Quyền LGBT ở Việt Nam

Trang hạn chế sửa đổi (bán khóa)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Quyền LGBT ở Việt Nam Việt Nam
Vietnam in its region.svg
Tình trạng hợp pháp của quan hệ đồng giớiKhông có luật chống đồng tính luyến ái trong lịch sử Việt Nam được ghi lại
Bản dạng giớiNgười chuyển giới có thể thay đổi giới tính hợp pháp sau phẫu thuật[1]
Phục vụ quân độiNgười đồng tính nữ, đồng tính nam và song tính được phép công khai
Luật chống phân biệt đối xửKhông/Có (không bộ luật nào có nội dung phân biệt đối xử)
Quyền gia đình
Công nhận mối quan hệKhông
Nhận con nuôiKhông

Người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) ở Việt Nam phải đối mặt với những thách thức mà những người không phải LGBT đối mặt. Từ cuối thập niên 2000, cùng với sự cởi mở hơn đối với giới LGBT ở các nước phát triển, LGBT ở Việt Nam bắt đầu được đề cập và nhìn nhận dần dần ở nhiều lĩnh vực.[2] Cho đến nay, mặc dù hôn nhân đồng tính chưa được hợp pháp hóa, Việt Nam là nước dẫn đầu ở Đông Nam Á trong công nhận quyền lợi của LGBT.[3] Ngày 24 tháng 11 năm 2015, quyền chuyển đổi giới tính chính thức được hợp pháp hóa tại Việt Nam sau khi Bộ luật dân sự sửa đổi 2015 cho phép chuyển đổi giới tính và thay đổi nhân thân, hộ tịch sau chuyển đổi được Quốc hội thông qua.[4][5]

Tính hợp pháp của hoạt động đồng tính

Tại Việt Nam hiện nay không có luật cấm quan hệ tình dục đồng tính.[6]

Các chính quyền trong lịch sử Việt Nam chưa bao giờ đưa ra luật về quan hệ đồng tính. Luật Hồng Đức có đề cập đến hãm hiếp, ngoại tìnhloạn luân nhưng không nhắc gì đến đồng tính.[7] Chính quyền thực dân Pháp cũng không cấm đoán các hành vi đồng tính trong các thuộc địa. Mặc dù mại dâm nữ là phạm pháp, luật pháp không đề cập gì đến mại dâm nam.[7] Tuy nhiên, những hành vi đồng tính có thể bị khởi tố dưới các tội danh như "vi phạm luân lý". Trong những trường hợp hiếm hoi mà hành vi đồng tính bị trừng phạt, tội danh thường là "ngoại tình" hay "hãm hiếp".[7] Năm 2002, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội liệt kê đồng tính luyến ái trong các "tệ nạn xã hội" cần phải bài trừ như mại dâmma túy, nhưng Chính phủ chưa có chính sách nào về quan hệ đồng tính.[8]

Công nhận hôn nhân đồng giới

Diễu hành Viet Pride ủng hộ người đồng tính tại Hà Nội năm 2016

Vào tháng 7 năm 2012, Bộ trưởng Bộ Tư pháp thông báo rằng Chính phủ Việt Nam đã bắt đầu tham vấn về việc có nên hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới hay không.[9] Điều 36 Khoản 1 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã quy định nguyên tắc hôn nhân là "một vợ - một chồng, vợ chồng bình đẳng", do vậy nếu quy định về kết hợp dân sự (chung sống đồng giới) thì sẽ là trái với hiến pháp Việt Nam (vi hiến), bởi kiểu chung sống này sẽ không có ai là vợ hoặc chồng. Theo nguyên tắc, các bộ luật của 1 quốc gia luôn phải tuân thủ theo Hiến pháp, vì vậy mọi bộ luật tại Việt Nam đều không được phép công nhận hôn nhân đồng giới và kết hợp dân sự. Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi năm 2014 bỏ quy định "cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính" từ ngày 1 tháng 1 năm 2015. Tuy nhiên, Luật 2014 vẫn quy định "không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính" (khoản 2 Điều 8).[10][11] Điều này có nghĩa là những người đồng giới tính vẫn có thể chung sống, nhưng khi có tranh chấp xảy ra thì sẽ không áp dụng Luật hôn nhân và gia đình để giải quyết[12] Những người đồng tính sinh sống với nhau nếu có sự tranh chấp thì sẽ áp dụng theo Bộ luật Dân sự chứ không áp dụng Bộ luật Hôn nhân và Gia đình.[13]

