Philípphê Tông đồ
Philípphê Tông đồ | |
|---|---|
 St. Philip, của Peter Paul Rubens, từ bộ truyện Mười hai vị tông đồ của ông (khoảng năm 1611), tại Museo del Prado, Madrid | |
| Tông đồ và Tử đạo | |
| Sinh | thế kỷ thứ 1 sau công nguyên Bethsaida, Galilea, Đế quốc La Mã |
| Mất | năm 54/80 sau công nguyên Hierapolis, Châu Á, Đế quốc La Mã |
| Tôn kính | Tất cả hệ phái Kitô giáo tôn kính các vị thánh |
| Tuyên thánh | Trước khi có hội thánh |
| Đền chính | Nhà thờ đại học của các Thánh Philip và James, Altötting
Thánh tích tại Vương cung thánh đường Santi Apostoli, Rome |
| Lễ kính | Như Philípphê và Giacôbê Tông đồ, trong Nghi chế Rôma và trong các lễ kỷ niệm của người Tin lành:
14 tháng 11 và 30 tháng 6: Chính thống giáo Đông phương (Chuyển thánh tích đến ngày 30 tháng 6) 17 tháng 11: Tiếng Armenia 18 tháng 11: Coptic |
| Biểu trưng | Tử đạo đỏ, người đàn ông lớn tuổi, có râu, cầm giỏ bánh mì và thập giá Tau |
| Quan thầy của | Cape Verde; Người làm mũ; Thợ bánh ngọt; San Felipe Pueblo; Uruguay |
Philípphê Tông đồ (tiếng Anh: Philip, tiếng Hy Lạp: Φίλιππος, tiếng Aram Đế quốc: ܦܝܠܝܦܘܣ, tiếng Copt: ⲫⲓⲗⲓⲡⲡⲟⲥ, Latinh hoá: Philippos, Tiếng trung: 腓力, Hán Việt: Phi Lực) là một trong mười hai tông đồ của Chúa Giêsu. Truyền thống Kitô giáo cho rằng ông đã thuyết giảng tại Hy Lạp, Syria, và Tiểu Á.
Theo Nghi thức Rôma, ngày lễ kính thánh Phaolô và thánh Giacôbê Hậu theo truyền thống cổ xưa là ngày 1 tháng 5, ngày cung hiến nhà thờ dành cho các thánh tông đồ tại Rôma (nay là Nhà thờ Mười hai Tông đồ). Trong một cuộc cải cách lịch ngắn vào năm 1960, ngày lễ kính được chuyển sang ngày 11 tháng 5, tuy vậy ngày lễ kính được ấn định chính thức kể từ năm 1969 là ngày 3 tháng 5. Giáo hội Chính thống giáo Đông phương mừng kính thánh Philípphê vào ngày 14 tháng 11.
Cuộc đời
[sửa | sửa mã nguồn]Theo Tân Ước
[sửa | sửa mã nguồn]Ba sách Tin Mừng Nhất Lãm coi Philípphê là một trong số 12 môn đệ của Chúa Giêsu, và luôn được liệt kê ở vị trí thứ năm. Tin Mừng theo thánh Gioan kể lại về việc ông Philípphê được Đức Giêsu kêu gọi làm môn đệ của mình.[1] Theo sách này, ông là một người đến từ thành phố Bethsaida, và ông được kết nối với hai môn đệ khác là Anrê và Phêrô cũng là người Bethsaida. Ông từng là môn đệ của Gioan Tẩy Giả(John 1:43) trước khi được Gioan tiết lộ rằng Đức Giêsu chính là Chiên Thiên Chúa. Philípphê là người đầu tiên giới thiệu Nathanaen (đôi khi được đồng nhất với Batôlômêô Tông đồ) đến với Chúa Giêsu.[2] Theo linh mục Alban Butler, Philípphê là một trong những người từng dự tiệc cưới ở Cana.
