Công Nguyên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Sau Công nguyên)
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Công Nguyên, viết tắt là CN, là thuật ngữ sử dụng để đánh số năm trong Lịch JuliusLịch Gregorius. Thuật ngữ này là gốc từ tiếng Latinh thời Trung Cổ, Anno Domini (viết tắt là AD). Từ “Công nguyên” (chữ Hán: 公元) trong tiếng Việt được vay mượn từ tiếng Trung.[1] Trong tiếng Trung, “Công nguyên” 公元 là tên gọi tắt của “Công lịch kỷ nguyên” 公曆紀元.[2]

Công Nguyên hay Kỷ nguyên Công lịch tính từ khi Chúa Giêsu được sinh ra. Trước thời điểm Giêsu sinh ra được gọi là Trước Công Nguyên hay "Trước Kỷ nguyên Công lịch" (viết tắt là TCN, cách sử dụng tương ứng ở phương Tây là BC, viết tắt của before Christ).

Hệ thống TCN và CN được phát minh bởi Dionysius Exiguus của Scythia Minor vào năm 525, nhưng không được sử dụng rộng rãi cho đến sau năm 800.[3][4][5]

Cách ghi này trong lịch Gregorian được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới hiện nay. Nó đã trở thành tiêu chuẩn không chính thức trên phạm vi toàn cầu, được áp dụng vì các lợi ích thiết thực trong sử dụng truyền thông quốc tế, vận tải và hội nhập thương mại và được các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc công nhận.[6]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Dionysius Exiguus sáng chế ra kỷ nguyên Kitô để tính ngày lễ Phục Sinh

Khái niệm kỷ nguyên Kitô được tu sĩ Dionysius Exiguus đặt ra vào thế kỷ VI khi ông tính lịch cho các ngày lễ Phục Sinh và được dùng với các lịch JuliusGregory. Không có năm 0 trong các lịch này; năm 1 TCN được theo sau bằng năm 1 CN. Các nhà làm sử áp dụng thông lệ này vì nó được dùng lần đầu bởi tu sĩ Bede trong tác phẩm Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum (Lịch sử giáo hội của người Anh, 731). Ông không dùng số 0, mặc dù ông đã biết số 0 vào lúc đó, vì việc đếm số cho năm bắt đầu từ 1 chứ không phải 0. Năm 0 trong lịch thiên văn là năm 1 TCN; các năm trước 0 được đánh số âm, như −1 = 2 TCN.

Hầu hết các học giả Kinh Thánh hiện nay cho rằng Dionysius đã tính sai, và rằng trên thực tế Giêsu sinh trong khoảng từ năm 8 TCN tới năm 4 TCN. Dữ kiện muộn nhất liên quan đến sự giáng sinh của Giê-su là cái chết của Herod Đại đế vào năm 4 TCN.

Sau Công Nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Việt Nam, một số người do hiểu lầm “Công nguyên” là chỉ năm Giê-su ra đời nên họ đã gọi những năm nằm trong Công nguyên là năm “sau Công nguyên”. Công nguyên là kỷ nguyên bắt đầu từ năm được cho là năm Giê-su ra đời, Công nguyên vẫn còn đang tiếp diễn, nó chỉ ngừng lại khi người ta quyết định kết thúc nó. Chừng nào Công nguyên chưa kết thúc thì mọi năm chỉ có thể là nằm trước hoặc trong Công nguyên, không có năm “sau Công nguyên”.[7]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ An Chi. Chuyện Đông chuyện Tây, tập 2. Tái bản lần thứ nhất, có sửa chữa. Nhà xuất bản Trẻ. Năm 2006. Trang 319.
  2. ^ 辞海编辑委员会. 《辞海》第六版彩图本, 第一卷. 上海辞书出版社. 上海, năm 2009. ISBN 9787532628599. Trang 723.
  3. ^ Dick Teresi (tháng 7 năm 1997). “Zero”. The Atlantic. Truy cập 15 tháng 11 năm 2019. 
  4. ^ Teresi, Dick (tháng 7 năm 1997). “Zero”. The Atlantic. 
  5. ^ Blackburn & Holford-Strevens 2003, tr. 778–9.
  6. ^ Eastman, Allan. “A Month of Sundays”. Date and Time. Bản gốc lưu trữ 6 tháng 5 năm 2010. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2010. 
  7. ^ An Chi. Chuyện Đông chuyện Tây, tập 2. Tái bản lần thứ nhất, có sửa chữa. Nhà xuất bản Trẻ. Năm 2006. Trang 321–323.