Hôn nhân đồng giới tại Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Công nhận
quan hệ đồng giới
Hôn nhân
Công nhận
† Chưa có hiệu lực
  1. Hợp pháp ở tất cả 31 bang
  2. Không có luật toàn quốc cho hôn nhân đồng giới; mỗi quận đưa ra biểu quyết hoặc phán quyết của tòa án.
  3. Nếu đăng ký kết hôn ở Hà Lan
Chủ đề LGBT

Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 cấm Hôn nhân đồng giới, Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi năm 2014, bỏ quy định "cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính" từ 1-1-2015. Tuy nhiên, Luật 2014 vẫn quy định "không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính" (khoản 2 Điều 8).[1] Theo báo Tuổi Trẻ, những người đồng giới tính vẫn có thể lấy nhau, nhưng sẽ không được pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp xảy ra.[2]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Vào tháng 5 2012, một cặp đồng tính tại Hà Tiên tổ chức một đám cưới truyền thống tại nhà nhưng bị chính quyền địa phương ngăn cản. Việc này được tường thuật trên nhiều báo chí, và đã dẫn đến những cuộc tranh luận sôi nổi.[3]

2 tháng sau, bộ trưởng Tư pháp, Hà Hùng Cường, tuyên bố là chính phủ đang xem xét hợp thức hóa việc hôn nhân đồng giới, cho là "để bảo vệ tự do cá nhân, hôn nhân đồng giới nên được cho phép." Vấn đề được dự định là sẽ tranh luận tại quốc hội vào mùa xuân năm 2013.[4][5] Tuy nhiên vào tháng 2 2013, bộ Tư pháp yêu cầu quốc hội hoãn bàn luận về việc này cho tới 2014.[6]

Vào tháng 6 2013, bộ Tư pháp đệ trình dự luật mà sẽ hủy bỏ việc cấm hôn nhân đồng giới từ luật Hôn nhân và Gia đình và sẽ cho phép các cặp đồng giới chung sống với nhau.[7] Quốc hội dự định sẽ bàn luận về việc này vào tháng 10 2013.[8] Vào ngày 24 tháng 9 2013, chính phủ ra sắc lệnh hủy bỏ việc phạt những hôn nhân đồng giới. Sắc lệnh này sẽ có hiệu lực vào ngày 11 tháng 11 2013.[9][10][11] Từ ngày 12 tháng 11 2013, chính phủ sẽ không phạt những ai tổ chức đám cưới đồng tính.[12] Trong trường hợp chính quyền địa phương xen vào can thiệp, những người liên hệ có thể dùng sắc lệnh này để bảo vệ quyền lợi cá nhân của họ.[13]

Quan điểm công chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Theo kết quả điều tra quốc gia về "Quan điểm xã hội với hôn nhân cùng giới" được Viện Xã hội học (Viện Hàn lâm Khoa học - Xã hội Việt Nam) và Viện Nghiên cứu xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) công bố ngày 26/3/2014 [14]:

  • 90% người dân Việt Nam biết về đồng tính và 62% biết về việc sống chung như vợ chồng giữa hai người cùng giới tính.
  • 30% người dân có quen ai đó là người đồng tính (họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm...).
  • Khoảng 1/3 số người được hỏi (33,7%) ủng hộ việc hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới trong khi 66% phản đối. Về việc công nhận quyền sống chung như vợ chồng giữa những người cùng giới tính, số người ủng hộ là 41,2%. Hình thức sống chung cùng giới nên được hợp pháp hóa theo dạng "kết hợp dân sự" hoặc "đăng ký sống chung như vợ chồng.
  • Khi được hỏi về một số quyền cụ thể được đề cập đến trong Luật Hôn nhân – Gia đình mà các cặp đôi cùng giới nên được pháp luật bảo vệ, có 56% người dân cho rằng cặp đôi cùng giới nên có quyền cùng nhận con nuôi và nuôi con, 51% ủng hộ quyền sở hữu tài sản chung, 47% ủng hộ quyền thừa kế tài sản.
  • Đa số người dân cho rằng việc hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới không ảnh hưởng đến gia đình (72,7%) hay cá nhân họ (63,2%).

Cuộc điều tra quốc gia lần đầu tiên được thực hiện tại 68 xã, phường thuộc 8 tỉnh, thành phố tại Việt Nam gồm: Hà Nội, Quảng Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, Đắk Lắk, TP.HCM, An Giang, Sóc Trăng với sự tham gia của 5.300 người dân.