Việt Nam cho phép đám cưới đồng giới mang tính biểu tượng, các cặp đồng tính được không được công nhận cũng như không được bảo vệ theo luật. Jamie Gillen, nhà nghiên cứu xã hội học thuộc Đại học Quốc gia Singapore, nhận định rằng sự nới lỏng lập trường của Việt Nam trái ngược với các nước láng giềng của Việt Nam như Singapore. Người ta ước tính rằng những chính sách nới lỏng như vậy sẽ thu hút doanh thu du lịch khi Việt Nam nỗ lực quảng bá mình là một xã hội khoan dung và thân thiện.[14]

Quyền người chuyển giới

Năm 2008, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định quy định việc "xác định lại giới tính" đối với người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác. Khác với người đồng tính, những người này là do bị dị tật bẩm sinh về thể xác, cần phẫu thuật để điều chỉnh lại bộ phận sinh dục bị dị tật.[15] Ngày 24 tháng 11 năm 2015, Quốc hội thông qua Bộ luật Dân sự (sửa đổi), trong đó có quy định về chuyển đổi giới tính và các quyền, nghĩa vụ liên quan. Luật có hiệu lực thi hành từ đầu năm 2017. Điều 37, Bộ luật này quy định: "Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan". Như vậy, Việt Nam chính thức cho phép việc chuyển đổi giới tính.[16]

Ngày 3 tháng 8 năm 2022, Công văn số 4132/BYT-PC của Bộ Y tế Việt Nam về việc chấn chỉnh công tác khám bệnh, chữa bệnh đối với người đồng tính, song tính và chuyển giới yêu cầu quán triệt các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong toàn quốc tăng cường tuyên truyền, phổ biến để các bác sĩ, nhân viên y tế và người dân đến cơ sở khám, chữa bệnh hiểu đúng về người đồng tính, song tính và chuyển giới. Công văn nhấn mạnh "Không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là một bệnh; không can thiệp, ép buộc điều trị đối với các đối tượng này, nếu có chỉ là hỗ trợ về tâm lý và do người có hiểu biết về bản dạng giới thực hiện,"[17]

Dư luận

Năm 2001, một cuộc khảo sát cho thấy 82% người Việt Nam tin rằng đồng tính luyến ái "không bao giờ được chấp nhận".[18]

Năm 2007, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành thăm dò ý kiến ​​300 học sinh ở ba trường THCS và THPT và phát hiện ra rằng 80% học sinh trả lời "không" khi được hỏi "Đồng tính luyến ái có xấu không?".[19]

Một cuộc thăm dò vào tháng 3 năm 2014 chỉ ra rằng 33,7% người Việt Nam ủng hộ hôn nhân đồng giới, trong khi 53% phản đối.[20]

Một cuộc khảo sát trực tuyến được thực hiện vào tháng 12 năm 2016 cho thấy 45% người được hỏi ủng hộ việc hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới, trong khi 25% phản đối và 30% trả lời "không biết".[21]