Trong bốn sách Tin Mừng, hình tượng Philípphê nổi bật nhất trong sách Tin Mừng theo thánh Gioan.[a] Đức Giêsu từng thử ông Philípphê (John a 6:6) bằng cách hỏi ý kiến ông xem nên cho 5.000 người đàn ông ăn no bằng cách nào.[2] Về sau Philípphê trở thành một mối liên kết với cộng đồng người Hy Lạp. Ông được đặt cho một cái tên tiếng Hy Lạp, nói được tiếng Hy Lạp,[3] và có thể đã được những người Hy Lạp hành hương tới Giêrusalem biết đến. Ông từng báo cho Anrê rằng một số người Hy Lạp muốn gặp mặt Đức Giêsu, và họ đã cùng nhau kể cho Đức Giêsu về chuyện này (John 12:21).[2] Trong Bữa Tiệc Ly, ông đã xin Đức Giêsu "chỉ cho chúng con thấy Cha", và nhờ đó Đức Giêsu đã có cơ hội để giảng cho các môn đệ về tính thống nhất của Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con.[4]
Truyền thống ban đầu
[sửa | sửa mã nguồn]Eusebius viết trong lịch sử Giáo hội Sơ khai đã trích dẫn một số nguồn có thẩm quyền về cuộc sống sau này của Philípphê. Ông trích dẫn Clement of Alexandria nói rằng Philípphê, giống như Thánh Phêrô, đều đã kết hôn, có con và gả con gái. Eusebius cũng trích dẫn lại Polycrates, ông xác nhận Philípphê đã kết hôn và có ba con gái, chôn cất tại Hieropolis cùng với hai con gái của ông, trong khi người thứ ba chôn cất tại Ephesus.[5]
Tác phẩm ẩn danh Công vụ của Philípphê, có lẽ được viết bởi một người cùng thời với Eusebius, kể những câu chuyện khác về vị sứ đồ.[6] Cuốn sách không kinh điển này kể lại lời rao giảng và phép lạ của Philípphê. Theo những lời kể này, sau sự phục sinh của Chúa Giê-su, Philípphê đã cùng với em gái là Mariamne và Batôlômêô đi rao giảng ở Hy Lạp, Phrygia và Syria.[7] Trong Công vụ của Philípphê có một phụ lục với tựa đề "Cuộc hành trình của Sứ đồ Philípphê: Từ Màn thứ mười lăm cho đến khi kết thúc, và trong số đó có sự tử đạo." Phụ lục này đưa ra một câu chuyện được tô điểm thêm về cuộc tử đạo của Philípphê ở thành phố Hierapolis.[8] Theo lời kể này, thông qua phép lạ chữa lành và lời rao giảng, Philípphê đã cải đạo vợ của thống đốc thành phố. Điều này khiến quan trấn thủ tức giận và ông ta đã tra tấn Philípphê, Batôlômêô và Mariamne. Philípphê và Batôlômêô sau đó bị đóng đinh lộn ngược, và Philípphê đã rao giảng từ cây thánh giá của ông. Kết quả của việc Philípphê rao giảng là đám đông đã thả Batôlômêô ra khỏi thập tự giá, nhưng Philípphê nhất quyết yêu cầu họ không thả ông ra, và Philípphê đã chết trên thập tự giá. Philípphê cũng được cho là đã tử vì đạo bằng cách chặt đầu chứ không phải đóng đinh ở thành phố Hierapolis.