Quan điểm đồng ý[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện có một chiến dịch tên là "Tôi đồng ý – I Do" do trung tâm ICS, Viện nghiên cứu iSEE, nhóm 6+ và cộng đồng LGBT Việt Nam phát động từ ngày 13.10.13 nhằm kêu gọi mọi người ủng hộ hôn nhân đồng giới.[15]. Trong số những người ủng hộ có:

  • Nhà văn Nguyên Ngọc, với lý do:"luôn ủng hộ quyền bình đẳng của người thiểu số, trong đó có người đồng tính. Cuộc sống cần có sự nhân ái và lòng bao dung."[15]
  • Nhà văn Trang Hạ:
Có nhiều cách để được hạnh phúc, cách đơn giản nhất là đi tới, yêu người mình yêu. Có nhiều cách để được hạnh phúc, vì hạnh phúc không nhất thiết phải được trình diễn theo cùng một kiểu. Có nhiều lý do để chúng ta trân trọng bản thân. Nên cũng có rất nhiều lý do để chúng ta cần trân trọng cả những người khác nữa. Nên đây là quan điểm của tôi: Tôi đồng ý![16].

Luật pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Luật Việt Nam hiện nay chưa công nhận hôn nhân đồng giới.[17]

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 cấm kết hôn giữa những người đồng giới. Đến năm 2014, Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi đã bỏ quy định "cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính" từ 1-1-2015. Tuy nhiên lại quy định "không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính" (khoản 2 Điều 8).[18][19]

Tháng 7 năm 2012, Bộ Tư pháp đưa ra đề xuất sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình, trong đó có thể công nhận hôn nhân đồng tính;[20] việc này làm nhiều báo chí nước ngoài cho rằng Việt Nam có khả năng trở thành nước châu Á đầu tiên công nhận hôn nhân đồng tính.[21]Bộ Tư pháp cho biết, nhu cầu kết hôn của người đồng tính Việt Nam ngày càng tăng lên, vì vậy việc kết hôn của người đồng tính cần được công nhận. Mặt khác, thực tế xét xử của tòa án trong nhiều năm qua đã có một số vụ việc tranh chấp về tài sản giữa những người đồng tính có quan hệ sống chung nhưng chưa có cơ sở pháp lý cụ thể để giải quyết tranh chấp. Vì vậy cần phải sửa Luật Hôn nhân và gia đình.[22]

Tại một cuộc đối thoại trực tuyến, bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết "Có 2 luồng ý kiến ủng hộ và phản đối việc công nhận. cá nhân tôi cho rằng, việc công nhận hay không công nhận hôn nhân đồng tính cần phải dựa trên những nghiên cứu hết sức cơ bản, những đánh giá tác động nghiêm túc trên rất nhiều khía cạnh xã hội và pháp lý như quyền tự do cá nhân, sự tương thích với văn hóa, tập quán của xã hội và gia đình Việt Nam, tính nhạy cảm, hậu quả xã hội của quy định pháp luật…Các vấn đề này đang được nghiên cứu trong quá trình chuẩn bị dự án Luật Hôn nhân và Gia đình."[23]. Bộ Y tế Việt Nam đề suất sửa đổi luật để công nhận hôn nhân đồng tính "vì đó là quyền con người".[24]. Viện nghiên cứu Thanh niên - Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh cũng ủng hộ cho phép người đồng tính kết hôn. [25]

Ban đầu, những chuyên gia luật soạn thảo Dự thảo luật Hôn nhân và gia đình sửa đổi đã "bỏ đi điều cấm" đồng thời quy định việc giải quyết hậu quả pháp lý về tài sản, con cái của việc sống chung như vợ chồng giữa những người đồng tính (Điều 16). Tuy nhiên, sau đó, Dự thảo mới và Luật thông qua chính thức lại đổi "bỏ cấm" thành "không thừa nhận", đồng thời bỏ luôn điều 16, không có quy định về giải quyết hậu quả pháp lý trong quá trinh chung sống của người đồng tính. Bà Bà Nguyễn Thị Lan, Phó trưởng bộ môn Luật Hôn nhân và Gia đình, ĐH Luật Hà Nội bày tỏ: "Tôi tiếc đứt cả ruột khi dự thảo mới bỏ đi điều 16, tức là bỏ các quy định về giải quyết hậu quả pháp lý từ việc sống chung của người đồng tính. Không chỉ cộng đồng người đồng tính mà chúng tôi, những người soạn luật đưa vào dự thảo cũng rất thất vọng". Bà Trần Thị Ngọc Bích - Viện nghiên cứu chính sách Bộ Y tế cũng cho rằng Dự luật sửa đổi mới đã thắt chặt và hạn chế quyền công dân. Nhiều cặp đôi đồng giới và phụ huynh có con em thuộc cộng đồng LGBT thất vọng với sự thay đổi quá "ít ỏi" của Luật sửa đổi này, khi "không công nhận" và cũng "không quy định hậu quả pháp lý khi chung sống của người đồng tính". Một phụ huynh bức xúc cho ý kiến "Không cấm nhưng lại không thừa nhận, trên thực tế, chẳng tạo ra thay đổi gì. Chẳng những thế, việc không thừa nhận còn là một sự xúc phạm đối với cộng đồng LGBT"[26][27].