Bảng tóm tắt

Hoạt động tình dục đồng giới hợp pháp Yes (Không bị cấm)
Tuổi đồng ý Yes
Luật chống phân biệt đối xử trong việc làm No/Yes (Không có luật nào mang nội dung phân biệt đối xử về giới tính)
Luật chống phân biệt đối xử trong việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ No/Yes (Không có luật nào mang nội dung phân biệt đối xử về giới tính)
Luật chống phân biệt đối xử trong tất cả các lĩnh vực khác (bao gồm phân biệt đối xử gián tiếp, ngôn từ kích động thù địch) No/Yes (Không có luật nào mang nội dung phân biệt đối xử về giới tính)
Hôn nhân đồng giới No
Công nhận các cặp vợ chồng đồng giới No
Người độc thân nhận con nuôi bất kể xu hướng tính dục Yes
Nhận nuôi con riêng của các cặp vợ chồng đồng giới No
Nhận nuôi con chung của các cặp vợ chồng đồng giới No
Người đồng tính nam, đồng tính nữsong tính được phép phục vụ công khai trong quân đội Yes
Quyền thay đổi giới tính hợp pháp Yes (Hợp pháp từ năm 2017)
Truy cập IVF cho các cặp đồng tính nữ Yes (Không bị cấm với mọi phụ nữ độc thân)
Mang thai hộ thương mại cho các cặp đồng tính nam No (cấm thực hiện mang thai hộ thương mại cho bất kỳ người nào, bất kể xu hướng tình dục)
NQHN được phép hiến máu Yes[22]

Tham khảo

  1. ^ “GayLawNet®™ - Laws - Vietnam - VN”. Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2017.
  2. ^ “Việt Nam là điểm đến lý tưởng dành cho cộng đồng LGBT”. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2021. Đã bỏ qua tham số không rõ |= (trợ giúp)
  3. ^ Vietnam leads Southeast Asia in recognition of LGBT rights
  4. ^ Người Việt chính thức được quyền chuyển đổi giới tính
  5. ^ “Ảnh: Cộng đồng người chuyển giới vỡ òa trong ngày lịch sử”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2021.
  6. ^ Don Colby, Cao Hữu Nghĩa và Serge Doussantousse, Men who have sex with men and HIV in Vietnam (Những người nam có quan hệ tình dục với namHIV tại Việt Nam) (MEN WHO HAVE SEX WITH MEN AND HIV IN VIETNAM: A REVIEW, tiếng Anh). AIDS Education and Prevention, 16(1), 45-54, 2004.
  7. ^ a b c Helmut Graupner, International Bar Association Conference, Phillip Tahmindjis (2005). Sexuality and Human Rights (Tình dục và quyền con người). Haworth Press. tr. 192. ISBN 1560235551.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  8. ^ “Bảo đảm quyền của người đồng tính, người chuyển giới trong tư pháp hình sự”. lapphap.vn. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2022.
  9. ^ “Vietnam government consults on same-sex marriage”. web.archive.org. 30 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
  10. ^ “Chính thức cho phép tổ chức đám cưới đồng tính”. Báo Đất Việt. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 4 năm 2019. Truy cập 26 tháng 12 năm 2014.
  11. ^ “Từ ngày 1 tháng 1 năm 2015: Không xử phạt kết hôn đồng giới”. Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 19 tháng 4 năm 2015.
  12. ^ “Từ ngày 1 tháng 1 năm 2015: Không xử phạt kết hôn đồng giới”. Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 19 tháng 4 năm 2015.
  13. ^ “Hôn nhân đồng giới và giải quyết tranh chấp”. tapchitoaan.vn. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2022.
  14. ^ Marr, Rhuaridh (8 tháng 1 năm 2015). “Vietnam Removes Same-Sex Marriage Ban”. Metro Weekly (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
  15. ^ “Nghị định về xác định lại giới tính”. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 23 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2009.
  16. ^ “Người chuyển giới được thay đổi tên, hộ tịch phù hợp với giới tính mới”.
  17. ^ “VN: Bộ Y tế công nhận 'LGBT không phải là bệnh' có ý nghĩa thế nào?”. BBC News Tiếng Việt. 11 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2022.
  18. ^ “No Queers Here”. web.archive.org. 18 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
  19. ^ Cohen, Benjamin (26 tháng 10 năm 2007). “Vietnamese high school pupils accepting of homosexuality”. PinkNews | Latest lesbian, gay, bi and trans news | LGBTQ+ news (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
  20. ^ “Arab heartthrob? Give me a break”. Tuoi Tre News (bằng tiếng Anh). 17 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
  21. ^ https://ilga.org/downloads/Ilga_Riwi_Attitudes_LGBTI_survey_Logo_personal_political.pdf
  22. ^ 'Đồng tính nam không được phép hiến máu nhân đạo!'. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2017.