishing, 2009). ISBN 978-0-8192-2345-6
  29. ↑ Philip Schaff, History of the Apostolic Church: with a General Introduction to Church History, page 389 (New York: Charles Scribner, 1853). Citing Nikephoros, Historia Ecclesiastica II:40.
  30. ↑ "ИАКОВ АЛФЕЕВ - Древо". drevo-info.ru (bằng tiếng Nga). Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2023.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Giacôbê,_con_của_Anphê&oldid=75095597”