Phân biệt với Philípphê Phó tế
[sửa | sửa mã nguồn]Ta không nên lẫn lộn giữa Philípphê Tông đồ và một người khác tên là Philípphê Phó tế, người được phân công giám sát việc phân phát lương thực cùng với Têphanô và 5 người khác (Acts 6:5).[9]
Thánh tích
[sửa | sửa mã nguồn]Thánh tích của Tông đồ Philípphê hiện được tìm thấy trong hầm mộ của Vương cung thánh đường Santi Apostoli, Rome,[10] cũng như Nhà thờ Thánh Philípphê Tông đồ ở Cheektowaga, New York.[11]
Vị trí ngôi mộ
[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2011, nhà khảo cổ học người Ý Francesco D'Andria tuyên bố đã phát hiện ra ngôi mộ của Philípphê trong quá trình khai quật ở Hierapolis cổ đại, gần với thành phố Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại của Denizli.[12] Ngôi mộ từ thế kỷ 1, không có thánh tích, nằm ở trung tâm của vương cung thánh đường ba gian có từ thế kỷ thứ 4 hoặc thứ 5, Nhà thờ Mộ Thánh, là một trong những tâm điểm của quần thể đồi hành hương cổ kính dành riêng cho Philípphê . Những lời cầu nguyện Hy Lạp cổ đại được khắc trên các bức tường của ngôi mộ và nhà thờ tôn kính Sứ đồ Philípphê, và một con dấu bánh mì thế kỷ thứ 6 cho thấy Philípphê đang cầm bánh mì (John 6) với một nhà thờ ba gian ở bên trái và nhà thờ tử đạo đã được xác định trước đó ở bên phải, khẳng định vương cung thánh đường có ngôi mộ ban đầu của sứ đồ. Nhà thờ được xây dựng trên lăng mộ của ông và nhà thờ tử đạo cách đó khoảng 40 thước là nơi được tôn sùng mãnh liệt trong nhiều thế kỷ: Trong Nhà thờ Mộ Thánh Philípphê, sàn đá cẩm thạch đã bị hàng nghìn người làm mòn đi.[12][13]
Vào năm 2012, Thượng phụ Constantinople Batôlômêô và Giáo chủ của Giáo hội Chính thống, đã cử hành phụng vụ Thánh Philip tại Nhà thờ Mộ và tại nhà thờ tử đạo của Tông đồ
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]Ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ Philip được nhắc đến 11 lần trong Phiên bản King James mới của Phúc âm Gioan và ba lần trong mỗi Phúc âm khác
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ Jn 1:43
- 1 2 3 "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Philip the Apostle".
- ↑ Nicoll, W. R., Expositor's Greek Testament on John 12, accessed 10 June 2016
- ↑ Butler, Alban. "St. Philip, Apostle", The Lives or the Fathers, Martyrs and Other Principal Saints, Vol. V, 1864
- ↑ Eusebius, Historia Ecclesiastica III.30,31; translated in G.A. Williamson, Eusebius: The History of the Church (Harmondsworth: Penguin, 1965), pp. 40f
- ↑ Craig A. Blaising, "Philip, Apostle" in The Encyclopedia of Early Christianity, ed. Everett Ferguson (New York: Garland Publishing, 1997).
- ↑ "Acts of Philip – especially Book 8". meta-religion.com. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2007.
- ↑ Schaff, Philip (1885). "Ante-Nicene Fathers, Volume 8". Christian Classics Ethereal Library. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2007.
- ↑ Drane, John (2010). Introducing the New Testament (bằng tiếng Anh). Lion Books. tr. 240. ISBN 9780745955049.
- ↑ "Friday: Santi XII Apostoli", PNAC
- ↑ "Relic of St. Philip the Apostle". St. Philip the Apostle Parish. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2022.
- 1 2 "Tomb of Apostle Philip Found". biblicalarchaeology.org. ngày 16 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2015.
- ↑ John. "How I Discovered the Tomb of the Apostle Philip: Interview With Archaeologist Francesco D'Andria". Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2022.
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]
- Catholic Encyclopedia: Apostle article regarding the title "Apostle" from the Catholic Encyclopedia
. Encyclopaedia Britannica. Quyển XVIII . 1875–1889. tr. 742.- Catholic Forum: St. Philip
- Holy, All-Praised Apostle Philip Orthodox icon and synaxarion