Ngày 1 tháng 1 năm 2015, một chỉnh sửa mới từ luật Hôn nhân và gia đình 2014 có hiệu lực, trong đó quy định sẽ không cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính, coi như hủy bỏ luật cấm năm 2000. Tuy nhiên, theo Điều 8 về “Điều kiện kết hôn” có ghi "Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính”. Như vậy, những người đồng giới tính vẫn có thể chung sống, nhưng sẽ không được pháp luật giải quyết nếu có tranh chấp xảy ra khi chung sống[28][29]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Chính thức cho phép tổ chức đám cưới đồng tính”. Báo Đất Việt. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  2. ^ “Từ 1-1-2015: Không xử phạt kết hôn đồng giới”. Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 19 tháng 04 năm 20154. 
  3. ^ “Xử phạt hành chính đám cưới đồng tính ở Hà Tiên - Pháp luật - Tuổi Trẻ Online”. Tuổi Trẻ Online. 29 tháng 5 năm 2012. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  4. ^ “Vietnam considers legal recognition for gay couples”. PinkNews. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  5. ^ “Vietnam considers same-sex marriage”. USATODAY.COM. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  6. ^ “Vote on same-sex marriage in Vietnam likely to be delayed until 2014”. 
  7. ^ P.Thảo (26 tháng 6 năm 2013). “Sẽ không cấm kết hôn giữa người đồng giới?”. Dân Trí. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2013. 
  8. ^ “Fifty shades of pink”. The Economist. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  9. ^ “Vietnam to remove fines on same”. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  10. ^ “Nghị định 110/2013/NĐ”. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  11. ^ “Cổng thông tin điện tử Công an Tỉnh Hà Tĩnh”. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  12. ^ “Vietnam legalizes gay weddings”. Gay Star News. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  13. ^ “Same”. VietNamNet. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  14. ^ “Gần 50% người được hỏi ủng hộ quyền chung sống của người đồng tính”. Thanh Niên Online. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  15. ^ a ă “Nhà văn Nguyên Ngọc: “Tôi ủng hộ hôn nhân đồng giới!””. Đọc báo, tin tức, thời sự với Báo Điện Tử Một thế giới. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  16. ^ đề = Nhà văn Trang Hạ ủng hộ hôn nhân đồng giới
  17. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên aids
  18. ^ “Chính thức cho phép tổ chức đám cưới đồng tính”. Báo Đất Việt. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014. 
  19. ^ “Từ 1-1-2015: Không xử phạt kết hôn đồng giới”. Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 19 tháng 04 năm 20154. 
  20. ^ P. Thảo (6 tháng 7 năm 2012). “Trưng cầu ý kiến đề xuất công nhận hôn nhân đồng giới”. Dân Trí. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2012. 
  21. ^ Associated Press (29 tháng 7 năm 2012). “Vietnam considers same-sex marriage”. USA Today. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2011. 
  22. ^ P. Thảo (6 tháng 7 năm 2012). “Trưng cầu ý kiến đề xuất công nhận hôn nhân đồng giới”. Dân Trí. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2012. 
  23. ^ “Bộ trưởng Tư pháp nói về hôn nhân đồng tính”. Đài tiếng nói Việt Nam. 24 tháng 7 năm 2012. 
  24. ^ http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20130415/bo-y-te-ung-ho-ket-hon-dong-tinh/543174.html
  25. ^ Bộ Y tế ủng hộ kết hôn đồng tính
  26. ^ Cha mẹ LGBT bức xúc vì 'không thừa nhận hôn nhân cùng giới
  27. ^ Cánh cửa hôn nhân khép lại với người đồng tính
  28. ^ “Người đồng giới được tổ chức đám cưới và chung sống - VnExpress”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 3 tháng 1 năm 2015. 
  29. ^ “Từ 1-1-2015: Không xử phạt kết hôn đồng giới - Tuổi Trẻ Online”. Tuổi Trẻ Online. 27 tháng 12 năm 2014. Truy cập 3 tháng 1 năm 2015.